Tramadol ma ograniczoną skuteczność w leczeniu bólu – badania

Badania opublikowane w „BMJ Evidence-Based Medicine” wskazują, że tramadol – często stosowany opioid – nie przynosi znaczących korzyści w terapii bólu przewlekłego. Autorzy metaanalizy podkreślają, że lek ten powinien być stosowany jedynie wtedy, gdy istnieją ku temu wyraźne wskazania.

Tak twierdzi w rozmowie z CNN prof. Janus Jakobsen z Uniwersytetu Południowej Danii (SDU) w Kopenhadze, główny autor analizy.

Zespół prof. Jakobsena przeanalizował 19 badań klinicznych opublikowanych w latach 1998–2024, obejmujących ponad 6,5 tysiąca pacjentów w wieku od 47 do 69 lat. Oceniano w nich skuteczność tramadolu w leczeniu różnych rodzajów bólu – m.in. choroby zwyrodnieniowej stawów, bólów kręgosłupa oraz neuropatii obwodowych spowodowanych cukrzycą.

Choć prof. Jakobsen nie odradza całkowicie stosowania tramadolu, zaznacza, że decyzja o jego przepisaniu powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu zdrowia i potrzeb pacjenta.

Trzeba jednak pamiętać, że lek ten może powodować liczne działania niepożądane, takie jak: zawroty i bóle głowy, nudności, wymioty, zaparcia, suchość w ustach, nadmierne pocenie się, zmęczenie, zaburzenia koordynacji, zaczerwienienie skóry, a w niektórych przypadkach także bóle w klatce piersiowej oraz zaburzenia oddechowo-krążeniowe.

Opioidy – do których należy tramadol – to narkotyczne środki przeciwbólowe, które mogą prowadzić do uzależnienia, zwłaszcza w przypadku niewłaściwego stosowania.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), na całym świecie około 60 milionów osób jest uzależnionych od opioidów. W 2019 roku odnotowano blisko 600 tysięcy zgonów związanych z ich używaniem, z czego 80 procent dotyczyło właśnie tej grupy leków. Około 25 procent tych zgonów wynikało z nadużywania opioidowych środków przeciwbólowych.

Prof. Jakobsen zwraca uwagę, że choć tramadol bywa postrzegany jako bezpieczniejszy opioid, to brakuje naukowych dowodów potwierdzających tę opinię.

Z kolei prof. Jason Chang z Columbia University (USA) zauważa, że większość analizowanych badań miała zbyt krótki okres obserwacji, zwykle nie dłuższy niż 12 tygodni. W efekcie nie wiadomo, jak tramadol wypada w porównaniu z innymi opioidami czy lekami przeciwbólowymi, takimi jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).

Zdaniem Changa, tramadol może być rozsądną alternatywą dla pacjentów, którzy nie mogą przyjmować NLPZ, choć i one – przy dłuższym stosowaniu – niosą ryzyko poważnych działań niepożądanych, np. krwawień z przewodu pokarmowego.

– Nie chodzi o to, by całkowicie zrezygnować z tramadolu, lecz by stosować go z rozwagą i pod ścisłą kontrolą – podsumowuje prof. Chang.