Pfizer kontra Polska. Sądowa gra warta 6 mld złotych. MZ: komentarza nie będzie

W Brukseli rozpoczął się przed sądem proces, w którym amerykański koncern Pfizer domaga się od Polski zapłaty za szczepionki przeciw COVID-19, które polski rząd nie odebrał i za które – według powoda – nie zapłacił mimo obowiązującej umowy. W grę wchodzi kwota sięgająca blisko 6 mld zł.

Spór ma swoje źródło w okresie pandemii COVID-19 – w 2021–2022 r. Polska podpisała z Komisją Europejską i producentami szczepionek, w tym z Pfizerem, kontrakty na dostawy preparatów przeciw koronawirusowi. W wyniku spadku popytu i posiadania znacznych zapasów, w kwietniu 2022 r. Warszawa poinformowała, że nie będzie odbierać kolejnych zamówionych dawek szczepionek.

Pfizer twierdzi, że zgodnie z zapisami umowy ma prawo zażądać zapłaty za zakontraktowane dawki nawet, jeśli odbiór nie nastąpił, i dlatego domaga się od Polski zapłaty za 60 mln nieodebranych szczepionek.

Proces przeciwko Polsce toczy się przed sądem w Brukseli, ponieważ umowa na wspólne zakupy szczepionek w ramach Unii Europejskiej została zawarta zgodnie z prawem belgijskim. Rozprawa była krótka, a strony zgodziły się odroczyć dalsze terminy – kolejna data rozprawy wyznaczona została na koniec stycznia.

Pfizer nie jest jedynym krajem, który znalazł się w tej sytuacji – podobne postępowanie toczy się także przeciwko Węgrom, żądając od nich zapłaty za niewykorzystane dawki szczepionek.

Pfizer opiera swoje roszczenie na postanowieniach umownych, które – jego zdaniem – uprawniają go do wystawienia faktur za zakontraktowane dawki nawet bez fizycznego odbioru szczepionek.

Strona polska wskazuje z kolei na wyjątkowe okoliczności związane z pandemią i nadpodaż preparatów, których zapasy były już w kraju — co miało uzasadniać decyzję o nieodbieraniu dalszych dostaw. W obronie Polski pojawia się też argument powołania się na siłę wyższą (ang. force majeure), chociaż prawnicy wskazują, że to konstrukcja trudna do uznania w świetle prawa.

Eksperci wskazują na trzy możliwe scenariusze rozstrzygnięcia sprawy: oprócz wygranej jednej lub drugiej strony w grę wchodzi także ugoda, co może oznaczać, że Polska firmie Pfizer zapłaci, ale mniej niż ona obecnie oczekuje.

Pytane o sprawę Ministerstwo Zdrowia zastrzega, że nie mam zamiaru jej komentować. Nie odpowiada także na pytania, czy wcześniej strony próbowały zakończyć spór pozasądowo: