Co trzecie dziecko w Polsce ma nadwagę. Rusza IV runda wielkiego badania COSI

W najbliższych tygodniach wylosowane szkoły podstawowe z całego kraju zostaną zaproszone do udziału w IV rundzie badania Childhood Obesity Surveillance Initiative (COSI). To największy w Polsce projekt badający zdrowie dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Weźmie w nim udział około 6000 uczniów w wieku 7–9 lat oraz ich rodzice.

Projekt COSI jest realizowany równolegle w kilkudziesięciu krajach Europy we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO). W Polsce za badania odpowiada Instytut Matki i Dziecka w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026, finansowanego przez Ministerstwo Zdrowia.

Wyniki poprzednich edycji badania WHO COSI (2022/2023) oraz szczegółowych analiz kohortowych z 2023 roku rysują alarmujący obraz zdrowia najmłodszych.

Kluczowe statystyki:

• Nadmierna masa ciała: Dotyczy 32,5% ośmiolatków (niemal co trzecie dziecko). Problem jest wyraźniejszy u chłopców (36,5%) niż u dziewcząt (28,7%).

  Reklama

• Otyłość: Diagnozuje się ją już u co ósmego siedmiolatka.

• Problemy kardiologiczne: Choć po pandemii wskaźniki ciśnienia tętniczego lekko się ustabilizowały, wciąż utrzymuje się wysoki odsetek dzieci z wynikami sugerującymi nadciśnienie.

Badania laboratoryjne i genetyczne przeprowadzone wśród siedmiolatków wykazały, że plaga otyłości pociąga za sobą poważne konsekwencje biochemiczne. Ponad 46% wszystkich badanych 7-latków ma podwyższony poziom cholesterolu całkowitego, a 35% cierpi na zaburzenia poziomu trójglicerydów.

W grupie dzieci z nadwagą i otyłością sytuacja wygląda jeszcze gorzej:

W 2024 roku badacze użyli akcelerometrów, aby obiektywnie zmierzyć aktywność fizyczną oraz jakość snu ośmiolatków. Wyniki obnażyły ogromną rozbieżność między tym, co wydaje się rodzicom, a realnym stanem rzeczy.

• Brak ruchu: WHO rekomenduje minimum 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej dziennie. Te wymagania spełnia zaledwie 45,1% dzieci. Wyraźnie lepiej wypadają chłopcy (ponad połowa spełnia normy) niż dziewczęta (tylko 38,3%). Co istotne, aktywność dzieci drastycznie spada w weekendy.

  Reklama

• Mit opiekuńczy: Ponad 75% rodziców było przekonanych, że ich pociechy ruszają się wystarczająco dużo – urządzenia pomiarowe zweryfikowały te deklaracje negatywnie.

• Deficyt snu: Choć rodzice deklarowali, że dzieci śpią odpowiednio długo, akcelerometry wykazały, że po odliczeniu nocnych wybudzeń realny czas snu wynosi średnio zaledwie 7 godzin i 23 minuty.

Współczesne dzieci dorastają w środowisku zdominowanym przez ekrany, przy malejącej potrzebie codziennego ruchu i łatwym dostępie do wysokoprzetworzonej żywności. Kolejna runda badań WHO COSI pozwoli na bieżąco śledzić te niebezpieczne trendy. Zebrane dane będą kluczowe dla lekarzy, szkół oraz instytucji odpowiedzialnych za zdrowie publiczne do projektowania skutecznych programów profilaktycznych i edukacyjnych.