Uczelnie tylko dla zaszczepionych? RPO ma wątpliwości

Niektóre uczelnie wyższe, w tym także medyczne, uzależniają od zaszczepienia się na koronawriusa możliwości nauki lub zakwaterowania w akademikach. Decyzje te nie były wcześniej konsultowane ze studentami. Według Rzecznika Praw Obywatelskich, może to bezpodstawnie ograniczać konstytucyjnie chronione prawa - do nauki i do ochrony prywatności.

Rzecznik zwrócił się więc do Ministerstwa Edukacji i Nauki o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, aby zapewnić uczelniom podstawy prawne dla działań prewencyjnych w czasie pandemii. Z kolei Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich Rzecznik prosi o wypracowanie, w ramach obecnych przepisów, wspólnych zasad prowadzenia zajęć oraz zakwaterowania w akademikach.

Niektóre uczelnie informują studentów o uzależnieniu możliwości odbywania praktyk i zajęć klinicznych od zaszczepienia się przeciw COVID-19. RPO wskazuje przykład Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wrocławski Uniwersytet Medyczny, czy Uniwersytet Rzeszowski (gdzie po interwencji RPO zasady udziału w praktykach dla studentów URz zmieniono).

Jak podkreśla RPO, ograniczenia wynikają na ogół z decyzji podmiotów, w których obywają się praktyki i zajęcia kliniczne, a uczelnie mają na nie ograniczony wpływ.

Akademiki dla zaszczepionych

Do Rzecznika dotarła także wiadomość o działaniach Rektora Uniwersytetu Śląskiego, który kierując się troską o życie i zdrowie studentów, poinformował społeczność akademicką UŚ o planowanym zakazie kwaterowania w akademikach UŚ osób niezaszczepionych. Decyzja ta - zwraca uwagę RPO - nie została skonsultowana wcześniej ze studentami.

Z kolei Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie zapowiedziała objęcie osób niezaszczepionych systemem specjalnej ochrony fizycznej i organizacyjnej dla zapewnienia im bezpieczeństwa. W odpowiedzi na wystąpienie RPO w tej sprawie, rektor AGH wskazał m.in., że działania uczelni podejmowane są w sytuacji, gdy ustawodawca krajowy nie wyposażył uczelni wyższych w przepisy wprost pozwalające na gromadzenie danych o zaszczepieniu.

Prawo do nauki, prawo do ochrony prywatności

Rzecznik zwraca uwagę, że przyczyną tych decyzji jest troska zdrowie i chęć zapewnienia bezpiecznych warunków studiowania oraz zakwaterowania w akademikach podczas pandemii. W ocenie RPO, przyjęte i planowane rozwiązania mogą jednak "bezpodstawnie ograniczać konstytucyjnie chronione prawa. Chodzi o prawo do nauki - w zakresie, w jakim dochodzi do uzależnienia kontynuowania studiowania od poddania się szczepieniu przeciw COVID-19, a także prawo do ochrony prywatności - gdy uczelnie przetwarzają dane studentów dotyczące zdrowia".