Ministerstwo Zdrowia przebada 3,5 tysiąca dzieci w szkołach. Pierwszy WOBASZ dzieci w Polsce

„Szkoła w centrum profilaktyki” – to nowa inicjatywa Ministerstwa Zdrowia, które zaczyna bardzo szerokie badania w szkołach. WOBASZ ma objąć aż 170 placówek i 3,5 tysiąca dzieci. Wszystko po to, żeby jak najwcześniej wykryć zagrożenia kardiologiczne.

WOBASZ to skrót od  Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia. Podobne badania w Polsce już się odbywały, ale tym razem – to konkretne – jest ukierunkowane na dzieci. I to pierwsze w naszym kraju tak szerokie badanie obejmujące najmłodszych. Całą akcję będzie koordynować Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego - Państwowy Instytut Badawczy.

Katarzyna Kęcka, wiceminister zdrowia:

Dlatego u dzieci trzeba działać, aby w przyszłości uchronić je – w życiu dorosłym – przed poważniejszymi chorobami. Mowa tu o otyłości, nadwadze, braku aktywności fizycznej, nadciśnieniu tętniczym u nastolatków.

Paulina Piechna-Więckiewicz, wiceminister edukacji narodowej, tłumaczy, że profilaktyka jest ważna i polityka jej resortu działa w tym kierunku.

Piotr Borys, wiceminister sportu i turystyki z kolei zaznacza, że takie działania łączą się z innymi, jak budowanie polskiej strategii sportu.

Za dwa miesiące Narodowy Instytut Kardiologii będzie miał wyniki badania prowadzonego wśród dorosłych. Jak mówi prof. Piotr Dobrowolski, pełnomocnik ministra zdrowia ds. Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia, trzeba wyprzedzić „pokolenie miażdżycy”, bo to choroba dzieci i już w łonie matki zaczyna się kształtowanie zagrożenia.

Prewencja jest potrzebna już w wieku dziecięcym. Ale trzeba poznać częstotliwość występowania czynników ryzyka. Już połowa szkół, podstawowych i ponadpodstawowych, wyraziło chęć udziału w badaniu. Właśnie takie placówki będą brać udział w WOBASZ. Szkoły i gminy będą wybierane losowo - małe i duże, aby wyniki były jak najbardziej reprezentacyjne.

Tu trzeba dodać, że naukowcy mogą zestawić wyniki badań dzieci z WOBASZ wśród dorosłych. To pokaże, czego można się spodziewać za kilka lat. 

Badanie jest realizowane przy udziale szkół, które zostały wylosowane w gminach, w których prowadzone jest badanie WOBASZ osób dorosłych. Uczniowie wybierani są w sposób losowy na podstawie numerów z dziennika w poszczególnych klasach. Udział dziecka jest możliwy wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego. Rodzice otrzymują wcześniej komplet informacji o badaniu, jego zakresie i czasie trwania. Serdecznie zapraszamy również osoby, które brały udział w poprzedniej edycji badania.

W pierwszej części badania ankieter przeprowadza rozmowę z rodzicem i dzieckiem na temat stanu zdrowia, przebytych chorób, stylu życia, nawyków żywieniowych oraz aktywności fizycznej. Wywiad obejmuje również pytania o ewentualne czynniki ryzyka chorób układu krążenia, takie jak nadciśnienie, cukrzyca czy występowanie chorób serca w rodzinie.

Następnie wykonywane są pomiary wzrostu, masy ciała, obwodu talii i bioder. Te dane pozwalają ocenić proporcje ciała i potencjalne ryzyko związane z nadwagą lub otyłością. Aby wziąć udział w badaniu wymagane będzie podpisanie zgody na udział, w tym zgody na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z RODO oraz ewentualnej zgody na badania genetyczne, które Instytut będzie wykonywał w przyszłości. 

Badanie obejmuje również pomiar ciśnienia tętniczego, wykonywany w warunkach spoczynkowych, po krótkim odpoczynku.

Kolejnym etapem jest pobranie próbki krwi oraz próbki moczu. Z pobranych materiałów oznacza się m.in. stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji HDL i LDL, trójglicerydów, glukozy, hemoglobiny glikowanej (HbA1c), kwasu moczowego, kreatyniny, białka C-reaktywnego (hs-CRP) oraz wskaźnik albumina-kreatynina. Parametry te pozwalają na kompleksową ocenę czynników ryzyka chorób układu krążenia.

Jeżeli rodzice wyrażą odrębną zgodę, pobierana jest dodatkowa próbka krwi w celu zebrania materiału genetycznego wykorzystywanego do celów naukowych, aby lepiej zrozumieć mechanizmy powstawania chorób serca i naczyń.

Wyniki badań są przekazywane rodzicom w formie pisemnej lub elektronicznej, wraz z interpretacją i – jeśli jest to potrzebne – zaleceniami dotyczącymi dalszej diagnostyki lub konsultacji lekarskiej.