Terapie medyczne w okresie kończącego się życia – standardy opracowane przez ekspertów i Rzecznika Praw Pacjenta

W 2021 roku zespół ekspertów powołany przez Rzecznika Praw Pacjenta opracował dokument, który zawiera wytyczne dotyczące terapii medycznych stosowanych u osób w ostatnim okresie życia. Standardy te mają na celu poprawę jakości opieki, uwzględniając szczególne potrzeby pacjentów w tym trudnym czasie.

Rzecznik Praw Pacjenta przypomina o ważnym dokumencie „Standardy postępowania w terapiach medycznych stosowanych w okresie kończącego się życia”, dotyczącym terapii medycznych w ostatnim etapie życia, który został opracowany przez ekspertów w 2021 roku. Zachęca on do zapoznania się z rekomendacjami, które mają na celu poprawę jakości opieki nad pacjentami w tym trudnym czasie.

Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta, podkreśla, że życie każdej osoby, od poczęcia do naturalnej śmierci, jest wartością nienaruszalną. Wskazuje, że opieka paliatywna i łagodzenie objawów w ostatnich chwilach życia, nie narusza tej wartości.

Dokument porusza także kwestię tzw. terapii daremnej, której stosowanie w końcowym etapie życia jest absolutnie nieakceptowalne. Terapia daremna to leczenie, które nie przynosi już żadnych korzyści pacjentowi i w rzeczywistości może pogorszyć jego stan. W takich przypadkach, kontynuowanie leczenia, mimo braku efektów, nie tylko jest niepotrzebne, ale może działać na szkodę osoby, która już nie ma szans na wyzdrowienie. Zamiast tego, zaleca się, aby opieka koncentrowała się na zapewnieniu komfortu pacjentowi, łagodzeniu objawów i wspieraniu go w godny sposób w obliczu śmierci.

Dokument szczegółowo omawia prawa pacjentów w kontekście medycznych terapii stosowanych na końcu życia. Pierwsza część skupia się na etycznych kwestiach związanych z życiem i śmiercią. Druga część przedstawia obowiązujące przepisy prawne dotyczące praw pacjentów oraz obowiązków personelu medycznego. W trzeciej części omówiono propozycje zmian legislacyjnych, które mają na celu poprawę jakości opieki nad pacjentami. Czwarta część koncentruje się na wytycznych dotyczących postępowania z pacjentem umierającym oraz jego rodziną, uwzględniając poszanowanie godności pacjenta.

Proponowane dobre praktyki obejmują zapewnienie pacjentowi prawa do umierania bez bólu, w spokoju oraz pod opieką kompetentnego, wyszkolonego personelu. Personel medyczny ma obowiązek leczenia zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, co wspiera bezpieczeństwo pacjenta w tym trudnym okresie. Dokument podkreśla prawo pacjenta do decydowania o tym, jak chce przeżyć ostatnie chwile życia, a także zapewnia poszanowanie jego autonomii i godności.

W skład Zespołu ds. opracowania standardów postępowania w terapiach medycznych stosowanych w okresie kończącego się życia, zaproszeni zostali:

1. dr hab. n. społ. Błażej Kmieciak, prof. UM w Łodzi – Przewodniczący Zespołu,

2. dr n. biol. Anna Zielińska, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”– Zastępca Przewodniczącego.

3. prof. dr hab. n. med. Małgorzata Krajnik, Katedra Opieki Paliatywnej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum w Bydgoszczy;

4. prof. dr hab. n. med. Andrzej Kubler, Koordynator Centrum Leczenia Bólu i Opieki Paliatywnej, Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu;

   Reklama

5. ks. prof. dr hab. n. teol. Piotr Morciniec, Uniwersytet Opolski;

6. prof. dr hab. n. med. Radosław Owczuk, Konsultant Krajowy w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii, Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Gdański Uniwersytet Medyczny, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku;

7. ks. bp dr hab. n. teol. Józef Wróbel SCJ, prof. KUL;

8. dr n. o zdr. Izabela Kaptacz, Zakład Medycyny i Opieki Paliatywnej, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach; Stowarzyszenie Opieki Hospicyjnej Ziemi Częstochowskiej, Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa opieki paliatywnej;

   Reklama

9. dr n. med. Marek Karwacki, Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego;

10. dr n. hum. Renata Kleszcz-Szczyrba, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Psychologii;

11. dr n. med. Jacek Siewiera, Wojskowy Instytut Medyczny;

12. dr n. prawn. Małgorzata Szeroczyńska, Prokuratura Rejonowa w Żyrardowie;

13. dr n. prawn. Iwona Wrześniewska-Wal, Zakład Prawa Medycznego i Orzecznictwa Lekarskiego, Szkoła Zdrowia Publicznego, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.

    Reklama

14. dr n. med. Magdalena Wąsek-Buko, Śląskie Hospicjum Perinatalne.

15. lek. med. Anna Gręziak, specjalista w dziedzinie reanimacji i intensywnej terapii, członek Rady Przejrzystości przy Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.