Test HPV DNA – czy wejdzie do standardu w profilaktyce raka szyjki macicy?

Wprowadzenie testu HPV DNA jako badania przesiewowego, może uratować tysiące Polek i zmniejszyć koszty diagnostyki. Ministerstwo Zdrowia zapowiadało jego wdrożenie od stycznia 2025 roku. Czy plany zostaną zrealizowane?

Ministerstwo Zdrowia zapowiadało, że od stycznia 2025 roku diagnostyka HPV DNA, stanie się powszechnym standardem w programie profilaktyki raka szyjki macicy. Plany te poprzedził pilotaż, w ramach którego test molekularny w kierunku wirusa HPV wysokiego ryzyka (HPV HR) był testowany jako nowe narzędzie przesiewowe. Pilotaż zakończono w 2022 roku, a wyniki były obiecujące.

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, wydała pozytywną opinię w sprawie wprowadzenia testów HPV DNA do programu profilaktyki. Wdrożenie tego rozwiązania może znacząco poprawić wykrywalność raka szyjki macicy, a tym samym zwiększyć szanse na wczesne leczenie i uratowanie życia wielu kobiet. Decyzja o terminowym wprowadzeniu testów nadal jednak budzi pytania. Czy obietnica stycznia 2025 roku zostanie dotrzymana?

Zakażenie wirusem HPV jest bardzo powszechne – szacuje się, że dotyka aż 80% światowej populacji. Choć nie u każdego prowadzi do rozwoju raka, rocznie diagnozuje się około 30 milionów kobiet ze stanami przedrakowymi.

Profesor Witold Kędzia z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu podkreśla, że właśnie te stany, wykryte dzięki testowi HPV DNA, można skutecznie wyleczyć w ciągu jednego dnia, dając kobietom szansę na kolejne lata zdrowego życia.

Cytologia, stosowana już od kilkudziesięciu lat, jest badaniem mniej dokładnym i subiektywnym, ponieważ wynik zależy od oceny osoby wykonującej badanie. W przypadku testu HPV DNA, ryzyko błędu jest zminimalizowane – wynik dostarczają specjalistyczne urządzenia, co daje niemal 100% pewności.

Profesor Witold Kędzia, od lat zaangażowany w działania profilaktyczne, prowadzi w Poznaniu darmowe badania diagnostyczne. Każdego tygodnia zgłasza się do niego około 100 pacjentek, które chcą dokładniej sprawdzić swoje zdrowie.

Eksperci alarmują, że Polska pozostaje w tyle za światowymi standardami profilaktyki raka szyjki macicy. Anna Kupiecka, prezes Fundacji Onkocafe, apeluje o wprowadzenie testu HPV DNA, który pozwala wykryć stany przedrakowe i zapobiec zaawansowanym przypadkom nowotworu. Jak przypomina inna ekspertka – Joanna Frątczak-Kazana z Onkofundacji Alivia, zgodnie z Narodową Strategią Onkologiczną, test miał być dostępny już w 2022 roku, ale termin ten został przesunięty.

Opóźnienia oznaczają, że wiele kobiet nadal dowiaduje się o chorobie dopiero w trzecim lub czwartym stadium raka. Sytuacja w Polsce jest dramatyczna – mamy jedne z najwyższych wskaźników zaawansowanych przypadków i wysoką śmiertelność. Tymczasem Unia Europejska rekomenduje badania HPV dla kobiet między 30. a 65. rokiem życia co pięć lat, jako skuteczniejsze narzędzie przesiewowe.

Przykładem dla Polski może być Australia, gdzie dzięki szczepieniom młodzieży przeciw HPV oraz wprowadzeniu testów DNA HPV, rak szyjki macicy został uznany za chorobę rzadką. Eksperci apelują, by Polska podjęła podobne działania, chroniąc zdrowie i życie kobiet.

Test HPV DNA to nowoczesna metoda diagnostyczna, która znacząco przewyższa tradycyjną cytologię pod względem skuteczności i dokładności. Jego czułość przekracza 95%, co pozwala z dużą pewnością wykrywać kobiety zagrożone rozwojem raka szyjki macicy. W przeciwieństwie do cytologii, która bywa subiektywna, test HPV DNA minimalizuje ryzyko błędu diagnostycznego, dzięki czemu jest dwukrotnie bardziej skuteczny w wykrywaniu zmian w szyjce macicy.

Badanie to pozwala również określić, czy kobieta jest nosicielką wirusa HPV o wysokim potencjale onkogennym, szczególnie typów 16 i 18, które są najbardziej niebezpieczne. W przypadku ich wykrycia z tej samej próbki, wykonuje się płynną cytologię, co eliminuje konieczność ponownej wizyty. Jeśli wynik jest pozytywny, badanie należy powtórzyć po 6 miesiącach, aby sprawdzić, czy zakażenie jest trwałe.

Próbka do testu HPV DNA pobierana jest w gabinecie ginekologicznym w taki sam sposób, jak przy cytologii, za pomocą szczoteczki cytologicznej. Co ważne, ta sama próbka może być wykorzystana zarówno do testu HPV DNA, jak i cytologii, co zwiększa wygodę pacjentki. Dzięki temu jedno badanie może dostarczyć dwóch kluczowych informacji dla zdrowia kobiety.

Wprowadzenie testów HPV DNA jako powszechnego badania przesiewowego, może znacząco zmniejszyć liczbę zaawansowanych przypadków raka szyjki macicy w Polsce. Testy te pozwalają na dokładne i wczesne wykrycie stanów przedrakowych, co daje szansę na całkowite wyleczenie. Kluczowe jest jednak zapewnienie powszechnego dostępu do tych badań, aby każda kobieta mogła z nich skorzystać.

Rak szyjki macicy rozwija się powoli, średnio przez 10 lat, ale jego skutki są dramatyczne. To czwarty najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet, który w Polsce co roku dotyka około 3 tysięcy kobiet, z czego połowa umiera.

Każdego dnia 10 kobiet dowiaduje się, że choruje. Testy HPV DNA mogą zmienić te ponure statystyki, pod warunkiem, że zostaną wprowadzone jako standard w profilaktyce.