Małgorzata Źródlak przypomina: „Dieta bezglutenowa to klucz do zdrowia pacjenta z celiakią”

Parlamentarny zespół ds. celiakii spotkał się w czwartek, by porozmawiać o diecie bezglutenowej w polskich szpitalach i placówkach zdrowia. Eksperci i lekarze omawiali problemy z zapewnieniem odpowiednich posiłków dla osób z celiakią oraz potrzebę dostosowania diety w tych instytucjach.

Celiakia choć znana jest od 2000 lat i częstsza niż nowotwory piersi czy płuc, to nadal pozostaje jedną z najbardziej nieuchwytnych i najczęstszych przewlekłych chorób autoimmunologicznych o podłożu genetycznym. Niezdiagnozowana i nieleczona może prowadzić do zaburzeń praktycznie każdego układu w organizmie: osteoporozy, anemii, problemów z płodnością, nowotworów przełyku, gardła czy jelita cienkiego. Zgodnie z szacunkami, na podstawie europejskich danych epidemiologicznych, na celiakię w Polsce może cierpieć ok. 380 000 osób. Większość, bo aż 90-95%, niestety o tym nie wie. Ci, którzy wiedzą, muszą zmagać się z dyskryminacją w wielu aspektach życia społecznego, również w szpitalach, o czym rozmawiano podczas czwartkowego posiedzenia Parlamentarnego zespołu ds. celiakii.

Posiedzenie poświęcono żywieniu bezglutenowemu w placówkach ochrony zdrowia. Dyskutowano o wyzwaniach związanych z zapewnieniem odpowiednich posiłków dla pacjentów z celiakią oraz potrzebie dostosowania diety w szpitalach. 

Prezes Małgorzata Źródlak podkreśliła, że jeśli pacjent z celiakią zje gluten, to może to u niego doprowadzić do poważnych i trwałych problemów zdrowotnych. Jak zaznaczyła, dieta bezglutenowa „nie jest modną dietą ani czymś, co można stosować od czasu do czasu” – trzeba się jej trzymać przez całe życie. Nawet najmniejsza ilość glutenu może zaszkodzić, więc każda pomyłka czy niedopatrzenie w szpitalu, może mieć bardzo poważne konsekwencje.

Małgorzata Źródlak przedstawiła wyniki ankiety przeprowadzonej wśród pacjentów, którzy mają celiakię i korzystali z opieki szpitalnej. W ankiecie wzięło udział 585 osób, głównie kobiety, ponieważ to one częściej zmagają się z celiakią. Ankieta pokazała, że 75% badanych miało możliwość zgłoszenia potrzeby diety bezglutenowej w trakcie przyjęcia do szpitala. Jednak mimo to, w aż 82% przypadków pacjenci nie rozmawiali z dietetykiem o swojej diecie, co budzi poważne wątpliwości co do jakości i bezpieczeństwa oferowanych posiłków.

To, co wyłoniło się z ankiety, to także fakt, że pomimo teoretycznego dostępu do diety bezglutenowej, w wielu przypadkach nie zapewniono jej pełnej zgodności z wymaganiami zdrowotnymi. Takie działanie może być niebezpieczne dla pacjentów, którzy na skutek spożycia glutenu, mogą zmagać się z poważnymi komplikacjami zdrowotnymi.

Wyniki ankiety przeprowadzonej przez stowarzyszenie ujawniają szereg problemów związanych z dostępnością i jakością diety bezglutenowej w polskich szpitalach. Odpowiedzi wskazują na różne trudności, które napotkali pacjenci. Aż 33,5% respondentów odmówiono diety bezglutenowej, co jest sygnałem o braku podstawowej dostępności tego typu diety w niektórych placówkach. Kolejne 37% pacjentów nie miało zaufania do jakości posiłków, obawiając się, że nie będą one naprawdę bezpieczne i mogą zawierać gluten.

Istotnym problemem, na który zwróciła uwagę Małgorzata Źródlak, był także brak możliwości podgrzania własnych posiłków. Aż połowa ankietowanych nie miała takiej możliwości w szpitalu. Dodatkowo, 80% osób, które nie korzystały z diety bezglutenowej, nie miało dostępu do bezpiecznych produktów, które mogłyby kupić na terenie szpitala, np. w bufecie, sklepie czy automacie.

Niestety, nie tylko problemy organizacyjne były obecne, ale także brak zrozumienia ze strony personelu. Aż 60% ankietowanych musiało zmagać się z niewybrednymi komentarzami na temat swoich wymagań żywieniowych. Doświadczenia pacjentów pokazują, jak poważnym problemem jest brak edukacji i świadomości wśród pracowników szpitali.

Poniższe cytaty pacjentów, mówią same za siebie:

- Mimo zgłoszenia diety na kilka tygodni przed pobytem w szpitalu i przypomnienia się po przyjęciu na oddział, nie było dla mnie posiłków. Na drugi dzień dostałam standardowy glutenowy posiłek. Tłumaczono, że catering nie dowiózł - mówi jedna z pacjentek.

Dalsze odpowiedzi na ankietę ujawniają poważne problemy związane z dietą bezglutenową w polskich szpitalach. Wielu pacjentów nie miało dostępu do odpowiednich posiłków, co narażało ich zdrowie na ryzyko. Część pacjentów odmówiła jedzenia w szpitalach, obawiając się, że posiłki mogą zawierać gluten, co groziło poważnymi problemami zdrowotnymi. Zdarzały się też przypadki, gdzie mimo zgłoszenia potrzeby diety bezglutenowej, pacjenci otrzymywali jedzenie, które nie było tak naprawdę bezglutenowe. Przykład jednej z osób pokazuje, jak dramatycznie może wyglądać taka sytuacja:

W odpowiedziach na ankietę pacjenci opowiadali o swoich doświadczeniach związanych z jedzeniem w szpitalach. Wiele osób starało się zapewnić sobie posiłki bezglutenowe na różne sposoby. Często to rodzina lub znajomi dostarczali jedzenie, niektórzy korzystali z cateringu, zaś inni wybierali jedynie te produkty, które wydawały się bezpieczne. Część pacjentów po prostu jadła to, co im podano, mimo wątpliwości co do składu posiłków, a niektórzy zabierali ze sobą jedzenie przygotowane wcześniej w domu. Niektóre osoby musiały jeść glutenowe posiłki, a niektóre wybrały wafle ryżowe, jako "najbezpieczniejszą opcję". Były też osoby, które przez brak informacji i wsparcia ze strony personelu, nie były świadome zagrożeń związanych z niestosowaniem diety. Pacjenci uskarżali się, że nie mieli też możliwości zakupu bezpiecznych posiłków na terenie szpitala, zwłaszcza w czasie COVID-u. Na pytanie, czy pacjenci interweniowali w sprawie niewłaściwego żywienia, okazało się, że jedynie 7,8% postanowiło zgłosić sprawę do ordynatora lub dyrekcji szpitala, a tylko 1,7% skontaktowało się z rzecznikiem praw pacjenta. Większość jednak nie podjęła takich kroków, mimo swoich problemów z dietą.