Nutri-Score, co to jest?

Tak jak naklejka na sprzęcie elektronicznym, informująca do jakiej klasy energetycznej należy pralka czy lodówka, tak i żywność może być znakowana w podobny sposób. Temu miał służyć system Nutri-Score. Jednak praktyka pokazuje, że oznaczenia mogą wprowadzać w błąd, dlatego polscy eksperci, śladem włoskich i szwedzkich, chcą opracować nasz własny, bardziej przejrzysty.

Na oficjalnej stronie Sanepidu w Międzyrzeczu czytamy definicję, że jest to intuicyjny system znakowania żywności w postaci pięciokolorowej etykiety żywieniowej, zawartej na produktach spożywczych, który pozwala ocenić wartość żywieniową danego produktu. System ten stworzony został przez francuskich naukowców zespołu ds. Badań nad Epidemiologią Żywienia (L’Equipe de Recherche en Epidémiologie Nutritionnelle – EREN). Po raz pierwszy został wprowadzony do stosowania w 2017 roku we Francji. Zakłada, że za pomocą prostego kodu literowego (podobnego do tego, który jest na sprzęcie RTV i AGD) pozwoli konsumentom dokonać lepszego wyboru żywieniowego. Oznaczenie na etykiecie ma postać kolorowych liter od ciemnozielonych do czerwonych: A, B, C, D, E. System ten w założeniu nie ma na celu określania żywności jako „zdrowej” lub „niezdrowej”, a podanie informacji (w postaci pięciokolorowej skali) o tym, czy dany produkt jest mniej lub bardziej odżywczy w ramach określonej kategorii. Dodajmy, że umieszczanie go na produktach jest dobrowolne, a niezorientowany w tematyce dietetycznej konsument może go źle zrozumieć. Kluczowe jest bowiem sformułowanie, że produkt jest odżywczy, a nie czy jest zdrowy.

Oznaczenie Nutri-Score wyliczane jest przez algorytm na podstawie zawartości składników w 100 g produktu lub 100 ml napoju przy użyciu skali Rayner’a. Ustala się punkty za składniki, które w diecie należy ograniczać: wysoka wartość energetyczna, cukry proste, kwasy tłuszczowe nasycone, sód/sól kuchenna. Inna punktacja dotyczy składników, które uważa się za korzystne: owoce, warzywa, orzechy, błonnik pokarmowy i białko. Następnie punkty za składnik do ograniczenia należy zsumować i odjąć od nich sumę punktów za składniki pozytywnie wpływające na wartość odżywczą produktu. Łączny wynik może wynosić od -15 do +40 punktów. Po uzyskaniu wyniku produkt klasyfikuje się do jednej z klas: od A do E. System jest na tyle skomplikowany i podatny na manipulacje, że eksperci od żywienia łapią się za głowy, jak klasyfikuje niektóre produkty.

Funkcjonujący jako dobrowolny system oznakowania wartości odżywczej żywności nie spełnia oczekiwań dietetyków i lekarzy. A zdaniem specjalistów dietetyków, może nawet wprowadzać w błąd. Dlatego w ramach Parlamentarnego zespołu ds. cukrzycy posłowie i eksperci będą pracować nad bardziej precyzyjnym znakowaniem, które mogłoby zastąpić Nutri-Score.

Przywołany przykład pizzy, która zyskuje zielone oznaczenie ze względu na zawartość pieczarek, czy słodzonych płatków śniadaniowych, również uzyskujących dobry efekt żywieniowy mimo obecności dużej ilości dodanego cukru, budzi wątpliwości specjalistów.

Te drobne „manipulacje” to właśnie efekt działania algorytmu, który klasyfikuje produkt jako ten o wysokiej wartości odżywczej (zyskuje kolor zielony, uznaje się go za pożądany w diecie, ale nie precyzuje się, w jakiej ilości go jeść) lub niskiej (wtedy kolor jest pomarańczowy lub czerwony i niesie to informację, by produkt jeść rzadko). W przypadku np. niektórych płatków śniadaniowych słodzonych, algorytm jest tak zaprogramowany, by wziąć pod uwagę nie same płatki, ale i mleko, z którym się je je. Podobnie może być ze słodzonym produktem z dodatkiem kakao. Sam proszek nie jest brany pod uwagę, ale dopiero zrobiony z jego użyciem napój.