Ojcowie coraz chętniej korzystają z urlopów rodzicielskich

W 2024 roku liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego wzrosła ponad dwukrotnie w porównaniu do roku poprzedniego, co jest bezpośrednim efektem wprowadzenia dyrektywy work-life balance. Mimo to nadal tylko 17% mężczyzn, którym urodziło się dziecko, zdecydowało się skorzystać z tej możliwości.

Średnia długość urlopu rodzicielskiego wykorzystywanego przez ojców w 2024 roku wyniosła 48,6 dnia, czyli około siedem tygodni. Choć każdy z rodziców ma ustawowo dziewięć tygodni urlopu, którego nie można przekazać drugiemu rodzicowi, wielu mężczyzn nie wykorzystuje w pełni tego prawa.

Mimo dynamicznego wzrostu liczby ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego, popularność urlopu ojcowskiego (dwutygodniowego, w pełni płatnego) pozostaje na podobnym poziomie. W 2024 roku skorzystało z niego 162 300 mężczyzn, co stanowiło 64% uprawnionych, podczas gdy w 2023 roku było to 67% (182 000 ojców).

Zmiany w przepisach z 2023 roku wprowadziły nowe zasady dotyczące urlopu rodzicielskiego, który trwa obecnie 41 tygodni. Każdy z rodziców ma indywidualne prawo do dziewięciu tygodni tego urlopu, a zasiłek za ten okres wynosi 70% wynagrodzenia.

W 2024 roku średnia kwota zasiłku wypłacanego ojcom za czas urlopu wyniosła 167 zł dziennie, podczas gdy w przypadku matek było to 124 zł. Te różnice wynikają z nierówności płacowych, które są zauważalne już na początku kariery zawodowej.

Eksperci wskazują, że bardziej sprawiedliwy podział obowiązków między rodzicami przynosi korzyści nie tylko rodzinom, ale również całemu społeczeństwu.

Prognozy Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazują, że do 2035 roku z polskiego rynku pracy może zniknąć 2,1 mln osób, co stanowi 12,5% obecnych pracowników. Eksperci McKinsey & Company szacują, że pełne wykorzystanie potencjału zawodowego kobiet mogłoby zwiększyć PKB Polski nawet o 300 miliardów złotych rocznie.

Malejąca liczba urodzeń to wyzwanie, z którym mierzą się niemal wszystkie kraje OECD. Badacze z Uniwersytetu Islandii zauważają, że wprowadzenie systemu urlopów rodzicielskich w 2000 roku pomogło spowolnić spadek wskaźnika urodzeń i zwiększyło prawdopodobieństwo posiadania drugiego i trzeciego dziecka. Obecnie Islandia należy do krajów OECD o najwyższej dzietności (1,7), podczas gdy Polska plasuje się wśród państw o najniższym wskaźniku (1,1). Eksperci podkreślają, że umożliwienie rodzicom łatwiejszego łączenia pracy i życia rodzinnego może być kluczowym elementem polityki demograficznej.

ZUS i Fundacja Share the Care kontynuują działania na rzecz promowania równości rodzicielskiej. W kwietniu rusza kolejna edycja kampanii „Równi w domu – Równi w pracy. To się wszystkim opłaca”, która pokazuje, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy są ze sobą ściśle powiązane. 

Eksperci podkreślają, że choć wzrost liczby ojców korzystających z urlopów rodzicielskich to krok w dobrym kierunku, wciąż wiele pozostaje do zrobienia, by partnerski model rodzicielstwa stał się normą.