Sytuacja NFZ wydaje się być coraz gorsza. Co dalej?

Sejmowa Komisja Zdrowia poświęcona w całości tematowi sytuacji finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia i możliwości zapłaty lecznicom za tegoroczne nadwykonania, przyniosła wbrew oczekiwaniom wiele informacji. Co dało się usłyszeć na posiedzeniu?

Posłowie PiS na których prośbę zwołano w przyśpieszonym terminie posiedzenie Komisji Zdrowia chcieli dowiedzieć się od podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia Marka Kosa oraz od przedstawiciela NFZ w osobie wiceprezesa Jakuba Szulca czy sytuacja finansowa NFZ jest tak bardzo zła jak się powszechnie mówi? Czy istnieje ryzyko wstrzymania przyjęć pacjentów do szpitali i kiedy świadczeniodawcy mogą liczyć na rozliczenie realizowanych ponad kontrakty świadczeń?

Wiceminister Marek Kos, na wstępie swojej informacji przedstawił w skrócie genezę aktualnych problemów. Powrócił do czasów wczesnego COVID’a i początków pandemii, to wtedy właśnie „dużo mniej świadczeń zostało wykonywanych w całym systemie ochrony zdrowia i w szpitalach, i w przychodniach, i w każdym miejscu”. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom świadczeniodawców NFZ wydał w tamtym czasie decyzję o wypłatach ryczałtowo 1/12 kontraktu, który został zawarty na ówczesny rok. I tak już taka realizacja płatności zostało do dziś. „Wszystkie jednostki ochrony zdrowia, nawet te które nie wypełniły umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, można powiedzieć, że po dziś mają płacone miesięcznie 1/12 rocznego kontraktu” I od 2020 roku w kolejnych latach, także w roku bieżącym tak to funkcjonuje.

Taka decyzja i zachęta dla wszystkich podmiotów, które wykonują działalność leczniczą, została podtrzymana, aby od czerwca 2022 jak zakończył się stan epidemii, by „dług zdrowotny” odrobić, żeby szpitale przychodnie, wszystkie jednostki ochrony zdrowia więcej pracowały, gdyż w okresie COVID-u dostępność była mocno ograniczona.

Pomysł był trafiony, szpitale, przychodnie, wszystkie jednostki zaczęły pracować dużo więcej i wydolniej. I już za rok 2022, były zapłacone tak zwane nadwykonania, które takowe wykonały. Podobnie ochrona zdrowia pracowała w roku 2023 i podobnie, świadczenia nielimitowane, limitowane, wszystkie nadwykonania były także zapłacone. Środki na zapłacone nadwykonania pochodziły z wcześniejszych oszczędności, wynikających z lat 2021-2022, gdzie niezrealizowane ponad limitowo świadczenia spowodowały, że w Narodowym Funduszu Zdrowia pozostały duże środki finansowe – przeniesione do funduszu zapasowego.

Ten fundusz zapasowy na przestrzeni lat różnie się kształtował, ale było na poziomie kilkunastu miliardów złotych. I ten fundusz zapasowy w roku 2024 się skończył. To spowodowało opóźnienia w rozliczeniach nadwykonań.

W trakcie posiedzenia Komisji Zdrowia Marek Kos z Ministerstwa Zdrowia doprecyzował to o czym już wcześniej pisaliśmy na naszych łamach. Marek Kos potwierdził, że do 30 września ze wszystkich oddziałów wojewódzkich NFZ zostały wysłane aneksy umów do Dyrektorów placówek i w najbliższych kilku dniach po odesłaniu umów i faktur, zostanie finansowo zamknięty II kwartał.

MZ i NFZ pytane o kolejny okres rozliczeniowy poinformowały, że jeśli chodzi o III kwartał, który właśnie się zakończył, NFZ dopiero czeka na rozliczenia z placówek. Jednak między wierszami, można było dwukrotnie usłyszeć z ust Ministra Kosa, że „…środki za trzeci kwartał nadwykonania będą zapłacone, czy w listopadzie, czy w grudniu, trudno mi powiedzieć…” oraz „…mimo, że Fundusz zapasowy świeci pustkami, dalej potwierdzę chcemy, żeby III kwartał był rozliczony do końca roku…”

Jest to pewnego rodzaju przyzwolenie i usankcjonowanie, wydłużania czasu na rozliczenia NFZ ze realizatorami świadczeń z wcześniejszego miesiąca do trzech miesięcy, oczywiście bez odsetek i bez głębszej refleksji co z tym mają zrobić szpitale. Wszak wynagrodzenia pracowników, płatności za media czy usługi dostawców, nie mają kwartalnych rozliczeń z 3-miesięcznym okresem płatności. Niestety

To zasadne pytanie, w kontekście kolejnych informacji, które padły w trakcie Komisji Zdrowia. Pytani o rok 2025 decydenci, odsyłali do Planu Finansowego NFZ na ten okres. Owszem jest zwiększenie środków na 2025 vs rok bieżący, jednak zwracając uwagę na dynamikę wzrostów nakładów i zestawiając je z dynamiką wzrostów wynagrodzeń personelu medycznego, którymi obciążone są finanse z NFZ wszyscy zwracają uwagę, że Plan Finansowy jest za niski, że środków będzie niewystarczająco. Znów kontrakty, które są gwarantowane do wypłaty dla szpitali będą zaniżane i po raz kolejny będą, podobne problemy do tych, które widzimy dziś.

Dodatkowym smaczkiem, jest to, że w dokumentach „znikają” nadwykonania za IV kwartał 2024 r. Przeglądając Plan Finansowy NFZ na rok 2025, który Sejmowa Komisja Finansów Publicznych bez uwag przyjęła niestety widać, że nie uwzględniono środków, które pokryją te świadczenia.

Zapytany o tą sytuację ekspert systemu ochrony zdrowia, Członek Komitetu ds. Ochrony Zdrowia Federacji Przedsiębiorców Polskich (FPP) oraz Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia Wojciech Wiśniewski, wskazał, że przygotowywany cyklicznie przez FPP Monitor Finansowy Ochrony Zdrowia uprzedzał o sytuacji, do której doszliśmy aktualnie już wiele miesięcy temu.

W trakcie Komisji Zdrowia, ekspert zapowiedział również, że FPP jako strona społeczna zaproponują wzrost nakładów na ochronę zdrowia, przy radykalnej kontroli kosztów. Ciekawie, choć niekoniecznie optymistycznie rysuje się przyszłość systemu ochrony zdrowia.