Tylko co piąty dorosły Polak się zaszczepił. Nowe dane pokazują skalę problemu

Szczepienia ochronne wciąż nie są w Polsce standardem profilaktyki zdrowotnej. Z najnowszego raportu „Polska na szczepieniach 2026” wynika, że w sezonie jesienno-zimowym 2025 jedynie 22,3 proc. dorosłych Polaków wykonało jakiekolwiek szczepienie. Zdecydowana większość – 77,7 proc. badanych – nie zaszczepiła się przeciwko żadnej z analizowanych chorób zakaźnych. Dane te pokazują, że problemem nie jest dostępność preparatów, lecz sama decyzja o sięgnięciu po profilaktykę.

Wśród osób, które zdecydowały się na szczepienie, najczęściej wskazywana była szczepionka przeciw grypie – przyjęło ją zaledwie 10,4 proc. respondentów. Kolejne miejsca zajęły szczepienia przeciw:

• COVID-19 – 6,2 proc.,

• RSV – 6,0 proc.,

• krztuścowi – 4,9 proc.

Pozostałe szczepienia miały charakter marginalny. Eksperci zwracają uwagę, że szczególnie niepokojący jest niski poziom szczepień przeciw grypie, które są zalecane corocznie i w wielu grupach bezpłatne lub refundowane.

Jednocześnie autorzy raportu podkreślają, że nie wszystkie szczepienia mają charakter sezonowy. Preparaty przeciw RSV, krztuścowi czy COVID-19 są zalecane jednorazowo lub okresowo, głównie w określonych grupach wiekowych i zdrowotnych. Brak szczepienia w danym sezonie nie zawsze oznacza więc odejście od zaleceń medycznych.

Na tle całej populacji wyróżniają się rodzice dzieci do 18. roku życia. Choć także w tej grupie dominują osoby niezaszczepione, skala zjawiska jest mniejsza. Brak jakiegokolwiek szczepienia zadeklarowało 70,2 proc. rodziców, wobec 77,7 proc. w całej populacji.

Rodzice częściej wybierali wszystkie analizowane szczepienia:

• grypa – 13,0 proc.,

• COVID-19 – 8,9 proc.,

• RSV – 7,0 proc.,

• krztusiec – 6,6 proc.

Dane sugerują, że kontakt z dziećmi zwiększa skłonność do działań profilaktycznych, jednak potencjał tej grupy wciąż pozostaje niewykorzystany.

Choć niski poziom wyszczepienia dotyczy wszystkich grup wiekowych, struktura wyborów zmienia się wraz z wiekiem. Osoby powyżej 50. roku życia znacznie częściej deklarują szczepienie przeciw grypie (14,4 proc.), podczas gdy wśród osób do 24. roku życia odsetek ten wynosi zaledwie 1,2 proc.

Z kolei szczepienia przeciw COVID-19 i krztuścowi częściej pojawiają się w młodszych grupach wiekowych. Dane pokazują więc nie tylko, kto się szczepi, ale także jakie szczepienia są postrzegane jako „potrzebne” na danym etapie życia.

W komentarzu do raportu Tomasz Lewandowski, Dyrektor Departamentu Edukacji i Promocji Zdrowia w Ministerstwie Zdrowia, podkreśla, że niskie zainteresowanie szczepieniami zalecanymi to problem systemowy.

Resort zdrowia stawia obecnie na upraszczanie ścieżki pacjenta, m.in. poprzez rozwój szczepień w aptekach i poszerzanie roli farmaceutów. Równolegle prowadzone są działania edukacyjne, także wśród personelu medycznego, którego rekomendacja pozostaje jednym z najsilniejszych impulsów skłaniających pacjentów do szczepień.

Dane GIS pokazują wyraźny kontrast: szczepienia obowiązkowe w Polsce realizowane są na poziomie 90–95 proc., natomiast szczepienia zalecane pozostają domeną mniejszości. Raport „Polska na szczepieniach 2026” potwierdza, że kluczowym wyzwaniem nie jest brak preparatów ani finansowania, lecz brak nawyku profilaktyki zdrowotnej.

Eksperci podkreślają, że bez długofalowej, spójnej komunikacji i realnego wsparcia decyzyjnego dla pacjentów, luka między zaleceniami a praktyką będzie się utrzymywać.