Senat: Zdrowe serce – zdrowy mózg: „Neurologia musi stać się priorytetem państwa” – praktyczne wyzwania i rozwiązania

Dzisiejszym tematem jest jeden z priorytetów, który został w zeszłym roku uchwalony przez Radę Ministrów, a mianowicie ‚Zdrowe serce, zdrowy mózg’. Już na początku chcę zapowiedzieć, że dzisiejsze posiedzenie odbywa się z rekomendacji pana senatora Wojciecha Koniecznego.

Reklama

Najważniejszą wartością tego priorytetu jest współpraca pomiędzy tymi środowiskami. Myślę, że będzie to także temat przewodni, który chciałabym, aby przewijał się w państwa wypowiedziach.

Jeżeli przyjmiemy parametry uwzględniające nie tylko śmiertelność, ale także długość życia w niepełnosprawności, z uwzględnieniem jej stopnia, to obciążenie zdrowotne populacji chorobami mózgu jest większe niż w przypadku wszystkich chorób nowotworowych łącznie czy wszystkich chorób sercowo-naczyniowych – z wyłączeniem udarów mózgu.

Reklama

Koszty generowane przez choroby mózgu są wyższe niż koszty wszystkich innych grup chorób razem wziętych. Dla Europy to około 800 miliardów euro. Dla porównania – koszty chorób sercowo-naczyniowych w Europie to około 200 miliardów euro, nowotworów – 150–250 miliardów euro. Te proporcje są niezwykle wymowne.

Jako Krajowa Rada do spraw Neurologii wielokrotnie postulowaliśmy, aby udary mózgu były świadczeniem nielimitowanym – i to nie tylko w zakresie kompleksowego leczenia udaru, ale w ogóle leczenia udarów, analogicznie jak w przypadku zawału serca.

Program obejmuje również obszary wykraczające poza kompetencje Ministerstwa Zdrowia. Ja chciałabym jednak skoncentrować się na tych, które pozostają w jego zakresie: edukacji, profilaktyce, wczesnym screeningu, wsparciu wczesnej diagnostyki, leczeniu oraz opiece i wsparciu dla chorych.

To neurolog – z racji swojego wykształcenia i kompetencji – ma wiedzę oraz umiejętności do przeprowadzania diagnostyki różnicowej otępień. To nie jest specjalista geriatrii. Neurolodzy są grupą specjalistów, którzy powinni diagnozować otępienia i stawiać rozpoznanie, choćby choroby Alzheimera.

Reklama

W ciągu ostatnich kilku lat w neurologii pojawiły się 54 nowe cząsteczkowo-wskazania, z czego 42 funkcjonują w ramach programów lekowych. Dlatego tak istotne jest dla nas prawidłowe funkcjonowanie tych programów.

Niedawno otrzymaliśmy wiadomość ze szpitala w Skarżysku-Kamiennej, gdzie zawieszono realizację programów lekowych, ponieważ szpitala nie stać na zakup leków. To pokazuje, jak ważne jest adekwatne, stabilne i przewidywalne finansowanie.

Reklama

Pacjent przychodzi z powodu grypy albo zwykłego przeziębienia. Czy w tym momencie lekarz powinien już zwracać uwagę na pewne rzeczy? Uważam, że tak — każdy lekarz powinien podchodzić do pacjenta kompleksowo. Istnieją bardzo proste testy przesiewowe, które może wykonać każdy lekarz, a nawet osoba bez wykształcenia medycznego, np. test Mini-Cog.

Z analizy wynikało, że świadczenia kontraktowane odrębnie, czyli badania neuroobrazowe, wykonano zaledwie u około jednej ósmej chorych. To pokazuje wyraźne braki diagnostyczne.

Najczęstszą przyczyną trwałej, złożonej niepełnosprawności w Polsce są udary mózgu. Dysponujemy dziś bardzo dobrymi możliwościami prewencji i leczenia. Najczęstszą przyczyną trwałej niepełnosprawności młodych dorosłych poniżej 45. roku życia – z wyłączeniem urazów – jest stwardnienie rozsiane. Dzięki nowoczesnym terapiom możemy wydłużyć aktywne funkcjonowanie – podkreślam: aktywne funkcjonowanie, a nie tylko życie – o kilkanaście, a nawet ponad 20 lat. To oznacza realną możliwość zakładania rodzin, posiadania dzieci i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Reklama

Jeżeli chodzi o udary mózgu, mamy wiele do zrobienia. Śmiertelność 30-dniowa w Polsce wynosi 16,1% i jest wyższa niż w Czechach czy Niemczech. Odsetek pacjentów, u których wykonuje się trombektomię mechaniczną, również jest niższy. Infrastrukturę mamy – musimy jednak doprecyzować logistykę. Nawet jeśli uratujemy pacjenta w fazie ostrej, musimy poprawić etiologizację i prewencję wtórną, ponieważ ryzyko kolejnego incydentu jest wysokie – podkreśla prof. Karaszewski.

Reklama

Mamy narzędzia, mamy wiedzę, mamy gotowe propozycje. W wielu obszarach jesteśmy już w trakcie współpracy z Ministerstwem. Uważam, że jesteśmy na dobrej ścieżce, ale potrzebujemy konsekwentnej realizacji tych działań, aby realnie ograniczyć obciążenie chorobami mózgu w Polsce – wyjaśnił profesor.

Wzmocnienie oddziałów udarowych i rehabilitacji jest priorytetem. Ministerstwo Zdrowia prowadzi mapowanie potrzeb sprzętowych i kadrowych, aby pacjent po udarze miał pełną dalszą ścieżkę opieki. Po zakończeniu analiz planowane są konkursy z Funduszu Medycznego na doposażenie ośrodków w sprzęt do neuroobrazowania, postprocessingu oraz rehabilitacji poudarowej.

Oddziały neurologiczne i tak leczą udary. Natomiast brakuje kontraktu na procedury dotyczące innych obszarów priorytetu "Zdrowy mózg", takich jak diagnostyka otępień, padaczki, schorzenia rzadkie czy choroby pozapiramidowe. Te choroby również wymagają diagnozowania i leczenia, a szybka diagnostyka w oddziałach jest kluczowa.