Opieka koordynowana. Istnieje w praktyce czy w poczekalni

Od 1 października ubiegłego roku, każdy pacjent przychodni rodzinnej, czyli POZ, ma prawo do opieki koordynowanej. Opieka koordynowana to model, w którym pewnego rodzaju przewodnik po systemie ochrony zdrowia będzie wsparciem pacjenta w zakresie planowania procesu leczenia, w tym wizyt u specjalisty.

Art. 14. Ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej mówi o tym, że placówka medyczna jest zobowiązana zapewnić profilaktyczną opiekę zdrowotną dostosowaną do wieku i płci pacjenta oraz zidentyfikowanych u niego problemów zdrowotnych. Powinna zapewnić wskazane badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne, zgodnie z indywidualnym planem diagnostyki, leczenia i opieki, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 31d rozporządzenie w sprawie finansowania i warunków realizacji świadczeń gwarantowanych ustawy o świadczeniach. Placówka podstawowej opieki medycznej powinna wyznaczyć osobę, do której zadań należy organizacja procesu udzielania świadczeń zdrowotnych, w tym udzielanie informacji o tym procesie oraz zapewnienie współpracy między osobami udzielającymi świadczeń zdrowotnych.

Na kluczowe pytania dotyczące opieki koordynowanej odpowiada Maciej Karaszewski, zastępca dyrektora Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej NFZ

Kim jest koordynator i jakie powinien mieć kwalifikacje?

Koordynator jest pierwszym krokiem (etapem) w rozwoju POZ i wzmocnieniu opieki nad pacjentami podstawowej opieki zdrowotnej. Co istotne placówki POZ nie muszą zatrudniać koordynatora. Tę funkcję może pełnić personel, który już pracuje w danej placówce, jeśli dana placówka ma taką możliwość. Ostateczna decyzja w tym zakresie, czy zatrudniać nową osobę, czy powierzyć obowiązki koordynatora już zatrudnionemu personelowi, zależy od konkretnego podmiotu leczniczego.

Jaki jest pełny zakres obowiązków koordynatora?

Zasadniczą rolą koordynatora (wskazaną w ustawie o POZ) jest udzielanie informacji o procesie koordynacji oraz zapewnienie współpracy między osobami udzielającymi świadczeń zdrowotnych. Obecnie przepisy zarządzenia Prezesa NFZ nr 160/2021/DSOZ wskazują zadania koordynatora, do których należy budowanie relacji pomiędzy wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w proces koordynacji, a w szczególności:

• koordynacja obiegu dokumentacji medycznej świadczeniobiorcy, w tym nadzór nad jej kompletnością;
• nawiązywanie i utrzymywanie kontaktu z pacjentem i jego rodziną podczas procesu leczenia;
• ustalanie terminów realizacji poszczególnych etapów opieki zdrowotnej, w tym profilaktyki i leczenia,
• udzielanie informacji związanych z procesem koordynacji i funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej.

Sposób realizacji zadań to wewnętrzna kwestia realizatora umowy, który może wynikać zarówno z kwestii organizacyjnych w danym podmiocie, jak i danej sytuacji, w której znajduje się pacjent. 

Czy jest szansa na zwiększenie stawki kapitacyjnej?

Zgodnie z wskazanym zarządzeniem, liczbę osób objętych opieką koordynatora oblicza się na podstawie deklaracji wyboru lekarza POZ z grupy wiekowej osób w wieku powyżej 24 roku życia. Zalecana liczba pacjentów objętych opieką koordynatora w wymiarze 0,5 etatu przeliczeniowego nie powinna przekraczać 5000 osób, niemniej faktyczna liczba pacjentów objętych opieką zależy od wewnętrznej organizacji podmiotu. Od 1 kwietnia 2022 r. na podstawie analizy przeprowadzonej przez AOTMiT, zawierającej propozycję stopy wzrostu cen punktów stosowanych w umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia, a placówkami POZ wysokość stawki kapitacyjnej wzrosła. Zakładając, że placówka POZ ma pod opieką ok. 2,4 tys. pacjentów powyżej 24 roku życia, to za koordynację otrzyma teraz dodatkowo blisko 15 tys. zł.

Czy opieka koordynowana istnieje w praktyce, aneksy z NFZ podpisało w kraju ok. 20 proc. placówek? Ilu jest obecnie takich koordynatorów w Polsce?

Blisko 1600 podmiotów POZ realizujących umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej podpisało aneksy w zakresie koordynacji opieki w POZ. Jest to przeszło 3,5 tys. miejsc udzielania świadczeń. 

Jakie obszary z zakresu opieki koordynowanej już wiadomo, że wymagają poprawy?

Zakres opieki koordynowanej został wprowadzony od 1 października 2022 r. Jest to pierwszy etap. Przed nami kolejny etap reformy, w którym opieka koordynowana ma wejść na jeszcze wyższy poziom. Już od jesieni tego roku. O jej korzyściach dla pacjenta i samych placówek POZ przekonaliśmy się przy realizacji pilotażu opieki koordynowanej w projekcie NFZ – POZ Plus. Spora część rozwiązań przetestowanych w pilotażu znalazła się i znajdzie się w projektowanych zmianach w POZ.

Na ile realne wprowadzenie opieki koordynowanej jest uzależnione od budżetu powierzonego? 

W związku z przygotowywaniem systemu ochrony zdrowia do pełnego wdrożenia opieki koordynowanej w POZ, NFZ podjął decyzję o stopniowym wdrażaniu zmian, zarówno w warunkach organizacyjnych realizacji umów jak i ich finansowaniu. Początkowym elementem było wprowadzenie zadań koordynatora do warunków realizacji świadczeń na podstawie zawartych umów w POZ. Od 1 lipca tego roku nastąpi poszerzenie dostępnych badań diagnostycznych, laboratoryjnych, które będzie mógł zlecić lekarz POZ. Mowa m.in. o CRP wykonywanym u dzieci bezpośrednio w gabinecie zabiegowym, w celu zróżnicowania zakażenia wirusowego od bakteryjnego i w konsekwencji ograniczenia zbędnej antybiotykoterapii, anty-HCV w diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby, czy pogłębionej diagnostyce niedokrwistości. Na sfinansowanie kosztów tych badań zostanie określony dla każdego świadczeniodawcy budżet powierzony. Płatność będzie realizowana za każde wykonane badanie. 

Obecnie procedowany jest projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Wykaz badań diagnostycznych rekomendował powołany przez Ministra Zdrowia Zespół ds. zmian w podstawowej opiece zdrowotnej.

Kolejnym etapem, planowanym na jesień br., będzie wprowadzenie pełnego zakresu opieki koordynowanej. Lekarz POZ będzie dysponował dodatkowym budżetem na badania diagnostyczne takie jak np. holter, echo serca oraz na konsultacje lekarz POZ-lekarz specjalista (kardiolog, diabetolog, endokrynolog, pulmonolog lub alergolog) i konsultacje specjalista- pacjent. Wejściem dla pacjenta do opieki koordynowanej będzie wykonanie przez lekarza porady kompleksowej zakończonej ustaleniem rocznego indywidualnego planu opieki medycznej. Na tym etapie, w związku z zwiększeniem obszaru koordynacji planowany jest również wzrost stawki dla koordynatora.

Opracowane są także nowe produkty dla pielęgniarek POZ dotyczące zarządzania raną przewlekła i opieki przejściowej tzn. opieki nad pacjentem niesamodzielnym, po hospitalizacji. 

Czy pacjent może ocenić jakość udzielonej mu opieki koordynowanej? Jeśli nie, to kto to skontroluje?

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami tj. art. 61a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to Fundusz przeprowadza kontrolę realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym organizacji, sposobu i jakości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz ich dostępności. Jednak pacjent zawsze ma możliwość wyrażenia opinii czy zgłoszenia zastrzeżeń co do udzielanych mu świadczeń. 

O tym jak komunikować się z pacjentem w gabinecie, w rejestracji czy przez telefon, a także o tym, co pacjent może zrobić, by jego wizyty w placówka medycznych przebiegały sprawniej, rozmawiamy z Anną Leder, rzeczniczką prasową łódzkiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia.

Polityka Zdrowotna · KOMUNIKACJA Z PACJENTEM

Polityka Zdrowotna · NIEODWOŁANE WIZYTY TO POWAŻNY PROBLEM DLA SAMYCH PACJENTÓW