HPV oszukuje układ odpornościowy i wspiera rozwój raka. Naukowcy odkryli, jak to robi

Nowe badania opublikowane w Journal for ImmunoTherapy of Cancer rzucają światło na mechanizm, dzięki któremu wirus HPV (brodawczaka ludzkiego) pomaga rozwijać się nowotworom szyjki macicy i gardła. Odkrycie może zrewolucjonizować przyszłość terapii przeciwnowotworowych – i to nie tylko tych związanych z HPV.

HPV16, jeden z najgroźniejszych szczepów wirusa brodawczaka ludzkiego, odpowiada za ponad 50% przypadków raka szyjki macicy oraz aż 90% nowotworów gardła związanych z HPV. Choć dostępna jest skuteczna szczepionka profilaktyczna – Gardasil-9 – działa ona tylko wtedy, gdy zostanie podana przed kontaktem z wirusem.

Ale co z osobami, które już są zakażone?

Zespół naukowców z Keck School of Medicine (University of Southern California) zidentyfikował kluczowy mechanizm, dzięki któremu HPV „przeprogramowuje” komórki odpornościowe, by nie atakowały guza. W centrum tego procesu znajduje się białko zapalne interleukina-23 (IL-23).

Chociaż IL-23 była wcześniej wiązana z nowotworami, dopiero teraz odkryto, w jaki sposób HPV wykorzystuje ją do obrony guza przed układem odpornościowym.

Badania na modelach mysi i hodowlach komórkowych pokazały, że białka E6 i E7 wirusa HPV stymulują sąsiednie komórki do wydzielania IL-23. A ta z kolei blokuje aktywność limfocytów T, które normalnie odpowiadają za zwalczanie komórek nowotworowych.

„Aby wyeliminować raka, limfocyty T muszą się namnażać i niszczyć zakażone komórki. IL-23 im to uniemożliwia, co pozwala guzowi dalej się rozwijać” – tłumaczy dr W. Martin Kast, autor badania i profesor mikrobiologii oraz immunologii w Keck School of Medicine.

W trakcie badań naukowcy przetestowali, co się stanie, jeśli zablokują IL-23. Efekt? Limfocyty T odzyskały zdolność do namnażania się i skutecznie niszczyły komórki nowotworowe. Co więcej, w połączeniu z szczepionką terapeutyczną przeciw HPV, taka blokada znacząco zwiększyła skuteczność terapii i wydłużyła przeżycie u myszy.

Blokery IL-23 – czyli przeciwciała neutralizujące to białko – są już zatwierdzone przez FDA do leczenia łuszczycy, co może znacząco przyspieszyć ich wykorzystanie w onkologii.

„To podejście jest obiecujące, bo możemy wykorzystać już zatwierdzone leki. To szansa na szybkie wdrożenie terapii także u ludzi” – podkreśla dr Kast.

Zespół pracuje obecnie nad nową szczepionką terapeutyczną, którą planuje testować w połączeniu z przeciwciałami blokującymi IL-23. Ale to nie wszystko – odkrycie może mieć także znaczenie dla innych nowotworów, w których obserwuje się podwyższone poziomy IL-23, m.in. raka jąder czy pęcherza moczowego.