W niektórych krajach Unii Europejskiej brakuje nawet 600 leków

Niedobory leków z roku na rok się powiększają. W ostatnich latach szczególnie wpłynęły na nie pandemia COVID-19 i agresja rosyjska na Ukrainę. W rezultacie w niektórych krajach członkowskich Unii Europejskiej brakowało nawet 600 leków. O tym, jak poradzić sobie z tym problemem, rozmawiali europosłowie z zaproszonymi gośćmi podczas spotkania Podkosmisji ds. Zdrowia Publicznego (SANT)

Jak mówiła podczas posiedzenia Podkomisji SANT Illaria Passarani, Sekretarz Generalna Grupy Farmaceutycznej Unii Europejskiej, wszystkie kraje członkowskie borykają się z brakami leków. Natężenie tego problemu różni się w zależności od poszczególnych państw, m.in. z uwagi na różne system refundacyjne, zaawansowanie technologiczne czy po prostu definicje niedoboru leków. 

W wielu krajach termin "braki leków" nie jest sprecyzowany, a w 6 z nich nie istnieje system centralnego zgłaszania niedoborów medykamentów. Niezależnie jednak od ustawodawstwa w tej kwestii, we wszystkich państwach są problemy z dostępnością niektórych substancji czynnych. W 2022 roku w części z nich brakowało nawet 600 leków.

Jak wskazywali zaproszeni eksperci, szczególnie dotkliwe są niedobory leków immunosupresyjnych, które zapobiegają odrzuceniu przez organizm przeszczepionego organu. 

Skala problemu, jak podkreślał transplantolog, jest duża i nie można jej lekceważyć. W samym 2019 roku, w Unii Europejskiej przeszczepiono 20 tys. nerek i 8 tys. wątrób. 

Inną krytyczną grupą leków są te stosowane w onkologii. Podobnie jak w przypadku immunosupresantów - ich stosowania nie można przerwać, bo zagraża to życiu pacjenta.

"Niedobory leków wpływają na szansę przeżycia pacjenta przez kolejnych 5 lat" - dodawała Charlotte Roffiaen, francuska Rzeczniczka Praw Pacjenta.

Zarówno leki onkologiczne, jak i immunosupresanty nie należą do najtańszych. Koszty ich wyprodukowania szacuje się nawet na miliardy euro. Wynika to z faktu, że muszą one przejść odpowiednio 3 i 4 fazy badań klinicznych, co trwa od 5 do nawet 10 lat. 

Ich cenę mogłyby obniżyć wspólne europejskie zakupy, o czym mówi się od dawna. Można jednak odnieść wrażenie, że cała dyskusja toczy się wokół obietnic, z których niewiele wynika. Ostatni raz w tej sprawie wypowiadała się komisarz Stella Kyriakides pod koniec kwietnia.

Jak jednak podkreślali europosłowie i zaproszeni goście, wspólne zakupy byłyby dobrym rozwiązaniem, które nie tylko wpłynęłoby na braki leków, ale także na równy dostęp do opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej i równe standardy leczenia.

Według Flemming Sonne, prezesa Amgros (duńskiej firmy, która zajmuje się m.in. zaopatrywaniem szpitali w leki), dobrym rozwiązaniem byłoby też wyłanianie 2 lub 3 zwycięzców w przetargach na dostawy leków.

Pomysł stworzenia specjalnego, wydzielonego budżetu unijnego na leki też nie jest nowy. Takie rozwiązanie proponują zarówno medycy, jak i europosłowie. Jak jednak pokazuje rzeczywistość, na razie w Parlamencie Europejskim brakuje woli politycznej, żeby go utworzyć.

"Skoro jesteśmy równi w dostępności dopłat dla rolników, dla edukacji, dla energii, to pamiętajmy o tym, że zdrowie jest najważniejszą rzeczą z punktu widzenia każdego obywatela, a już w ogóle z punktu widzenia lekarza. Dlatego, w mojej opinii, niektóre terapie powinny być finansowane odgórnie przez budżet UE" - dodawał prof. Tomasz Bryski.

Stworzenie specjalnego funduszu na rzecz leczenia onkologicznego jest jednym z postulatów zawartym w Europejskim planie walki z rakiem. 

Innym rozwiązaniem, które miałoby przeciwdziałać brakom leków, jest tworzenie zapasów leków, szczególnie tych onkologicznych. Propozycja ta również nie pojawiła się pierwszy raz w dyskusji o niedoborach medykamentów.

Polecamy także: