Walka z dopingiem w polskim sporcie w 2023 roku: kontrole, śledztwa i edukacja antydopingowa

Czysty sport w Polsce. Walka z dopingiem w 2023 roku. Rekordowa liczba próbek i działań antydopingowych pobranych przez pracowników Polskiej Agencji Antydopingowej (Polada). Największa liczba stwierdzonych naruszeń przepisów antydopingowych dotyczyła trójboju siłowego (3 osoby), podnoszenia ciężarów, lekkiej atletyki i zapasów (po 2 osoby).

W ubiegłym roku pracownicy Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA) pobrali przeszło 4 tysiące próbek, w tym aż 1200 (w ciągu niecałych dwóch tygodni) podczas Igrzysk Europejskich Kraków-Małopolska 2023.

Prowadząc Narodowy Program Badań, pobrano 2403 próbki moczu i krwi (1199 podczas zawodów oraz 1204 w okresie poza oficjalnymi startami zawodników). Były to 634 akcje kontrolne, w ramach których poddano kontroli zawodników reprezentujących 41 związków sportowych. Stwierdzono 22 przypadki naruszenia przepisów antydopingowych – tyle samo, co rok wcześniej.

Poza programem narodowym, PAA realizuje także zadania zlecone przez inne organizacje. Łącznie pobrano 1653 próbki. Kontrolerzy byli obecni na takich wydarzeniach jak wspominane wcześniej Igrzyska Europejskie, ale również mistrzostwa świata w piłce ręcznej mężczyzn, puchar świata w łyżwiarstwie szybkim, puchar świata w szermierce, a także na imprezach z pogranicza świata zawodowego i amatorskiego, czyli sportowych imprezach masowych: maratonach i półmaratonach biegowych.

W czasie IE zespół, którym kierowała POLADA, składał się z 60 kontrolerów antydopingowych pochodzących z 20 krajów. Wspierany był przez ponad 30 doświadczonych polskich pracowników medycznych Grupy LUX MED odpowiedzialnych za pobieranie krwi. Łącznie z grupą około 120 wolontariuszy oraz zespołem International Testing Agency (ITA), w Krakowie na rzecz czystego sportu pracowało ponad 260 osób.

W 2023 roku przed Panelem Dyscyplinarnym I i II Instancji przeprowadzono łącznie 31 rozpraw, a w roli obwinionych wystąpiło 22 zawodników. 9 rozpraw odbyło się przy drzwiach zamkniętych. Postępowanie wobec 18 osób zakończyło się na etapie I instancji, a wobec kolejnych 2 osób na etapie II instancji. Postępowanie wobec 1 osoby toczyło się tylko na etapie II instancji. Na etapie I instancji nadal toczy się postępowanie wobec 1 osoby.

Rozprawy w związku z zarzutem naruszenia przepisów antydopingowych dotyczącym obecności w organizmie substancji zabronionej przeprowadzono wobec 17 osób, natomiast rozprawy w związku z pozostałymi zarzutami (odmowa poddania się kontroli antydopingowej, naruszenie wymagań dotyczących wskazania miejsca pobytu i naruszenie zasad dyskwalifikacji) przeprowadzono wobec 5 osób. Największa liczba stwierdzonych naruszeń przepisów antydopingowych dotyczyła trójboju siłowego
(3 osoby), podnoszenia ciężarów, lekkiej atletyki i zapasów (po 2 osoby).

W ubiegłym roku przeprowadzono 155 akcji edukacyjnych, w których uczestniczyły aż 8133 osoby. Głównymi odbiorcami szkoleń byli zawodnicy kadr narodowych, uczniowie szkół mistrzostwa sportowego, trenerzy, rodzice, przedstawiciele związków i organizacji sportowych, ale także uczestnicy zawodów amatorskich. Ze szkoleń antydopingowych  skorzystali uczestnicy 38 dyscyplin sportu. Najczęściej spotkania edukacyjne były adresowane do przedstawicieli piłki nożnej – 23 akcje, koszykówki – 9, tenisa ziemnego – 7, podnoszenia ciężarów i siatkówki – po 6 razy oraz zapasów, sportów motorowych i hokeja na trawie po 4 razy. 

Na znaczeniu zyskuje doradztwo prowadzone przez ekspertów POLADA (Antydopingowe Pogotowie Informacyjne), za pośrednictwem którego w minionym roku ponad tysiąc sportowców (telefonicznie: 909, mailowo: 128) otrzymało wskazówki dotyczące zażywanych leków lub suplementów diety. W porównaniu z 2022 rokiem, gdy tych zapytań było niepełna 400, skala wzrostu zainteresowania API jest znacząca. Kluczowym narzędziem dla zawodników i sztabów jest także Baza Leków Zabronionych. W 2023 roku miała ona 15 848 unikalnych wejść (w 2022 r. – 11 841) i 53 137 zapytań (w 2022 r. – 39 450).

Mieliśmy do czynienia z bezprecedensową skalą współpracy Polskiej Agencji Antydopingowej ze służbami specjalnymi. Chodzi o 32 sprawy związane z naruszeniem przepisów karnych i kolejne 5 spraw związanych z naruszeniem przepisów antydopingowych. Tym samym rok 2023 był dla Polskiej Agencji Antydopingowej najefektywniejszym w obszarze działalności śledczej. POLADA uczestniczyła w akcjach rozbijania grup sterydowych i aż 32 razy wpierała służby mundurowe, przede wszystkim w charakterze biegłych. Również 32 razy, co jest liczbą rekordową w historii POLADA, odnotowano działania związane z produkcją, wprowadzaniem do obrotu, przemytem fałszywych leków oraz środków używanych jako substancje dopingujące w sporcie.

POSTĘPOWANIA O NARUSZENIA PRZEPISÓW ANTYDOPINGOWYCH – 01.01-31.12.2023

Lp.

Dyscyplina

Okoliczności

Rodzaj naruszenia

1.

Kickboxing

zawody

Furosemid

2.

Boks tajski

zawody

Nandrolon, Trenbolon, Boldenon, Boldion, Drostanolon, 1-androsteron, Androstatrienedione

3.

Trójbój siłowy

zawody

Odmowa poddania się kontroli

4.

Trójbój siłowy

zawody

Kanrenon

5.

Kajakarstwo osób niepełnosprawnych

zgrupowanie

DHCMT, Nandrolon, Drostanolon

6.

Zapasy

zgrupowanie

Furosemid, Analiza GC/C/IRMS potwierdziła egzogenne pochodzenie:Testosteron, 5α-androstanediol, 5β-androstanediol, etiocholanolone, androsteron

7.

Boks tajski

zawody

Analiza GC/C/IRMS potwierdziła egzogenne pochodzenie: Testosteron, 5α-androstanediol, 5β-androstanediol, etiocholanolone, androsteron

8.

Podnoszenie ciężarów osób niepełnosprawnych

zawody

Oksandrolon

9.

Zapasy

zgrupowanie

Analiza GC/C/IRMS potwierdziła egzogenne pochodzenie: 5α-androstanediol, 5β-androstanediol, etiocholanolon, androsteron

10.

Futbol amerykański

zawody

Indapamid, Meldonium

11.

Para-powerlifting

zgrupowanie

Sarm Rad 140

12.

Rugby

zawody

Kokaina

13.

Trójbój siłowy

zawody

Sarm Rad 140

14.

Zapasy

zawody

Kokaina

15.

Piłka nożna

zgrupowanie

Manipulacja

16.

Piłka nożna

zgrupowanie

Manipulacja

17.

Piłka ręczna

zawody

THC

18.

Koszykówka

zawody

THC

19.

Pływanie

zawody

Ibutamoren, GW 501516, 1.4-dimetylopentyloamina

20.

Rugby

zawody

Drostanolon, Analiza GC/C/IRMS potwierdziła egzogenne pochodzenie: testosteron, 5α-androstanediol, 5β-androstanediol, etiocholanolone, androsteron

21.

Strzelectwo

zawody

Nebiwolol

22.

Boks

zawody

Kokaina

Źródło: POLADA