Rzecznik Praw Pacjenta: czym się zajmuje i jak pomaga?

Rzecznik Praw Pacjenta przyjmuje skargi, prowadzi fundusze kompensacyjne i wyjaśnia naruszenia praw pacjenta. Jak złożyć wniosek i gdzie szukać pomocy.

Rzecznik Praw Pacjenta jest pierwszą instytucją, do której pacjent może zwrócić się, gdy podejrzewa naruszenie swoich praw, zanim zdecyduje się na drogę sądową; poza postępowaniami wyjaśniającymi RPP prowadzi także fundusze kompensacyjne i zapewnia informację pacjentom przez infolinię.

Najważniejsze:

• Wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego można złożyć pisemnie lub podczas wizyty osobistej w biurze Rzecznika Praw Pacjenta, a schemat rozpatrywania takich spraw jest opublikowany na stronie gov.pl/web/rpp.
• Rzecznik Praw Pacjenta prowadzi trzy fundusze kompensacyjne: Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych, Fundusz Kompensacyjny Szczepień Ochronnych oraz Fundusz Kompensacyjny Badań Klinicznych.
• W szpitalach psychiatrycznych działają odrębni Rzecznicy Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, których można odnaleźć na specjalnej mapie na stronie RPP.
• Bieżące komunikaty biura pokazują, czym realnie zajmuje się instytucja: od dostępu do dokumentacji medycznej po zasady przepustek z placówek opiekuńczo-leczniczych.
• Numer Telefonicznej Informacji Pacjenta: 800 190 590.

Jak wynika z informacji publikowanych na portalu gov.pl w zakładce poświęconej Rzecznikowi Praw Pacjenta (gov.pl/web/rpp), instytucja ta prowadzi indywidualne postępowania w sprawach dotyczących naruszenia praw pacjenta. Oznacza to, że pacjent lub jego bliscy mogą zgłosić konkretną sytuację, w której czuli się potraktowani niezgodnie z przepisami. Biuro Rzecznika może przeprowadzić postępowanie w granicach ustawowych kompetencji, ocenić, czy doszło do naruszenia praw pacjenta, oraz podjąć działania przewidziane przepisami.

Rzecznik prowadzi też działalność o szerszym zasięgu: wydaje opinie dotyczące technologii lekowych, ustala coroczne priorytety swojej działalności oraz powołuje rady i zespoły doradcze. To pokazuje, że instytucja nie ogranicza się do rozpatrywania pojedynczych skarg, ale wpływa też na kierunki polityki dotyczącej bezpieczeństwa pacjentów.

Osoba, która chce zgłosić naruszenie swoich praw, może to zrobić na sposoby wskazane na stronie gov.pl/web/rpp, w tym poprzez złożenie wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego lub podczas osobistej wizyty w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta. Dostępny jest tam również schemat rozpatrywania wniosków, który krok po kroku pokazuje, co dzieje się po zgłoszeniu sprawy.

Dla pacjenta oznacza to, że zanim skieruje sprawę do sądu, warto sprawdzić, czy dana sytuacja nie kwalifikuje się do zgłoszenia właśnie do Rzecznika. Postępowanie wyjaśniające jest zwykle prostsze i szybsze niż proces sądowy, a formularze oraz opisy procedury są ogólnodostępne w serwisie rządowym.

Wśród zadań Rzecznika wymienia się prowadzenie Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych oraz Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Na stronie gov.pl/web/rpp znajduje się osobna sekcja z najczęstszymi pytaniami dotyczącymi tych funduszy, do której warto zajrzeć przed złożeniem wniosku o rekompensatę.

Pacjent, który uważa, że doznał szkody w wyniku zdarzenia medycznego lub szczepienia, nie musi od razu kierować sprawy na drogę sądową. Może najpierw sprawdzić możliwości, jakie daje ścieżka administracyjna prowadzona przez biuro Rzecznika.

Osobną kategorię stanowią Rzecznicy Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, działający bezpośrednio przy placówkach psychiatrycznych. Serwis gov.pl/web/rpp udostępnia mapę szpitali psychiatrycznych wraz z przypisanymi do nich rzecznikami, dzięki czemu pacjent lub jego rodzina mogą szybko znaleźć osobę odpowiedzialną za konkretną placówkę.

To rozwiązanie ma znaczenie zwłaszcza w kontekście osób hospitalizowanych psychiatrycznie, które często mają ograniczone możliwości samodzielnego dochodzenia swoich praw poza szpitalem.

Aktualności publikowane przez RPP pokazują, że sprawy trafiające do instytucji dotyczą m.in. dostępu do dokumentacji medycznej, zasad pobytu w placówkach, naruszeń organizacyjnych i bezpieczeństwa pacjenta. 

Pojawił się również komunikat o tym, że sąd potwierdził obowiązek udostępniania dokumentacji medycznej po zakończeniu działalności podmiotu leczniczego, co jest istotną wskazówką dla pacjentów, którzy chcą uzyskać swoją dokumentację z placówki, która już nie istnieje.

Biuro Rzecznika wydaje czasopismo naukowe pod tytułem "Bezpieczeństwo pacjenta", publikowane też pod angielskim tytułem "Journal of Patient Safety and Rights". Serwis gov.pl/web/rpp zawiera także osobną sekcję informacyjną skierowaną do obywateli Ukrainy, dostępną również w języku ukraińskim.

Zanim ktoś zdecyduje się na spór sądowy ze szpitalem czy przychodnią, warto sprawdzić ścieżkę administracyjną prowadzoną przez Rzecznika Praw Pacjenta. Wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz opisy procedur są dostępne bezpośrednio na stronie gov.pl/web/rpp, bez konieczności korzystania z pomocy prawnika na tym etapie.

Jak złożyć wniosek do Rzecznika Praw Pacjenta?

Można złożyć wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego lub odbyć wizytę osobistą w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta. Schemat rozpatrywania wniosków jest dostępny na stronie gov.pl/web/rpp.

Gdzie znaleźć rzecznika praw pacjenta w szpitalu psychiatrycznym?

Na stronie gov.pl/web/rpp dostępna jest mapa szpitali psychiatrycznych wraz z przypisanymi do nich Rzecznikami Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego.

Czy można uzyskać dokumentację medyczną z placówki, która już nie działa?

Tak. Jak podaje biuro Rzecznika Praw Pacjenta, sąd potwierdził obowiązek udostępniania dokumentacji medycznej także po zakończeniu działalności podmiotu leczniczego.