Podsumowanie kadencji Parlamentu Europejskiego. Co zmieniło się w zdrowiu?

Przez ostatnie 5 lat podejście do zdrowia w Unii Europejskiej bardzo się zmieniło. Jednym z głównych powodów tych zmian była pandemia COVID-19, która wzmocniła europejskie mechanizmy solidarności, a także pozwoliła na spory rozwój technologiczny. Na koniec kadencji Parlamentu Europejskiego podsumowujemy najważniejsze zmiany w zdrowiu w UE, które udało się wprowadzić od 2019 roku.

Jednym z ważniejszych wyzwań zdrowotnych, z jakimi mierzyła się Unia Europejska przez ostatnie 5 lat jest niewątpliwie pandemia COVID-19. W czasie jej trwania zarówno Komisja Europejska, jak i Parlament Europejski podejmowały wiele działań. Przewodnicząca KE, Ursula von der Leyen powołała zespół ds. szybkiego reagowania na koronawirusa, uruchomiono Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, a z unijnego programu badań i innowacji “Horyzont 2020” przeznaczono 10 mln euro wsparcia na badania nad nową chorobą koronawirusową. 

W lutym 2020 roku zaczęto realizować pierwsze wspólne zamówienia na środki ochrony indywidualnej, a od grudnia do krajów członkowskich zaczęły docierać pierwsze dostawy szczepionek przeciwko COVID-19, dzięki kolejnemu mechanizmowi wspólnych zakupów. Komisja Europejska zawarła umowy z 8 firmami farmaceutycznymi na 4,2 mld dawek. Wcześniej współfinansowała badania nad powstaniem tych preparatów.

Niecały rok po wprowadzeniu szczepień przeciwko COVID-19 w Unii Europejskiej zaczęto pracować nad możliwością bezpiecznego otwarcia granic, aby umożliwić Europejczykom podróżowanie. Tak też powstały certyfikaty szczepień (tzw. certyfikaty covidowe), za których okazaniem osoby zaszczepione, po przebyciu choroby albo z negatywnym wynikiem testu mogły podróżować do innych krajów UE, bez konieczności odbycia kwarantanny. 

We wrześniu 2021 roku Komisja Europejska powołała do życia nową dyrekcję generalną - Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia, czyli HERA. Jest to kolejny element europejskiej prewencji i przygotowania do ewentualnych przyszłych kryzysów zdrowotnych. 

Powstanie HERA było jedną z obietnic złożonych przez Ursulę von der Leyen w trakcie corocznego orędzia o stanie Unii. Wówczas mówiła również, że urząd ten będzie filarem Europejskiej Unii Zdrowotnej, która od tego momentu sukcesywnie jest budowana. O tym, czym jest, pisaliśmy tutaj:

Podsumowując jednak w kilku słowach - na Europejską Unię Zdrowotną składa się wiele podejmowanych działań w zakresie zdrowia w UE oraz wiele mechanizmów. Cały proces tworzenia tej unii opiera się na podejściu “jedno zdrowie”. 

Pandemia COVID-19 pokazała Europie, że musi zacząć budować swoją odporność na transgraniczne kryzysy zdrowotne, jak i wzmacniać reagowanie i zarządzanie kryzysowe w tym zakresie. Dlatego, aby pomóc krajom członkowskim lepiej sobie radzić z potencjalnymi przyszłymi wyzwaniami, w marcu 2020 roku europosłowie przyjęli nowy program zdrowotny na lata 2021-2027 - EU4Health. 

Pierwotnie jego budżet miał wynieść 9,4 mld euro, później został zmniejszony do 1,7 mld euro, aby finalnie osiągnąć wysokość 5,1 mld euro. Środki te są wydatkowane są przede wszystkim na przygotowanie się na poważne transgraniczne zagrożenia dla zdrowia, wzmocnienie systemów opieki zdrowotnej państw członkowskich oraz zapewnienie lepszego dostępu do leków. Jedna piąta całkowitego budżetu ma zostać przeznaczona na promocję zdrowia i zapobieganie chorobom (poprzez przeciwdziałanie zagrożeniom dla zdrowia, takim jak szkodliwe spożywanie alkoholu i tytoniu).

Rok po wyborach do Parlamentu Europejskiego, w czerwcu 2020 roku, PE zatwierdził powołanie Komisji Specjalnej do spraw walki z rakiem. Powstała ona z inicjatywy polskiej europosłanki i byłej ministry zdrowia - Ewy Kopacz, a na jej czele stanął również Polak - Bartosz Arłukowicz.

Komisja ta była odpowiedzialna za wypracowanie strategii walki z rakiem. Eurodeputowani przyjęli oficjalny dokument w lutym 2022 roku. Większość jej zapisów, z uwagi na to, że jest to rewolucja, jest zaleceniami dla państw członkowskich. Strategia wyznacza również standardy walki z chorobami nowotworowymi, a przede wszystkim zakłada koordynację działań związanych z leczeniem raka na szczeblu europejskim. 

Komisja Europejska, na realizowanie celów związanych z przyjętą strategią, zamierza przeznaczyć 4 mld euro. Najważniejsze z nich to:

• poprawa dostępu i jakości diagnostyki oraz wspieranie państw członkowskich w zapewnieniu, aby do 2025 r. 90 proc. ludności UE, która kwalifikuje się do badań przesiewowych w kierunku raka piersi, szyjki macicy i jelita grubego, miało do nich dostęp.  

• działania mające na celu zapewnienie bardziej zintegrowanej i kompleksowej opieki nad chorymi na raka oraz podjęcie problemu nierównego dostępu do wysokiej jakości opieki i leków. 

  Reklama

• zapewnienie do 2030 r. 90 proc. kwalifikujących się pacjentów dostęp do krajowych kompleksowych ośrodków onkologicznych połączonych za pośrednictwem nowej sieci UE.  

Wiele z działań opisanych w strategii nie zostało jeszcze podjętych, a nad wdrożeniem niektórych rozwiązań prace są na bardzo wczesnym etapie. Do dzisiaj udało się jednak stworzyć Forum Leków Nowotworowych, które ma pomóc przyspieszyć badania nad optymalizacją leczenia onkologicznego oraz uruchomić europejską inicjatywę obrazowania raka.

Jednym z najnowszych dokonań Parlamentu Europejskiego w zakresie zdrowia jest przegłosowania reformy prawa farmaceutycznego. Rewizja ta ma sprawić, że leki w Unii będą bardziej dostępne oraz przystępne cenowo. Jest to również pierwsza tak duża nowela w tym obszarze od 20 lat.

Zmiany w przepisach dotyczących leków mają również wesprzeć produkcję leków w Europie oraz zapewnić większe bezpieczeństwo lekowe. Oprócz tego, aby skuteczniej walczyć z niedoborami medykamentów, Komisja Europejska wraz z Europejską Agencją Leków, stworzyła pierwszy unijny wykaz leków o znaczeniu krytycznym.

Pod koniec kwietnia tego roku Parlament Europejski przyjął regulacje dotyczące Europejskiej Przestrzeni Danych Dotyczących Zdrowia (EHDS). Jej stworzenie było długo zapowiadane i jest ważnym krokiem w kierunku rozwijania europejskich badań, które mogą zostać zwieńczone produkcją europejskich leków. Stworzenie sieci to także korzyści dla pacjentów - dzięki niej każda osoba będzie miała dostęp do swoich cyfrowych danych dotyczących zdrowia. Usprawni to udzielanie świadczeń medycznych za granicą.

Polecamy także: