W Sejmie podsumowano szczepienia przeciw HPV: sukcesy i bariery programu

W Sejmie odbyło się inauguracyjne posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Wirusowi HPV i Chorobom z nim Powiązanym. Spotkanie poświęcono podsumowaniu pierwszego roku realizacji programu szczepień przeciw HPV w szkołach. Dyskusja skupiła się na osiągnięciach, barierach i dalszych działaniach w zakresie profilaktyki nowotworowej.

W Sejmie odbyło się pierwsze posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Wirusowi HPV i Chorobom z nim Powiązanym. W wydarzeniu uczestniczyli posłowie, przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, eksperci i organizacje pacjenckie.

Głównym tematem spotkania było podsumowanie pierwszego roku realizacji programu szczepień przeciw HPV prowadzonych w szkołach. Omówiono m.in. frekwencję, bariery zgłaszanego dostępu do szczepień oraz rolę edukacji zdrowotnej w zwiększaniu świadomości rodziców i młodzieży.

Podczas debaty wskazywano, że szczepienia przeciw HPV to kluczowy element profilaktyki raka szyjki macicy oraz innych chorób nowotworowych. Zwrócono uwagę na potrzebę kontynuacji programu, poszerzenia działań edukacyjnych oraz usuwania przeszkód organizacyjnych w dostępie do szczepień.

Resort podkreśla, że przedsięwzięcie ma ogromne znaczenie zdrowotne i społeczne, a jego realizacja wpisuje się w cele Narodowej Strategii Onkologicznej do 2030 roku.

HPV to jeden z najpowszechniejszych patogenów na świecie. Jest główną przyczyną raka szyjki macicy – w prawie 99 proc. przypadków rozwija się on właśnie w wyniku zakażenia wirusem. HPV odpowiada też za inne nowotwory, jamy ustnej oraz głowy i szyi.

Dlatego – jak podkreślono w raporcie – szczepienia przeciw HPV należą do najskuteczniejszych metod profilaktyki w nowoczesnej onkologii.

Program szczepień przeciw HPV został uruchomiony 1 czerwca 2023 r. w ramach świadczeń realizowanych przez Podstawową Opiekę Zdrowotną. Początkowo miały je prowadzić tylko wybrane podmioty, ale wkrótce decyzją Ministra Zdrowia wszystkie placówki POZ opiekujące się dziećmi w wieku docelowym zostały zobowiązane do realizacji szczepień.

Program obejmuje dziewczęta i chłopców w wieku 9–14 lat. Na starcie zabezpieczono dwa preparaty: Cervarix (dwuwalentny) oraz Gardasil 9 (dziewięciowalentny). Obecnie większość szczepień odbywa się preparatem dziewięciowalentnym, choć Cervarix nadal pozostaje dostępny.

Szczepienia w szkołach znacząco zwiększyły dostępność programu. Rodzice nie musieli już umawiać wizyt w POZ, co – jak zaznaczono w raporcie – „jest zauważalnym ułatwieniem”.

Dodatkowo wprowadzono rozwiązanie pozwalające dokończyć schemat szczepień także po ukończeniu 14. roku życia, jeśli dziecko rozpoczęło go wcześniej. Dotyczy to już nie tylko rocznika 2010, ale wszystkich dzieci w podobnej sytuacji. Warto też podkreślić, że Cervarix został objęty pełną refundacją do 18. roku życia, dzięki czemu lekarze i rodzice mogą bezpłatnie korzystać z tej szczepionki.

Ministerstwo podało szczegółowe dane dotyczące zakupów i kosztów:

Zakup szczepionek:

2023 r. – 489 746 dawek za ponad 142 mln zł
2024 r. – ponad 900 tys. dawek za prawie 300 mln zł

Wydatki NFZ na usługi szczepień:

2023 r. – 3,1 mln zł (program ruszył od czerwca)
2023–2024 łącznie – ponad 15 mln zł

Stawki dla realizatorów:

w POZ – 35 zł za jedno szczepienie
w szkołach – 87 zł za jedno szczepienie

Resort podkreślił, że zapasy szczepionek są zabezpieczone i monitorowane. Nie przewidziano obecnie zwiększonego zakupu, ale w razie potrzeby będzie to możliwe.

Dzięki temu szczepienia mogą być prowadzone w sposób elastyczny – albo w murach szkoły, albo poprzez organizowane wyjścia uczniów do placówek POZ.

Ministerstwo zwróciło uwagę, że etapy realizacji szczepień oraz wprowadzane zmiany wygenerowały potrzebę publikowania zbiorczych danych o stanie zaszczepienia. Do raportu włączane są informacje:

• z programu szkolnego,
• z programów samorządowych,
• z recept na szczepionki zrealizowanych w aptekach,
• oraz z danych wpisanych do elektronicznej karty szczepień (EKS).

Jak podkreślono: „każda osoba, która przyjęła chociaż jedną dawkę jest w tym raporcie uwzględniona.”

Resort przypomniał, że pełny obraz sytuacji jest możliwy tylko wtedy, gdy personel medyczny dochowuje obowiązku raportowania w elektronicznej karcie szczepień. Lekarze mają możliwość uzupełnienia danych również wstecz – np. jeśli pacjent zgłasza się po drugą dawkę, a wcześniejsze szczepienie nie zostało wprowadzone do systemu, można je dopisać na podstawie dokumentacji medycznej.

Informacje o szczepieniach są aktualizowane co dwa tygodnie i publikowane na stronie Centrum e-Zdrowia (CEZ). W raporcie zwrócono też uwagę na istotną zmianę metodologiczną: obecnie punktem odniesienia dla raportowania jest numer PESEL dziecka. Wcześniej dane były zbierane również dla osób zaszczepionych, które nie miały obywatelstwa polskiego, teraz zaś raport opiera się wyłącznie na numerach PESEL, co zwiększa precyzję i spójność zestawień.