Tydzień Świadomości Półpaśca 2024: ryzyko, objawy, profilaktyka, badania

Rusza Tydzień Świadomości Półpaśca 2024 (26.02 – 03.03). Aż 86% osób dorosłych bagatelizuje ryzyko zachorowania na półpasiec i jego konsekwencje – wynika z badania ankietowego przeprowadzonego na zlecenie GSK. Tymczasem półpasiec może prowadzić do przewlekłego bólu neuropatycznego oraz innych powikłań, w tym neurologicznych.

• Szacuje się, że 1 na 3 osoby zachoruje na półpasiec. Pacjenci często opisują ból półpaścowy jako piekący, palący, kłujący lub ostry.

• Ponad jedna czwarta (28%) ankietowanych twierdziła, że półpasiec jest „zasadniczo niegroźny”.

• Dane opublikowane w ramach Tygodnia Świadomości Półpaśca potwierdzają powszechny brak wiedzy na temat półpaśca i zagrożeń, z jakimi może się wiązać.

Brak odpowiedniej wiedzy o zagrożeniach związanych z półpaścem i jego powikłaniami wśród osób w wieku 50+, które należą do grupy podwyższonego ryzyka zachorowania na półpasiec to główny wniosek płynący z globalnego badania zrealizowanego na zlecenie GSK.

Półpasiec to choroba zakaźna wywoływana przez reaktywację utajonego zakażenia wirusem VZV (varicella zoster virus) – tego samego, który przy pierwszym kontakcie powoduje ospę wietrzną. Szacuje się, że około 99,5% osób po 50-tym roku życia przebyło pierwotną infekcję wirusem VZV i są narażone na reaktywację zakażenia w postaci półpaśca. Z wiekiem kondycja układu odpornościowego słabnie, co może przekładać się na większe ryzyko rozwoju półpaśca. Oznacza to, że osoby w wieku 50 lat i więcej należą do grupy podwyższonego ryzyka.

Prawie połowa ankietowanych (49%) oceniła, że zachorowanie przez nich na półpasiec jest mało prawdopodobne.

Co czwarty (26%) z nich oszacował, że na ryzyko zachorowania na półpasiec narażona jest 1 na 100 osób, a blisko jedna piąta (17%) uważała, że problem ten dotyczy zaledwie 1 na 1000 osób.  Tymczasem, jak wskazują światowe dane epidemiologiczne, co trzecia osoba zachoruje na półpasiec.

Charakterystycznym objawem półpaśca jest wysypka z bolesnymi pęcherzykami w obszarze klatki piersiowej, brzucha lub twarzy. Ból towarzyszący chorobie jest często opisywany przez pacjentów jako piekący, palący, kłujący lub ostry. Po ustąpieniu wysypki może pojawić się neuralgia popółpaścowa, czyli przewlekły nerwoból mogący utrzymywać się tygodniami, miesiącami lub nawet latami.

Neuralgia to najczęstsze powikłanie półpaśca, do którego dochodzi w 5-30% wszystkich przypadków choroby. Jednak, aż 1 na 10 osób dorosłych biorących udział w badaniu nie znała najczęstszych objawów półpaśca, a ponad jedna czwarta (28%) uważała, że półpasiec jest „zasadniczo niegroźny”.

W ramach tego samego badania sprawdzono także, z jakich źródeł osoby dorosłe czerpią informacje dotyczące kwestii zdrowotnych. Wyniki wskazują, że aż 90% respondentów w wieku od 50 lat wzwyż zadeklarowało, że korzysta w tym celu z wyszukiwarek internetowych, takich jak Google.⁵Wyniki te potwierdzają potrzebę przekazywania rzetelnych porad w zakresie edukacji na temat półpaśca oraz kierowania do sprawdzonych źródeł w sieci.

Przegląd globalnych danych dotyczących wyszukiwania informacji nt. półpaśca w wyszukiwarce Google w ciągu 12 miesięcy od września 2022 r. wykazał, że opinia publiczna potrzebuje bardziej klarownych informacji o tej chorobie⁹. Potwierdza to aktywność internautów w wyszukiwarkach internetowych. Odnotowano 6 krotny wzrost liczny wyszukiwań fraz takich jak "stadia wysypki w przebiegu półpaśca zdjęcia", co świadczy o zwiększonym zainteresowaniu tematyką choroby, a także o częstym sięganiu do źródeł internetowych w celu znalezienia informacji dotyczących zdrowia.

Formą profilaktyki półpaśca oraz neuralgii popółpaścowej są szczepienia ochronne. Na polskim rynku dostępna jest szczepionka o potwierdzonym profilu skuteczności i bezpieczeństwa, którą można zastosować także u osób z zaburzeniami odporności. Przeznaczona jest dla osób dorosłych w wieku 50 lat i starszych oraz dla osób w wieku 18 lat i starszych o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec. Od 1 stycznia 2024 r. preparat dostępny jest w aptekach z odpłatnością 50% dla pacjentów w wieku 65 lat i starszych z określonymi chorobami współistniejącymi.