Czy na L4 trzeba stawić się w urzędzie? Wyrok NSA o haśle „pacjent może chodzić”

Czy adnotacja „pacjent może chodzić” na L4 oznacza obowiązek składania wyjaśnień organowi podatkowemu? Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie każda aktywność jest dopuszczalna w czasie zwolnienia lekarskiego. Orzeczenie ma znaczenie dla interpretacji przepisów oraz planowanych zmian w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dyskusja o tym, co wolno robić na zwolnieniu lekarskim (L4), trwa od lat. Choć linia orzecznicza jest utrwalona, w praktyce nadal pojawiają się wątpliwości – także po stronie organów podatkowych.

Adnotacja „pacjent może chodzić” nie oznacza pełnej swobody działania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pozwala ona wyłącznie na wykonywanie zwykłych czynności życia codziennego, takich jak zakupy, wizyty lekarskie, spacery czy rehabilitacja, o ile nie utrudniają leczenia i nie wydłużają rekonwalescencji. Nie daje natomiast prawa do podejmowania pracy zarobkowej, co mogłoby skutkować utratą zasiłku chorobowego.

Sprawa, którą rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny, dotyczyła podatnika wezwanego przez burmistrza do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni. Organ pouczył, że brak reakcji może skutkować karą porządkową do 3000 zł.

Podatnik przedłożył zaświadczenie ZUS ZLA potwierdzające niezdolność do pracy. Mimo to został ukarany, ponieważ na zwolnieniu znajdowała się adnotacja „pacjent może chodzić”. Z decyzją burmistrza zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.

Inaczej sprawę ocenił jednak NSA (sygn. III FSK 1299/24).

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że nie doszło do bezzasadnej odmowy złożenia wyjaśnień. Skarżący przedstawił dokument potwierdzający okres niezdolności do pracy.

Sąd podkreślił, że określenie „pacjent może chodzić” nie przesądza, jakie konkretnie czynności są dozwolone. Kluczowe jest to, aby aktywność nie była sprzeczna z celem zwolnienia lekarskiego, nie utrudniała leczenia i nie przedłużała rekonwalescencji.

NSA zaznaczył również, że choć pacjent może załatwiać sprawy urzędowe, to nie każda sytuacja wymaga osobistego stawiennictwa, zwłaszcza gdy czynności te mogłyby być dla chorego obciążające. Sama adnotacja „pacjent może chodzić” nie oznacza automatycznie obowiązku reagowania na wezwanie organu administracji.

Sąd zwrócił uwagę na art. 155 § 1a Ordynacji podatkowej, który nakłada na organ obowiązek takiego prowadzenia postępowania, aby czynności nie były nadmiernie uciążliwe dla strony.

Brak zgody i możliwości aktywnego udziału chorego podatnika w postępowaniu uniemożliwia przeprowadzenie określonych dowodów. W tej sprawie – zdaniem NSA – nie było podstaw do nałożenia kary porządkowej.

Sprawa była rozpatrywana na tle przepisów sprzed nowelizacji. Tymczasem ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26) wprowadza nowe zasady kontroli zwolnień lekarskich.

Zgodnie z nowymi przepisami, aktywnością niezgodną z celem L4 będą wszelkie działania utrudniające leczenie lub wydłużające rekonwalescencję, z wyjątkiem zwykłych czynności dnia codziennego oraz incydentalnych działań wynikających z istotnych okoliczności. Definicja ta odzwierciedla dotychczasową linię orzeczniczą i ma ograniczyć spory interpretacyjne.