„Nie traktujmy tego jak zwykłego przeziębienia” – apeluje dr Grzesiowski. Pierwsze zgony z powodu zachorowań na COVID

W Polsce rośnie liczba zakażeń COVID-19. Eksperci ostrzegają, że przebieg choroby może być znacznie poważniejszy niż podczas wcześniejszych fal pandemii. Główny Inspektor Sanitarny, dr n. med. Paweł Grzesiowski, poinformował o pierwszych ofiarach śmiertelnych obecnej fali.

Jak podkreśla ekspert, szczególnie narażone są osoby z chorobami przewlekłymi, zwłaszcza układu krążenia. Wirus SARS-CoV-2 atakuje naczynia krwionośne, co może prowadzić do poważnych powikłań: zakrzepów, udarów i zawałów serca.

Jednym z największych wyzwań dla systemu ochrony zdrowia w Polsce i na świecie jest narastająca oporność na antybiotyki. Jak wskazuje dr Grzesiowski podczas Vaccine Forum 2025, problem dotyczy coraz większej liczby infekcji bakteryjnych, które stają się trudne lub wręcz niemożliwe do skutecznego leczenia.

Szczególną uwagę zwraca się na pneumokoki, bakterie odpowiedzialne za ciężkie infekcje, zwłaszcza u dzieci i osób starszych. W Polsce obserwuje się niepokojący wzrost zachorowań, a kluczowym problemem jest niedopasowanie obecnych szczepionek w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) do dominujących serotypów.

Z danych Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych wynika, że obecnie dominującym serotypem wywołującym inwazyjną chorobę pneumokokową (IChP) u dzieci jest serotyp 19A. W latach 2022–2023 odpowiadał on za aż 1/3 zakażeń u dzieci poniżej 5. roku życia, a w 2023 roku za ponad 60% infekcji pneumokokami opornymi na antybiotyki.

Problem w tym, że szczepionka PCV10, która jest obecnie finansowana z budżetu państwa, nie zawiera serotypu 19A, co sprawia, że ochrona dzieci jest niewystarczająca.

Pomimo obowiązkowego szczepienia w PSO, aż 32,1% rodziców decyduje się na szczepionkę PCV13, która oferuje szerszą ochronę – finansując ją z własnej kieszeni. Coraz częściej wybierana jest również szczepionka PCV20, obejmująca największą liczbę serotypów, w tym właśnie 19A.

Brak odpowiedniej ochrony powoduje, że nawet dzieci zaszczepione zgodnie z kalendarzem PSO chorują. To z kolei wywołuje niepokój i podważa zaufanie do szczepień.

Zespół ekspertów, w tym lekarze, naukowcy i organizacje społeczne, opublikowali stanowisko w sprawie konieczności wzmocnienia nadzoru epidemiologicznego i lepszego wykorzystania danych krajowych przy planowaniu polityki szczepień.

Rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) również jasno wskazują, że polityka zdrowotna powinna reagować na zmieniającą się sytuację epidemiologiczną. W Polsce oznacza to jedno: czas na aktualizację Programu Szczepień Ochronnych i uwzględnienie w nim szczepionek o wyższej walentności, lepiej dopasowanych do obecnych warunków.

Zgodnie z danymi KOROUN za 2024 rok, pokrycie serotypowe dla dzieci do 5. roku życia wynosi:

• PCV10 – 55% (dane za rok 2016, z jednoczesnym spadkiem serotypów szczepionkowych do 2% w 2024 r.),

• PCV13 – 54%

• PCV15 – 60,9%

• PCV20 – aż 69%

Szczepionki nowej generacji oferują nie tylko szerszą ochronę, ale również mogą ograniczyć rozwój antybiotykooporności poprzez zmniejszenie liczby infekcji wymagających leczenia.

Obecny wzrost zakażeń COVID-19 i pneumokokami oraz coraz większy problem antybiotykooporności to wyraźne sygnały alarmowe dla systemu ochrony zdrowia. Eksperci jednogłośnie apelują o:

• aktualizację Programu Szczepień Ochronnych,

• wprowadzenie skuteczniejszych szczepionek,

• likwidację barier finansowych dla rodziców,

• i szersze wykorzystywanie danych epidemiologicznych w podejmowaniu decyzji zdrowotnych.

Zdrowie publiczne wymaga dziś nie tylko reagowania na bieżące zagrożenia, ale i długofalowego myślenia. Szczepienia są jednym z najskuteczniejszych narzędzi – o ile są dobrze dobrane.