Reklama

Holograficzny Asystent Medyczny. Technologia 3D z Krakowa zmienia oblicze chirurgii

02/07/2026 15:00

Cyfrowy przełom na UJ CM. Rozszerzona rzeczywistość wkracza na sale operacyjne. Foto:InformacjaPrasowa

Spis treści

Jak działa system?
Przełom w edukacji i dokumentacji medycznej
Przyszłość projektu i komercjalizacja

Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum opracowali innowacyjny system zdalnej komunikacji przestrzennej. Rozwiązanie to, łączące modelowanie obrazu 3D oraz rozszerzoną rzeczywistość (AR), ma szansę zrewolucjonizować edukację przyszłych lekarzy, zdalne konsultacje medyczne oraz sposób dokumentowania zabiegów chirurgicznych.

Nowo powstała technologia pozwala specjalistom medycznym na efektywną współpracę w czasie rzeczywistym, bez względu na dzielącą ich odległość. Kluczem jest transmisja trójwymiarowego obrazu bezpośrednio z sali operacyjnej. Umożliwia to obserwatorom oglądanie procedury z dowolnego ujęcia, a także późniejszą, wsteczną analizę działań personelu.

Zobacz także:

Prof. Tomasz Szopiński, korzyści chirurgii robotycznej da Vinci: „Im trudniejsza operacja, tym większe profity dla pacjenta i systemu zdrowia” [WYWIAD]

Za stworzenie systemu odpowiada zespół pod kierunkiem dr hab. inż. Klaudii Proniewskiej-van Dam, prof. UJ (Centrum Medycyny Cyfrowej i Robotyki UJ CM) oraz mgr. inż. Damian Dołęga-Dołęgowskiego z 3D Medical IT.

Reklama

- W przeciwieństwie do tradycyjnych systemów obrazowania sal operacyjnych, opartych na transmisji obrazu 2D czy podstawowych narzędziach rozszerzonej rzeczywistości wykorzystujących pojedynczy obraz z kamery, nasze rozwiązanie generuje dynamiczny, trójwymiarowy obraz sali operacyjnej. Dzięki temu użytkownik może nie tylko zdalnie obserwować przebieg działań, lecz także analizować sytuację z dowolnie wybranej perspektywy. Technologia odwzorowuje cyfrowo w czasie rzeczywistym rzeczywiste środowisko pracy, dając przy tym możliwości zdalnej komunikacji - dr hab. inż. Klaudia Proniewska-van Dam, prof. UJ.

Jak działa system?

Trójwymiarowy model powstaje dzięki integracji danych z zestawu kamer 3D rozmieszczonych na sali oraz gogli rozszerzonej rzeczywistości noszonych przez chirurga. Specjalna jednostka obliczeniowa przetwarza te informacje, tworząc spójny i precyzyjny model cyfrowy odzwierciedlający relacje przestrzenne obiektów.

Reklama

- Kluczowe znaczenie ma metoda kalibracji przestrzeni. Wykorzystuje ona fizyczny obiekt referencyjny, który pozwala precyzyjnie dopasować układy odniesienia wszystkich urządzeń uczestniczących w operacji. Dzięki temu odwzorowanie przestrzeni zachowuje wysoką dokładność. To też pozwala stabilnie osadzić w przestrzeni wszelkie wskazówki udzielane zdalnie przez zewnętrznego użytkownika systemu. Użytkownik, znajdując się poza salą operacyjną, może swobodnie poruszać się w takim modelu, zmieniać punkt obserwacji, przybliżać wybrane fragmenty sceny oraz analizować przebieg działań z perspektyw, które są niedostępne dla tradycyjnych systemów transmisji obrazu - wyjaśnia mgr inż. Damian Dołęga-Dołęgowski.

Niezwykle istotną funkcją jest możliwość nanoszenia przez zewnętrznego eksperta wirtualnych oznaczeń (strzałek, punktów czy notatek) bezpośrednio na model 3D. Są one natychmiast widoczne w goglach operatora na sali.

Reklama

Zobacz także:

Nowa generacja chirurgii robotycznej: da Vinci 5 debiutuje w Polsce

- W praktyce oznacza to, że ekspert konsultujący zabieg z innego miasta lub kraju może wskazać konkretny instrument, urządzenie czy miejsce wykonywania określonej czynności, a operator zobaczy tę informację dokładnie tam, gdzie powinna się znajdować. Takie podejście znacząco ogranicza ryzyko nieporozumień wynikających z komunikacji werbalnej. Pozwala też szybciej przekazywać rekomendację i wiedzę - dodaje Dołęga-Dołęgowski.

Przełom w edukacji i dokumentacji medycznej

Nowe narzędzie oferuje unikalne możliwości dydaktyczne. Zapisany obraz 3D rejestruje pełny kontekst sali operacyjnej od przygotowania procedur, przez przepływ informacji, aż po organizację pracy zespołu poza samym polem zabiegowym.

Reklama

- Edukacja to bardzo obiecujący kierunek wykorzystania tej technologii. Obecnie studenci najczęściej obserwują zabiegi z ograniczonej perspektywy. Widzą jedynie fragment pola operacyjnego lub obraz z pojedynczej kamery, a przecież zabieg operacyjny obejmuje znacznie więcej działań wykonywanych przez cały zespół medyczny. Nasz system pozwala odtwarzać pełny kontekst pracy na sali, co oznacza, że również materiały archiwalne zarejestrowane w tej technologii mogą być wykorzystywane do celów edukacyjnych - mówi dr hab. inż. Klaudia Proniewska-van Dam, prof. UJ.

Dodatkowo technologia pozwala na pełniejsze dokumentowanie procedur medycznych, archiwizując zdarzenia, które dotychczas umykały standardowym kamerom skupionym wyłącznie na polu operacyjnym.

Reklama

Przyszłość projektu i komercjalizacja

Choć system projektowano z myślą o medycynie, jego potencjał obejmuje również m.in. zdalny serwis urządzeń, szkolenia przemysłowe, diagnostykę czy ratownictwo.

W najbliższym czasie technologia przejdzie testy w warunkach klinicznych w Centralnym Bloku Operacyjnym Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Za proces komercjalizacji oraz zgłoszenie patentowe odpowiada Centrum Transferu Technologii CITTRU UJ.

- Widzimy w opracowanym rozwiązaniu duży potencjał wdrożeniowy. Rosnące znaczenie telemedycyny, zdalnych konsultacji eksperckich oraz nowoczesnych metod kształcenia medycznego sprawia, że zapotrzebowanie na rozwiązania umożliwiające współpracę w środowisku trójwymiarowym stale rośnie. Naszym celem jest nawiązanie współpracy z placówkami medycznymi i uniwersytetami medycznymi, które rozpowszechnią tę technologię i przyczynią się do jej dalszego rozwoju, a potem wdrożenia - mówi dr inż. Gabriela Konopka-Cupiał, dyrektorka CTT CITTRU UJ.

Reklama

Projekt o nazwie „Holograficzny Asystent Medyczny” został zrealizowany przy wsparciu finansowym Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu LIDER.