Czy chatboty mogą pomóc chorym na depresję?

Depresja do 2030 roku będzie najczęściej występującą chorobą na świecie - tak przewiduje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Innowacyjne technologie mogą stanowić wsparcie w odciążeniu psychoterapeutów, jednak dowody naukowe na ich skuteczność w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) poza językiem angielskim są nadal ograniczone. Czy chatbot stworzony przez zespół z Uniwersytetu SWPS może zapewnić chorym specjalistyczną pomoc?

Fido, bo tak nazywa się chatbot mówiący po polsku, został stworzony przez zespół psychologa dr. hab. Jarosława Michałowskiego (prof. Uniwersytetu SWPS). 

Fido korzysta z algorytmów sztucznej inteligencji, prowadząc rozmowę z użytkownikiem za pomocą technik terapii behawioralno-poznawczej. Zbiory danych, na których trenowano modele językowe bota, zostały opracowane przez zespół psychoterapeutów, a oprogramowanie skutecznie naśladuje język stosowany w komunikatorach.

Fido to chatbot, który został zaprojektowany, by rozpoznawać w wypowiedziach użytkownika różne kategorie myśli, emocji oraz sytuacje wyzwalające emocje, w tym myśli samobójcze. W przypadku wykrycia takich myśli, jego reakcją jest skierowanie użytkownika na numery linii pomocowych. Chatbot prowadzi rozmowę w sposób, który umożliwia użytkownikowi identyfikację negatywnych myśli i przekonań, które mogą wpływać na obniżony nastrój lub nasilony lęk. Oprócz rozmowy Fido oferuje także materiały edukacyjne oraz ćwiczenia, takie jak praktykowanie wdzięczności. Głównym celem narzędzia jest pomoc użytkownikowi w dostrzeganiu szkodliwych wzorców myślowych, wspieranie w budowaniu pozytywnych nawyków oraz nauka skutecznych technik radzenia sobie w trudnych sytuacjach. 

Chatbot terapeutyczny wykazał skuteczność w redukcji objawów depresji i lęku, co potwierdziło badanie opublikowane w "JMIR Formative Research". Wzięło w nim udział 81 uczestników z objawami depresji i lęku, którzy przez dwa tygodnie korzystali z chatbota lub zapoznawali się z literaturą samopomocową. Grupa pracująca z Fido zgłosiła znaczną poprawę w zakresie objawów depresji i lęku, a także wyższy poziom satysfakcji z życia. Efekty te utrzymywały się przez co najmniej miesiąc po zakończeniu interwencji. 

Interwencja z chatbotem przyniosła korzyści w krótszym czasie, co jest istotne, biorąc pod uwagę trudności w koncentracji, które często towarzyszą depresji. Dodatkowo, osoby regularnie korzystające z Fido odczuwały mniejsze poczucie samotności, co nie miało miejsca w grupie korzystającej z literatury samopomocowej. Użytkownicy chatbota, szczególnie młodsze osoby, zgłaszali silniejszą więź z Fido. Wśród zalet wymieniali fakt, że Fido zachęcił ich do podjęcia decyzji o rozpoczęciu terapii.

Niedawno przeprowadzono kolejne badanie, które podzieliło uczestników na trzy grupy: jedna korzystała z tradycyjnej terapii, druga miała dostęp do chatbota, a trzecia nie była poddana żadnej interwencji. Wyniki tego badania zostaną opublikowane wkrótce, a jego celem było dalsze badanie skuteczności chatbota Fido w kontekście tradycyjnej terapii.

Trzeba pamiętać, że sztuczna inteligencja nie zastąpi profesjonalnej pomocy, ale może być skutecznym narzędziem regulującym nasze emocje i myśli. Co więcej, chatboty takie jak Fido, mogą pomóc użytkownikowi w podjęciu decyzji o rozpoczęciu leczenia.