„Nie każda technologia powinna być wdrażana” – wiceminister zdrowia o granicach innowacji i przyszłości systemu ochrony zdrowia

- Są decyzje, których nie da się podjąć bez dyskomfortu – ale to one decydują o życiu pacjentów i stabilności całego systemu – mówi wprost w wywiadzie dla Instytutu Matki i Dziecka wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski. I wyjaśnia, dlaczego część innowacji w ochronie zdrowia może przynosić więcej szkody niż pożytku, jak złej jakości dane podważają rozwój sztucznej inteligencji i dlaczego liderzy muszą mieć odwagę powiedzieć „nie” nawet najbardziej medialnym technologiom.

Niedawno opublikowano raport 4. edycji MCSC Hospital Leadership Innovation. Wnioski z tego projektu pokazują, że przyszłość systemu ochrony zdrowia zależy nie od liczby wdrażanych technologii, lecz od ich jakości i dopasowania do realnych potrzeb pacjentów.

MCSC Hospital Leadership Innovation jest inicjatywą organizowaną przez Instytut Matki i Dziecka, i promuje innowacyjne rozwiązania w medycynie oraz umożliwiała ich wdrażanie w praktyce klinicznej. Gala finałowa ostatniej, czwartej już edycji MCSC Hospital Leadership Innovation, zgromadziła przedstawicieli świata medycyny, technologii i administracji publicznej. Projekt stał się platformą łączącą te środowiska oraz realnym narzędziem wdrażania zmian w ochronie zdrowia.

W wywiadzie podsekretarz wyjaśniał, że zarządzanie systemem ochrony zdrowia w praktyce oznacza konieczność podejmowania trudnych decyzji między konkurującymi potrzebami. W rozmowie z Weroniką Kolczyńską, Innovation Manager w IMiD, wskazywał, że jednym z najważniejszych dylematów jest wybór między inwestowaniem w profilaktykę a finansowaniem zaawansowanych terapii dla wąskiej grupy pacjentów.

Podkreślał, że profilaktyka przynosi efekty dopiero po latach, natomiast potrzeby pacjentów wymagających natychmiastowego leczenia są pilne i kosztowne. Wskazywał przy tym na ograniczenia budżetowe, które sprawiają, że system nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb jednocześnie.

Jak zaznaczył:

Jednocześnie podkreślał, że decyzje muszą być oparte na efektywności klinicznej i zdrowotnej oraz ukierunkowane na maksymalizację korzyści dla jak największej liczby pacjentów.

Wiceminister zdrowia podkreślał, że prawdziwe przywództwo w ochronie zdrowia ujawnia się w momentach podejmowania najtrudniejszych decyzji. Wyjaśniał, że zarządzanie systemem nie polega wyłącznie na analizie wskaźników, lecz na dokonywaniu wyborów, które niemal zawsze wiążą się z napięciem i odpowiedzialnością.

Zwracał uwagę, że liderzy muszą funkcjonować w warunkach ograniczonych zasobów, gdzie każda decyzja oznacza rezygnację z innej możliwości. W tym sensie – jak wskazywał – dyskomfort jest nieodłącznym elementem odpowiedzialnego zarządzania.

Podkreślił:

Jednocześnie zaznaczył, że jednym z najważniejszych zadań lidera jest umiejętność przeciwstawienia się presji trendów i podejmowanie decyzji selektywnych.

Wyraźnie wskazał ostateczne kryterium innowacji w ochronie zdrowia:

Wiceminister zdrowia zwracał uwagę, że jednym z największych zagrożeń dla systemu jest bezrefleksyjne wdrażanie technologii pod wpływem trendów. Wyjaśniał, że w praktyce oznacza to inwestowanie w rozwiązania, które nie są wykorzystywane w wystarczającym stopniu.

Podkreślał, że w takich sytuacjach personel nie osiąga odpowiedniego poziomu doświadczenia, co może prowadzić do pogorszenia bezpieczeństwa pacjentów.

W rozmowie padło jednoznaczne ostrzeżenie:

Jednym z kluczowych tematów rozmowy była sztuczna inteligencja w medycynie. Tomasz Maciejewski wskazywał, że jej rozwój jest dziś ograniczany przede wszystkim przez jakość danych.

Wyjaśniał, że dane medyczne są często niespójne, niekompletne i opisane różnymi standardami, co uniemożliwia ich skuteczne wykorzystanie przez algorytmy.

Podkreślił zagrożenia wynikające z tego problemu:

Zaznaczył, że dopiero po uporządkowaniu danych można bezpiecznie rozwijać rozwiązania oparte na AI.

Wiceminister wskazywał, że największe korzyści z innowacji w ochronie zdrowia są dziś widoczne w obszarach organizacyjnych i administracyjnych. Wymieniał takie rozwiązania jak e-rejestracja, automatyzacja dokumentacji czy zarządzanie zasobami szpitala.

Podkreślał, że technologie te realnie odciążają personel i poprawiają funkcjonowanie systemu, a ich efekty są natychmiastowe.

Jak zaznaczył:

W rozmowie wyraźnie wybrzmiała również rola państwa jako podmiotu odpowiedzialnego za selekcję i wdrażanie innowacji. Tomasz Maciejewski wskazywał, że instytucje publiczne nie powinny blokować nowych technologii, lecz wybierać te, które przynoszą realną wartość.

Podkreślał znaczenie testowania rozwiązań w wyspecjalizowanych ośrodkach, które pełnią funkcję inkubatorów innowacji. Dopiero po pozytywnych wynikach pilotaży powinno się wdrażać je szerzej.

Na zakończenie Tomasz Maciejewski podkreślił, że innowacje w ochronie zdrowia muszą być podporządkowane potrzebom pacjentów, a nie ambicjom czy modom technologicznym.

Jak zaznaczył:

I dodał: