Mało osób bierze udział w badaniach profilaktycznych w kierunku wykrywania raka

Niewielka liczba pacjentów bierze co roku udział w programie wczesnego wykrywania raka szyjki macicy, piersi czy jelita grubego. Eksperci wskazują, że w Polsce brakuje instytucji odpowiedzialnej i koordynującej te badania, rozliczanej za efekty. Dlatego u wielu pacjentów wykrywa się nowotwór w zaawansowanym stadium.

Rząd co kilka lat wprowadza programy profilaktyczne w kierunku wczesnego wykrywania raka czy innych chorób cywilizacyjnych. W połowie 2021 r. ruszył program Profilaktyka 40+ z dostępem do szerokiego pakietu badań dla osób powyżej 40. roku życia. Od kilu lat NFZ refunduje też badania w kierunku wczesnego wykrywania raka szyjki macicy, raka piersi i raka jelita grubego. Niestety efekty tych programów są mizerne, bo zgłasza się cały czas za mało osób. 

Z danych jakie przekazał Polityce Zdrowotnej Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, że w programie profilaktyki raka szyjki macicy (cytologia)  wzięło udział;

• w 2019 r.- 485 903 kobiet 
• w 2020 r.- 291 480 kobiet
•  w 2021 r. - 385 618 kobiet

Niewiele kobiet skorzystało także z programu profilaktyki raka piersi (mammografia), w którym wzięło udział:

• w 2019 r. - 1 041 740 kobiet 
• w 2020 r. - 736 579 kobiet
•  w 2021 r. - 1 060 372

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem u kobiet w Polsce. W 2017 r., według Krajowego Rejestru Nowotworów, zachorowało na niego 18, 5 tys. kobiet. Zaś na raka macicy 2,5 tys. pań.

Na początku było lepiej

W 2017 r. na cytologię zgłosiło się 460 tys. pacjentek. W pracowniach stacjonarnych oraz mammobusach, personel medyczny przebadał z kolei ok. 1 milion kobiet w ramach programu profilaktycznego. Liczba pacjentek zgłaszających się do badań powinna rosnąć, a tak się nie dzieje. Widać wyraźnie jak ich liczba spadła w 2020 r., kiedy wybuchła pandemia COVID-19 a hasło „zostań w domu” sprawiło, że obywatele znacznie rzadziej odwiedzali gabinety lekarskie.

Podkreśla, że nadzieję na uzyskanie kompletnych danych daje obowiązek nałożony na świadczeniodawców prywatnych wprowadzania danych o zdarzeniach medycznych np. wizyta czy badanie cytologiczne na platformę P1.

- Są też kobiety, które w ogóle się nie badają i dowiadują się czasem o nowotworze w bardzo zaawansowanym stadium. Dlatego pacjentów trzeba motywować do badań profilaktycznych na zasadzie np. odpisów podatkowych od składki zdrowotnej za to, że ktoś dba o profilaktykę zamiast czekać do paliatywnego stadium nowotworu - wskazuje Małgorzata Gałązka-Sobotka.

Jest też spora grupa kobiet, które boją się chodzić na badania. Obawiają się, że jak już nowotwór zostanie wykryty, to trzeba będzie poddawać się wyczerpującemu leczeniu i odsuwają ten obowiązek w czasie. 

Nikomu nie zależy

Przedstawiciele tej fundacji odwiedzili jakiś czas temu Islandię, by przyjrzeć się tamtejszej profilaktyce przeciwnowotworowej. Okazuje się, że jest tam specjalna instytucja monitorująca czy obywatele wyspy zgłaszają się na badania. Specjaliści dzwonią do nich, sprawdzają czy ktoś poddał się badaniu i dostają za to premie. W efekcie na Islandii, która owszem jest kilkumilionowym krajem, umiera rocznie na raka szyjki macicy zaledwie kilka osób.

W Polsce od kilku lat działa program wczesnego wykrywania raka jelita grubego, ale w nim też nie bierze udziału zawrotna liczba pacjentów.

Tymczasem z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że w  programie badań przesiewowych raka jelita grubego wykonano w:

• 2019 roku – 69 710 badań;
• 2020 roku – 48 403 badań;
• 2021 roku – 96 376 badań.

Polecamy także:

"Zdrowe życie" - nowy program profilaktyczny

Rada Przejrzystości AOTMiT oceni programy profilaktyczne