Tłuszcz a zdrowie: wpływ tłuszczu na organizm i profil lipidowy, korzyści zdrowotne tłuszczu nienasyconego, badania naukowe | PolitykaZdrowotna.com

Zastępowanie w diecie nasyconych tłuszczów zwierzęcych tłuszczami nienasyconymi pochodzenia roślinnego obniża cholesterol, a co za tym idzie jest dobre dla zdrowia. Do takich wniosków doszli naukowcy z Uniwersytetu Technicznego Chalmers w Goeteborgu w Szwecji, Niemieckiego Instytutu Żywienia Człowieka i kilku innych uczelni europejskich w Szwecji, Danii, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii oraz z Uniwersytetu Harvarda w USA.

Tłuszcz to jeden z najbardziej krytykowanych składników naszego pożywienia. Oskarża się go o epidemię otyłości, choroby układu krążenia, problemy z wątrobą... Tymczasem tłuszcz, podobnie jak węglowodany czy białka, jest nam niezbędny. Jednak trzeba jeść odpowiedni. Od lat naukowcy badają na wszelkie sposoby wpływ rodzaju tłuszczu na nasze zdrowie. I stale masło, jako źródło nasyconych kwasów tłuszczowych nie wypada najlepiej.

Tłuszcze stanowią główne źródło energii dla naszego organizmu. Są częścią błon komórkowych. W tłuszczach rozpuszczają się witaminy A, D, E i K. Mają też wpływ na smak i konsystencję potraw, które jemy. Ale tłuszcze są najbardziej kalorycznym składnikiem naszego jadłospisu, gdyż 1 g tłuszczu daje aż 9 kcal (węglowodany i białka to 4 kcal, a alkohol – 7 kcal). Dlatego – choć to potrzebny składnik – należy kontrolować jego ilość w codziennej diecie, zwłaszcza jeśli chodzi o ten pochodzący od zwierząt. Jednak tłuszcz niejedno ma imię, nie każdy jest szkodliwy i niepożądany.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) od dawna podkreśla znaczenie zdrowej diety w profilaktyce chorób przewlekłych, takich jak choroby sercowo-naczyniowe czy metaboliczne, np. cukrzyca typu 2. W tym celu WHO zaleca między innymi zastępowanie zwierzęcych tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi pochodzenia roślinnego, dobrej jakości. W najnowszym badaniu naukowcy sprawdzali efekty takiego postępowania poprzez analizowanie stężenia i jakości różnych związków tłuszczowych we krwi wykorzystując nowoczesne metody pomiarowe stosowane w tzw. lipidomice. Jest to dziedzina nauki zajmująca się analizą pełnego profilu lipidów w układach biologicznych, w tym komórce, tkance, organizmie lub ekosystemie.

Do analizy wykorzystano dane zebrane w kilku badaniach, m.in. w brytyjskim badaniu o akronimie DIVAS, hiszpańskim badaniu PREDIMED, amerykańskim NHS oraz niemieckim EPIC-Potsdam. W badaniu DIVAS udział wzięło 113 osób. Przez 16 tygodni jedna grupa była na diecie bogatej w nasycone kwasy tłuszczowe, podczas gdy druga przestrzegała diety bogatej w roślinne nienasycone kwasy tłuszczowe. Analizowano próbki pobranej od nich krwi w celu zbadania stężenia aż 45 różnych związków tłuszczowych i ich metabolitów. Dzięki temu badacze wykazali, że dieta bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe korzystnie wpływa na profil lipidowy badanych osób.

Następnie sprawdzali korelację między profilem lipidowym a długofalowym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2 w badaniach (badanie EPIC-Potsdam choroby - układu krążenia i cukrzyca typu 2 oraz badania NHS i PREDIMED - cukrzyca typu 2). W badaniach tych przez wiele lat śledzono stan zdrowia wyjściowo zdrowych osób. I tak w badaniu EPIC-Potsdam korzystniejszy profil lipidowy obserwowany u osób, które zastąpiły tłuszcze nasycone tłuszczami roślinnymi, wiązał się z niższym o 32 proc. występowaniem chorób sercowo-naczyniowych i o 26 proc. niższym występowaniem cukrzycy typu 2. W badaniu NHS i PREDIMED odnotowano niższe ryzyko cukrzycy typu 2 u osób z lepszym profilem lipidowym.

Co ważne, badanie PREDIMED wykazało, że na zmianie diety na zdrowszą szczególnie korzystały osoby, które wcześniej spożywały duże ilości nasyconych tłuszczów zwierzęcych.

W jego ocenie pozwoli to poprawić poradnictwo dietetyczne dla osób, które mogą w największym stopniu skorzystać ze zmiany swoich nawyków żywieniowych.

Jest tłuszcz, który ma dobre opinie, choć z racji swojej kaloryczności nie należy z nim przesadzać. To grupa nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) z wielonienasyconymi kwasami omega-6 i omega-3 na czele. Te tłuszcze wpływają na nas korzystnie, gdy w pożywieniu ich proporcja wynosi 4:1, czyli 4 porcje omega-6 do jednej omega-3. W diecie większości z nas jest wystarczająca ilość omega-6 i nie trzeba jej zwiększać, bo w nadmiarze omega-6 sprzyjają stanom zapalnym. Brakuje nam za to omega-3. Odgrywają one ważną rolę w utrzymywaniu prawidłowej pracy mózgu i oczu oraz korzystnie działają na serce i układ krążenia. Obniżają poziom złe go cholesterolu LDL, a podwyższają dobrego HDL. Wzmacniają też odporność. Najlepszymi źródłami tłuszczów typu omega-3 są tłuste ryby morskie, takie jak dzikie łososie i śledzie. Tłuszcze te są również obecne w orzechach włoskich oraz oleju rzepakowym. Sporo ich jest w mielonym siemieniu lnianym, natomiast w oleju z lnu te tłuszcze szybko się utleniają. Lniany olej nie jest zatem ich dobrym źródłem.

Źródło: PAP, politykazdrowotna.com