Stacje dializ w Polsce do zmian. Nefrolodzy wskazują, co zawodzi w systemie

Nefron – Sekcja Nefrologiczna Izby Gospodarczej Medycyna Polska przeprowadził badanie wśród stacji dializ w całej Polsce. Na przesłane ankiety odpowiedziało 151 placówek. Odpowiedzi pokazują, jakie problemy dalej trawią polski system dializacyjny.

Badanie wykazało, że dostępność metod dializacyjnych w Polsce jest zróżnicowana. Hemodializa jest podstawową metodą leczenia we wszystkich stacjach dializ, jednak hemodiafiltracja dostępna jest w 96 placówkach, a dializa otrzewnowa jedynie w 47 ośrodkach. Większość stacji dializ działa przez sześć lub siedem dni w tygodniu, ale blisko 9% funkcjonuje jedynie przez trzy dni, co może ograniczać dostępność leczenia dla pacjentów.

Istotnym elementem systemu dializacyjnego jest także poradnictwo nefrologiczne – ponad 70% stacji dializ prowadzi poradnie nefrologiczne, co umożliwia lepszą opiekę nad pacjentami. Pod względem wielkości placówek, 40% ośrodków obsługuje ponad 80 pacjentów, a niemal 30% leczy od 61 do 80 chorych. W strukturze własnościowej 75% stacji dializ to placówki niepubliczne, natomiast 25% pozostaje w sektorze publicznym.

Jednym z największych wyzwań polskiego systemu dializacyjnego jest niedobór lekarzy i pielęgniarek. Ponad 60% kierowników stacji dializ wskazuje na bardzo niską lub niską dostępność specjalistów w swoich regionach. Brak personelu prowadzi do przemęczenia pracowników, ograniczania liczby zmian dializacyjnych oraz zmniejszenia dostępności do dializ gościnnych. W blisko 40 przypadkach ograniczono również funkcjonowanie poradni nefrologicznych oraz programów lekowych. W skrajnych przypadkach (9 respondentów) braki kadrowe doprowadziły nawet do zamknięcia stacji dializ.

Niedobory kadrowe sprawiają, że coraz częściej pojawiają się postulaty o dopuszczenie do pracy w stacjach dializ lekarzy innych specjalizacji. Blisko 60% respondentów wskazało, że kardiolodzy, anestezjolodzy oraz diabetolodzy mogliby wspierać nefrologów. Jednak przeciwnicy tego rozwiązania obawiają się spadku jakości opieki oraz braku specjalistycznej wiedzy u lekarzy spoza nefrologii.

Aż 85% stacji dializ wskazuje na istotne bariery w wykonywaniu badań kwalifikujących pacjentów do przeszczepienia nerki. Proces ten jest zbyt długi, co powoduje przedawnianie się wyników badań i znacząco wydłuża czas oczekiwania na przeszczep. Ponad 96% respondentów postuluje wprowadzenie szybkiej ścieżki badań kwalifikujących na wzór karty DILO stosowanej w onkologii.

Ważnym problemem jest także dostęp do zabiegów naprawczych, takich jak zakładanie tunelizowanych cewników czy tworzenie przetok naczyniowych. 66% respondentów wskazuje na istotne ograniczenia w tym zakresie, co prowadzi do problemów z terminowym i skutecznym prowadzeniem dializ.

Wiele stacji dializ zmaga się z problemami finansowymi wynikającymi z niskiej wyceny świadczeń oraz braku refundacji niektórych leków, takich jak kalcymimetyki czy sevelamer. Niskie wynagrodzenia personelu medycznego, wielozadaniowość i wysokie obciążenie pracą prowadzą do wypalenia zawodowego i rotacji kadr – w ciągu ostatniego roku aż 75% stacji dializ odnotowało odpływ pielęgniarek do innych placówek, a 60% – lekarzy.

Brakuje również odpowiednich szkoleń dla personelu medycznego. Wskazuje się na konieczność wprowadzenia certyfikowanych kursów z pielęgniarstwa nefrologicznego oraz szkoleń praktycznych dla lekarzy.

W badaniu niemal 90% respondentów wskazało na konieczność opracowania materiałów edukacyjnych dla pacjentów poddawanych dializoterapii. Ponadto 95% uważa, że pacjenci powinni mieć zapewnione wsparcie psychologiczne.

Niepokojący jest również stan infrastruktury – w niektórych regionach brakuje wystarczającej liczby stanowisk dializacyjnych, co znacząco ogranicza dostępność leczenia. Modernizacja sprzętu oraz wprowadzenie nowoczesnych technologii, w tym hemodiafiltracji, mogłoby poprawić jakość terapii i komfort pacjentów.