Nauki biologiczne i medyczne najliczniejsze -100 najzdolniejszych młodych naukowców w Polsce

Są przed trzydziestką, a mają już sukcesy naukowe na światową skalę. Najzdolniejsi młodzi naukowcy odebrali prestiżowe stypendia, przyznawane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Wśród nagrodzonych w tym roku, najwięcej badaczy reprezentuje nauki biologiczne i medyczne.

Program START to najstarszy w Polsce program stypendialny dla najlepszych młodych naukowców reprezentujących wszystkie dziedziny nauki. Jego celem jest wspieranie wybitnych młodych uczonych do 30 r.ż. i zachęcanie ich do dalszego rozwoju naukowego. Stypendyści programu są wybierani w drodze wieloetapowego konkursu, w którym oceniana jest jakość ich dorobku naukowego. W tym roku wyróżnienia zostały przyznane po raz 31.

Na czele rankingu instytucji, z których pochodzi największa liczba laureatów uplasował się ponownie Uniwersytet Warszawski, na drugim miejscu znalazła się Politechnika Warszawska, a na trzecim Politechnika Wrocławska. Laureaci programu otrzymają roczne stypendium w wysokości 30 tys. zł, które mogą przeznaczyć na dowolny cel.

Laureatka mgr inż. Aneta Karpińska, z Instytutu Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk, opracowała metodę pomiaru wnikania leków przeciwnowotworowych do żywych komórek. Rozwiązanie to może znaleźć zastosowanie przy opracowywaniu leków w reżimie terapii celowanych. – Badam leki, które są w fazie badań klinicznych na różnego rodzaju nowotwory. Weryfikuję interakcje, jakim lek ulega we wnętrzu komórki. Znając te interakcje możemy później wnioskować o mechanizmie działania danego leku i lepiej projektować leki przeciwnowotworowe w przyszłości – podkreśla badaczka. Karpińska tłumaczy, że w terapiach celowanych chcemy dostarczyć lek precyzyjnie do komórki nowotworowej, należy więc wziąć pod uwagę parametr internalizacji, czyli wnikania leku do wnętrza komórki i to, co dalej dzieje się z tym lekiem w komórce. – Przede wszystkim sprawdzamy, czy lek w ogóle wnika na etapie badań laboratoryjnych. To sprawdzenie pozwala nam później na selekcję leków o dużym potencjale terapeutycznym, co z kolei przekłada się na zaoszczędzenie czasu i kosztów ponoszonych podczas badań klinicznych – dodaje. Jednogłośnie podkreśla, że terapie celowane to przyszłość. Marzy, aby kiedyś jej badania miały jeszcze większe znaczenie społeczne i znalazły bezpośrednie przełożenie na opiekę zdrowotną pacjenta.

[news1079237]

Kolejna nagrodzona mgr Danuta Liberda z Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS oraz doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie zajmuje się klasyfikacją nowotworów w tkankach. Celem jej badań jest przyspieszenie diagnostyki nowotworów w tkankach. Stosowane w chwili obecnej metody diagnostyczne są długotrwałe, czasami od kilku tygodni do miesięcy. Jej metoda służy do szybkiego screeningu i pierwszego odsiewu czy nowotwór znajduje się w tkance, czy nie. Dodatkowo może ona posłużyć w analizie przypadków nietypowych, które mogą być problematyczne w rozpoznaniu histopatologicznym. - Polega ona na analizie skrawka tkanki (bez konieczności jej barwienia) za pomocą tzw. obrazowania w podczerwieni, w efekcie otrzymuje się widma na których znajduje się informacja biochemiczna o tej tkance. Ta informacja jest wykorzystywana do stworzenia modelu klasyfikacyjnego przy użyciu uczenia maszynowego. Jako outcome mamy obraz wybarwionej tkanki na którym, możemy odróżnić tkankę zdrową od nowotworowej, bądź zapalnej. Posługując się systemem z szybkimi laserami i np. w przypadku trzustki jesteśmy wstanie zweryfikować biopsję śródoperacyjną (2x3cm) w 7 minut – podkreśla Danuta Liberda. W codziennej pracy wykorzystuje rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji.

Wyróżnienia w tym roku otrzymali również:

• dr inż.  Dariusz Strugarek, Wydział Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu; otrzymał wyróżnienie za rozwój geodezyjnych, satelitarnych technik pomiarowych poprzez opracowanie autorskiej integracji danych SLR i GNSS do satelitów różnych typów, metodologii ich przetwarzania i kombinacji, oraz metody detekcji i eliminacji błędów systematycznych.
• mgr Agnieszka Sobolewska, Wydział Polonistyki, Uniwersytet Warszawski - otrzymała wyróżnienie za stworzenie kulturowej historii psychologii i psychoanalizy w Europie Środkowej. Laureatka odpowiada na kluczowe pytanie o rolę dyskursów psycho-medycznych w narodzinach nowoczesności, kształtowaniu się nowoczesnej koncepcji podmiotowości oraz ich wpływu na literacki modernizm.

KONKURS START 2023 w liczbach

• 3 056 000 zł – łączna kwota przeznaczona przez FNP na stypendia w 31. konkursie w programie START;
• 660 wniosków do konkursu;
• 100 laureatów (15,2 % spośród ubiegających się o stypendium);
• 55 mężczyzn i 45 kobiet wśród laureatów;
• 44% laureatów (44 osoby) ma stopień doktora (w momencie składania wniosku); w tym 22 kobiety i 22 mężczyzn;
• Dziedziny najczęściej reprezentowane przez laureatów: nauki biologiczne i medyczne (28 stypendiów); nauki techniczne (32 stypendiów); nauki humanistyczne i społeczne (21 stypendiów); nauki fizyczne i matematyczne (9 stypendiów); nauki chemiczne (10 stypendiów).
• Instytucje, z których pochodzi największa liczba stypendystów: Uniwersytet Warszawski (14 stypendystów), Politechnika Warszawska (11 stypendystów), Politechnika Wrocławska (8 stypendystów), Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (7 stypendystów).
• Miasta, z których rekrutuje się najwięcej stypendystów: Warszawa (35 stypendystów), Wrocław (16 stypendystów), Kraków (15 stypendystów), Gdańsk (9 stypendystów).
• Placówki naukowe, z którymi związani są stypendyści, to: uczelnie (85, z czego 30 reprezentuje politechniki), instytuty PAN (10), inne instytuty badawcze (4) oraz z firma badawcza (1).

Autorka: Natalia Miller