Reklama

Gruźlica, polio, odra. GIS: Wyszczepialność obowiązkowa na poziomie 89–95 procent

22/01/2026 17:30

Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski. Foto. gov.pl

Spis treści

Wysoki poziom szczepień u najmłodszych
Brak wzrostu odmów szczepień
Kto jest uznawany za dziecko niezaszczepione?
Krytyka wcześniejszych danych o wyszczepialności
Odporność populacyjna i regionalne różnice
Problem sześciolatków, lepsza sytuacja u nastolatków
Wstępne dane o wyszczepialności
Kontrola NIK

Wszystkie obowiązkowe szczepienia ochronne w Polsce są realizowane na poziomie od 89 do 95 proc. – poinformował Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski. Z analizy kart szczepień wynika, że w każdym roczniku około 5–10 proc. dzieci nie otrzymuje szczepień, przy czym część z nich z powodów medycznych.

Jak przekazał GIS, od kwietnia do końca lipca 2025 r. pracownicy 318 powiatowych i 16 wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych, przy wsparciu punktów szczepień, przeanalizowali ponad 7,3 mln kart szczepień. Dane mają charakter wstępny i nie uwzględniają jeszcze około 500 tys. kart, które nadal są weryfikowane. Oznacza to, że ostateczne wskaźniki wyszczepialności mogą być jeszcze wyższe.

Zobacz także:

Bezpłatne szczepienia dla dzieci w Kielcach. Samorząd przeznaczy miliony na profilaktykę

Wysoki poziom szczepień u najmłodszych

Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski podkreślił, że już na podstawie pierwszego etapu kontroli można stwierdzić bardzo wysoki poziom realizacji szczepień w pierwszych pięciu latach życia dziecka.

Reklama

Zobacz także:

Będą kolejne szczepienia w aptekach. Zmiany od 1 lutego 2026 roku

– Właściwie wszystkie obowiązkowe szczepienia są realizowane na poziomie 89–95 proc. To średnia krajowa – wskazał.

Dodał, że z każdego rocznika około 5–10 proc. dzieci nie jest szczepionych, przy czym część z powodów zdrowotnych.

– Wstępnie szacujemy, że około 4–5 proc. dzieci nie jest szczepionych w wyniku braku zgody rodziców – zaznaczył.

Brak wzrostu odmów szczepień

GIS podkreślił, że analiza kart szczepień nie potwierdza tezy o rosnącej liczbie odmów szczepień.

– Propaganda antyszczepionkowców, że z roku na rok rośnie liczba osób odmawiających szczepień i że Polacy są przeciwni szczepieniom, to absolutna nieprawda. Mamy to bardzo mocno potwierdzone w danych – powiedział Grzesiowski.

Reklama

Zaznaczył, że każdego roku w danym roczniku odsetek niezaszczepionych dzieci jest podobny. Przy około 250–300 tys. urodzeń rocznie oznacza to 10–15 tys. dzieci, których rodzice uchylają się od szczepień.

– Skumulowane dane z 18 roczników mogą oznaczać w sumie około 200 tys. dzieci niezaszczepionych w wieku 0–18 lat – dodał.

Kto jest uznawany za dziecko niezaszczepione?

Grzesiowski podkreślił, że nie chodzi o dzieci całkowicie nieszczepione.

– Za dziecko niezaszczepione uznawaliśmy takie, które nie otrzymało co najmniej dwóch szczepień przez minimum rok od terminu, w którym powinno je dostać – wyjaśnił.

Reklama

Dodał, że np. sześciolatek, który nie otrzymał szczepienia przypominającego, nie był automatycznie kwalifikowany jako przypadek uchylania się od szczepień. Takie sytuacje oznaczano jako „do wyjaśnienia”.

Krytyka wcześniejszych danych o wyszczepialności

GIS odniósł się także do danych publikowanych wcześniej m.in. przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB.

– Wykresy pokazywały dane skumulowane, czyli sumowano liczbę niezaszczepionych dzieci z kolejnych lat bez ich weryfikacji. W efekcie wykresy sugestywnie rosły, ale nie odzwierciedlały rzeczywistego trendu – podkreślił.

Reklama

Odporność populacyjna i regionalne różnice

Według GIS, biorąc pod uwagę 18 roczników dzieci objętych obowiązkowymi szczepieniami, można stwierdzić, że Polska zachowuje odporność populacyjną wobec 12 chorób zakaźnych.

Grzesiowski zwrócił jednak uwagę na różnice regionalne.

– Najtrudniejsza sytuacja dotyczy szczepień przeciw odrze, śwince i różyczce w województwach wschodnich – od Podlasia przez Lubelszczyznę po Podkarpacie. Tam wyszczepialność jest o kilka procent niższa niż w większości kraju – powiedział.

Problem sześciolatków, lepsza sytuacja u nastolatków

Kontrola ujawniła także niższy poziom wyszczepialności – na poziomie „osiemdziesięciu kilku procent” – wśród sześciolatków.

Reklama

– To wiek, w którym dzieci powinny otrzymać dwa szczepienia przypominające, m.in. przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio oraz odrze, śwince i różyczce – zaznaczył GIS.

Jak dodał, 14-latkowie są lepiej wyszczepioną grupą – na poziomie blisko 90 proc.

– To pokazuje, że dzieci kończące szkołę podstawową są wychwytywane przez system. W przypadku sześciolatków musimy wzmocnić działania, by szczepienia przypominające były realizowane przed rozpoczęciem nauki w szkole – podkreślił.

Wstępne dane o wyszczepialności

Wstępne dane przekazane PAP pokazują, że średni poziom zaszczepienia w kraju wynosi:

Reklama

gruźlica – 95 proc. (pierwszy rok życia),
WZW typu B – 93 proc. (piąty rok życia),
błonica, tężec, krztusiec – 89 proc. (piąty rok życia) i 92 proc. (18. rok życia),
polio – 90 proc. (piąty rok życia) i 92 proc. (18. rok życia),
Hib – 89 proc. (piąty rok życia) i 93 proc. (18. rok życia),
pneumokoki – 89 proc. (piąty rok życia),
rotawirusy – 88 proc. (drugi rok życia),
odra, świnka, różyczka – 93 proc. (piąty rok życia) i 90 proc. (18. rok życia).

Kontrola NIK

W 2024 r. Najwyższa Izba Kontroli wskazywała na problemy z realizacją obowiązku szczepień ochronnych dzieci i młodzieży. Kontrolowane podmioty nie dysponowały pełnymi danymi dotyczącymi liczby osób objętych szczepieniami, wykonanych szczepień ani odmów. Kontrola NIK obejmowała lata 2021–2023 i była prowadzona m.in. w GIS, stacjach sanitarno-epidemiologicznych oraz placówkach POZ w pięciu województwach.