Pilotaż CZP miał pomóc pacjentom, a stworzył złoty biznes. „Rz” alarmuje: wyższe koszty, mniej leczonych osób

Centra zdrowia psychicznego (CZP), które miały być filarem psychiatrii środowiskowej, znalazły się pod ostrą krytyką. Jak pisze „Rzeczpospolita”, trwający od 2018 r. pilotaż CZP sprzyja nadużyciom i stworzył „lukratywny model biznesowy dla wybranych”. Gazeta wskazuje na wysokie koszty, brak mierników jakości oraz mniejszą liczbę pacjentów niż w tradycyjnym systemie publicznym.

Centra zdrowia psychicznego miały realizować model psychiatrii środowiskowej, czyli leczenia blisko miejsca zamieszkania pacjenta, zamiast izolowania go w szpitalu psychiatrycznym. Jak podkreśla „Rzeczpospolita”, sama idea była słuszna i odpowiadała na wieloletnie postulaty środowiska. Problem - zdaniem gazety - pojawił się na etapie realizacji pilotażu.

Pilotaż CZP ruszył w 2018 r. i pierwotnie miał trwać trzy lata, jednak do dziś nie został zakończony. Łączny koszt programu wyniósł już 8 mld zł, z czego aż 2 mld zł tylko w 2024 r.. Obecnie działa 117 centrów zdrowia psychicznego, obejmujących około połowę terytorium Polski.

Jak podaje „Rz”, w 2024 r. z centrów zdrowia psychicznego korzystało nieco ponad pół miliona pacjentów, podczas gdy w publicznym systemie - 1,38 mln dorosłych osób. Gazeta zwraca uwagę, że „centra zdrowia psychicznego leczą mniej pacjentów niż system publiczny na terenach nieobjętych pilotażem”. Jednocześnie „nakłady przeznaczane na pacjentów CZP są o 92 proc. wyższe od nakładów przeznaczanych na pacjentów poza obszarem pilotażu”.

Jednym z głównych problemów pilotażu, na które wskazuje „Rzeczpospolita”, jest brak danych pozwalających realnie ocenić jego skuteczność.

Bez takich informacji trudno porównać efekty leczenia z innymi formami opieki psychiatrycznej.

Według gazety obecny model finansowania i organizacji psychiatrii środowiskowej może sprzyjać nieprawidłowościom.

W efekcie pilotaż, który miał poprawić dostępność i jakość leczenia, stał się - zdaniem dziennika - złotym biznesem na psychiatrii środowiskowej.