Czym jest akredytacja w ochronie zdrowia i jak działa na świecie?

Funkcjonują m.in. w Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie. Mowa o instytucjach certyfikujących, które dbają o odpowiednią jakość świadczeń zdrowotnych za oceanem. Stamtąd zresztą pochodzi, przybyły do Polski pomysł akredytacji w ochronie zdrowia. Tamtejsze rozwiązania posłużyły jako podwaliny do budowania rodzimego systemu akredytacji.

Koncepcja akredytacji ochrony zdrowia jako zewnętrznej oceny wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych. Gdy powstawała, była odpowiedzią na niską jakość realizowanych świadczeń zdrowotnych. Szybko stała się istotnym czynnikiem zapewnienia wysokiego poziomu opieki zdrowotnej. Obecnie przystosowaną do różnych poziomów opieki zdrowotnej akredytację, realizuje na swoich zasadach wiele Państw Europy i świata, w tym m.in.: Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Holandia czy Australia.

Akredytacja – czym właściwie jest?

Zgodnie z przyjętą definicją akredytacja (łac. accredito, zawierzyć, zaufać) to: 

„Zewnętrzny proces oceny, który dotyczy instytucji opieki zdrowotnej dobrowolnie poddającej się ocenie, opartej na określeniu stopnia zgodności z wcześniej znanymi standardami akredytacyjnymi, wykonywanej przez bezstronną i niezależną w decyzjach profesjonalną placówkę akredytacyjną, która przyznając akredytację, wydaje stosowne świadectwo.”

Akredytacja zaliczana jest do najskuteczniejszych zewnętrznych metod gwarancji wysokiej jakości świadczeń zdrowotnych. Polega ona na identyfikowaniu zagadnień mających wpływ na właściwy poziom udzielanych interwencji medycznych oraz ich bezpieczeństwo. Obszary te służą tworzeniu mierzalnych kryteriów oceny placówek medycznych - standardów akredytacyjnych, które to mając dynamiczny charakter, podlegają regularnej modyfikacji.

Cechy systemu akredytacji

System akredytacji cechuje m.in.: 

- ocena w oparciu o standardy akredytacyjne, które dotyczą obszarów mających istotny wpływ na zapewnienie jakości i bezpieczeństwa opieki; są zrozumiałe, mierzalne oraz pełnią funkcję edukacyjną;

- dobrowolność: choć w części krajów akredytacja jest obligatoryjna, co do zasady cechuje ją dobrowolność przystąpienia zainteresowanej jednostki;

- niezależność / autonomiczność: za przyznanie bądź odmowę przyznania akredytacji odpowiadają niezależne organy;

- ocena koleżeńska: wizytatorzy to najczęściej praktykujący lekarze i pielęgniarki, co służyć ma wymianie doświadczeń oraz dobrych praktyk; 

- cykliczność: ocena przeprowadzana jest cyklicznie, w regularnych odstępach czasowych;

- zgodność z ustaloną i jawną procedurą, określającą tryb zgłoszenia, przebieg przeglądu, kryteria oceny czy ogólne zasady dotyczące udzielania bądź odmowy przyznania akredytacji

Sama procedura akredytacyjna winna być nakierowana na stymulowanie poprawy jakości oraz bezpieczeństwa opieki. 

Jak system akredytacji funkcjonuje na świecie?

W Stanach Zjednoczonych do organizacji akredytujących opiekę zdrowotną należą m.in.: Accreditation Commission for Health Care (ACHC), Joint Commission on Accreditation of Health Care Organizations (JCAHO) oraz Community Health Accreditation Program (CHAP). Wszystkie te jednostki powstały jeszcze w ubiegłym wieku i są organizacjami pozarządowymi. 

Procedura akredytacyjna dokonywana za pośrednictwem np. ACHC odbywa się w trzyletnim cyklu. Posiadający doświadczenie branżowe inspektorzy ACHC przeglądają strukturę organizacyjną jednostki, zasady funkcjonowania oraz zgodność jej działania z obowiązującym prawem. Program opiera się również na dodatkowej, niezapowiedzianej weryfikacji. ACHC stanowi krajową organizację akredytującą m.in. opiekę ambulatoryjną, hospicja czy apteki. 

Na uwagę zasługuje także działająca w Kanadzie, powstała w latach 50-tych ubiegłego wieku Accreditation Canada. Jednostka ta, podobnie jak te działające w Stanach Zjednoczonych, jest niezależną organizacją pozarządową, która z biegiem lat zyskała na popularności. Szeregi wizytatorów zasilali lekarze, pielęgniarki oraz menadżerowie ochrony zdrowia, a ciągły rozwój jednostki pozwolił na wprowadzenie oprócz standardów szpitalnych, kolejnych, m.in. w zakresie telemedycyny czy opieki paliatywnej. Docelowo mieszcząca się w Ottawie organizacja rozpoczęła implementację swoich programów akredytacji poza obszarem Kanady, nawiązując współpracę z wieloma krajami na świecie. 

Niezależną instytucją akredytującą szpitale jest również brytyjska QHA Trent Accreditation, promująca wysoką jakość świadczeń w publicznych oraz prywatnych jednostkach ochrony zdrowia. Akredytacja w Wielkiej Brytanii odbywa się w cyklu dwuletnim, w wyjątkowych przypadkach trzyletnim, w oparciu o spisane standardy. Koszty procedury ustalane są w oparciu o m.in.: liczbę łóżek w danej placówce, liczbę wizytatorów niezbędnych do dokonania przeglądu, czas jego trwania czy strukturę właścicielską podmiotu.

Przypomnijmy, iż w Polsce akredytacją w ochronie zdrowia od ponad 20 lat zajmuje się Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia, stanowiąc jednostkę podległą Ministrowi Zdrowia. Będący w konsultacjach projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta przewiduje jednak likwidację Centrum i powierzenie akredytacji Narodowemu Funduszowi Zdrowia.

Polecamy także: