Mitomania. Jak zdiagnozować? Radzi psycholog

Kłamca patologiczny to zwykle inteligentna osoba z deficytami dotyczącymi sfery emocjonalnej, z ogromną potrzebą uwagi, poklasku, z wyraźnymi zdolnościami komunikacyjnymi skierowanymi jednak w niewłaściwą stronę tzn. bez poczucia, że w następstwie ujawnienia kłamstwa poniesie konsekwencje: zawodowe, towarzyskie czy osobiste – tłumaczy Justyna Soroka, psycholog.

Zobacz także:

• 

  Psycholog: Nagła strata bliskiej osoby to życiowe tsunami

Mitomania (kłamanie patologiczne) charakteryzuje się tym, że osoba opowiadająca nie jest w stanie oddzielić prawdy od własnej fantazji, zaczyna żyć w tej wyimaginowanej rzeczywistości. Tkwi w niej zazwyczaj w celu zwrócenia na siebie uwagi otoczenia, poczucia docenienia czyli dokłada kolejne „piętra” i nie kontroluje tego – dodaje.

U dzieci, zwykle około piątego roku życia, możemy mówić o doskonaleniu kompetencji narracyjnych. Co to oznacza? Dziecko coraz lepiej radzi sobie z rozumieniem historii, które opowiadają inni i jednocześnie potrafi tworzyć własne np. o tym, że spotkało ulubionego bohatera z bajki. Nie jest to przejaw mitomanii, ale swego rodzaju zabawa narracją, chęć skupienia na sobie uwagi innych i rosnąca potrzeba dzielenia się swoimi opowieściami. Mitomania jako zaburzenie osobowości może pojawić się u nastolatków, a przybierać na sile w wieku dorosłym. Zdiagnozowanie problemu jest dużym wyzwaniem, gdyż musi dojść do spełnienia szeregu kryteriów: opowiadanie fałszywych historii, ubarwianie ich, stawianie siebie w bardzo pozytywnym świetle, egocentryzm, wyolbrzymianie, brak zróżnicowania prawdy i fałszu, przeświadczenie o swojej wyjątkowej roli w opisywanym zdarzeniu.

W literaturze przedmiotu można znaleźć informacje, że mitomania najczęściej dotyka pacjentów rozchwianych emocjonalnie, skłonnych do nadmiernych reakcji, potrzebujących dodawania sobie znaczenia w swoim otoczeniu – mówi Justyna Soroka. Istnieje również teoria mówiąca o tym, że o skłonnościach do patologicznych kłamstw decydować mogą aspekty środowiskowe albo ciężkie przeżycia np. przemoc w domu, molestowanie seksualne, uzależnienia u rodziców czy opiekunów – przyznaje ekspertka.

Dlaczego? Rozpoznanie mitomanii jest bardzo trudne, proponowanym rozwiązaniem jest psychoterapia, która może trwać naprawdę długo. Nikt jeszcze nie wyprodukował leków powodujących zaprzestanie opowiadania zmyślonych historii. Publiczne ośmieszanie, piętnowanie osoby kłamiącej patologicznie to z pewnością nie są słuszne drogi postępowania – zaznacza.

Autorka: Anna Ginał