Sok z buraków obniża ciśnienie u seniorów. Działa przez... mikrobiom w ustach

Regularne picie soku z buraków może skutecznie obniżać ciśnienie krwi u osób starszych – wynika z najnowszego badania naukowców z Uniwersytetu w Exeter. Okazuje się, że działanie to jest związane nie tylko z samym składem soku, ale również ze zmianami, jakie wywołuje w mikrobiomie jamy ustnej. To największe dotąd badanie tego typu, które pokazuje, jak ważna jest dieta bogata w azotany dla zdrowego starzenia się.

Zespół badaczy z Uniwersytetu w Exeter wykazał, że sok z buraków może obniżać ciśnienie krwi u osób starszych dzięki zmianom, jakie wywołuje w mikrobiomie jamy ustnej. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Free Radical Biology and Medicine.

Badanie, w którym wzięło udział 75 osób (39 poniżej 30. roku życia i 36 w wieku 60–70 lat), pokazało, że tylko u starszych uczestników regularne picie soku z buraków dwa razy dziennie przez dwa tygodnie przyniosło efekt obniżenia ciśnienia. Co ważne, efekt nie wystąpił w grupie młodszej, ani przy stosowaniu placebo.

Jak tłumaczą autorzy badania, azotany obecne w burakach i innych warzywach mogą być przekształcane w tlenek azotu – związek niezbędny do prawidłowego rozszerzania naczyń krwionośnych i regulacji ciśnienia. Ale ten proces zależy od składu mikrobiomu w jamie ustnej.

W starszej grupie wiekowej po kuracji sokiem bogatym w azotany odnotowano wyraźny spadek liczby bakterii z rodzaju Prevotella (które mogą działać niekorzystnie) i wzrost liczby bakterii Neisseria, które wspierają zdrowie naczyń. Tego typu zmiany nie wystąpiły po spożyciu placebo.

Sok z buraków nie musi być jedynym rozwiązaniem. Jak podkreśla prof. Vanhatalo:

Badanie zostało sfinansowane przez Exeter Clinical Trials Unit, a uczestnicy przyjmowali przez dwa tygodnie sok z buraków zawierający naturalne azotany oraz – w innym okresie – placebo pozbawione tych związków. Pomiędzy seriami zastosowano dwutygodniową przerwę, aby organizm wrócił do wyjściowego stanu. Skład mikrobiomu oceniano za pomocą sekwencjonowania genów bakterii obecnych w jamie ustnej.

Współautor badania, prof. Andy Jones, zwraca uwagę, że uzyskane wyniki mogą mieć znaczenie nie tylko w kontekście ciśnienia, ale też ogólnego stanu naczyń krwionośnych.

Z kolei dr Lee Beniston z BBSRC dodaje:

To kolejny krok w kierunku wykorzystania codziennego jedzenia jako skutecznego narzędzia w profilaktyce chorób cywilizacyjnych.

Jakie soki naturalnie obniżają ciśnienie krwi?

Najskuteczniejsze są soki zawierające azotany, potas i antyoksydanty, które rozszerzają naczynia krwionośne i wspomagają krążenie.

Do tej grupy należą:

• sok z buraków – najczęściej badany i najsilniej działający;
• sok z pomarańczy – zawiera flawonoidy wspierające elastyczność tętnic;
• sok pomidorowy – bogaty w potas i likopen;
• sok z wiśni – zmniejsza stan zapalny i poprawia krążenie;
• sok z kiwi – reguluje ciśnienie dzięki witaminie C i polifenolom.

Dlaczego sok z buraków obniża ciśnienie?

Buraki są bogate w azotany, które bakterie w jamie ustnej przekształcają w tlenek azotu (NO) — związek rozszerzający naczynia krwionośne.

Badania z Uniwersytetu w Exeter wykazały, że u seniorów regularne picie 2 szklanek soku z buraków dziennie przez dwa tygodnie znacząco obniżyło ciśnienie tętnicze.

Efekt ten wiązał się także z pozytywnymi zmianami w mikrobiomie jamy ustnej.

Jak często pić sok z buraków, by zauważyć efekty?

Dla większości osób wystarczą 1–2 szklanki dziennie (ok. 250–500 ml). Pierwsze rezultaty — niższe ciśnienie skurczowe i rozkurczowe — pojawiają się zwykle po 7–14 dniach regularnego picia.

Nie zaleca się przekraczania 500 ml dziennie, zwłaszcza przy problemach z nerkami lub kamicą szczawianową.

Czy każdy może pić soki obniżające ciśnienie?

Większość osób tak, ale ostrożność powinny zachować osoby z:

• chorobami nerek,
• cukrzycą (ze względu na naturalne cukry w sokach),
• niskim ciśnieniem (soki mogą je dodatkowo obniżyć).

Przy długotrwałym stosowaniu warto kontrolować ciśnienie i poziom potasu.

Jak działa mikrobiom jamy ustnej w kontekście ciśnienia krwi?

Mikroorganizmy w jamie ustnej odgrywają kluczową rolę w przekształcaniu azotanów w tlenek azotu.

Badania pokazały, że osoby starsze, które piły sok z buraków, miały więcej bakterii Neisseria (korzystnych) i mniej Prevotella (niekorzystnych).

To właśnie te zmiany wspierały rozszerzanie naczyń i poprawę ciśnienia.

Czy gotowany sok z buraków działa tak samo jak świeży?

Nie. Obróbka cieplna niszczy część azotanów i enzymów, które odpowiadają za produkcję tlenku azotu.

Najlepszy efekt daje świeżo wyciskany sok z surowych buraków lub soki pasteryzowane w niskiej temperaturze (tzw. metoda HPP).

Jakie inne warzywa pomagają obniżyć ciśnienie?

Poza burakami dobrze działają:

• rukola – bogata w azotany, działa podobnie jak buraki,
• seler naciowy – zawiera apigeninę, która rozszerza naczynia,
• szpinak – dostarcza azotanów i magnezu,
• jarmuż – wspiera elastyczność naczyń,
• koper włoski – działa rozkurczowo i moczopędnie.

Czy soki z owoców tropikalnych pomagają w nadciśnieniu?

Tak, soki z owoców pomagają w nadciśnieniu, ale w mniejszym stopniu. Granat, kiwi i aronia mają działanie wspomagające, głównie dzięki przeciwutleniaczom.

Sok z granatu może obniżyć ciśnienie skurczowe nawet o 5–10 mmHg przy regularnym spożyciu przez kilka tygodni.