Regulacja zawodu psychoterapeuty w toku. Komentarz Polskiego Towarzystwa Psychologicznego do projektu ustawy

Dr hab. Łukasz Gawęda, prof. IP PAN i członek Rady Naukowej Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (PTP), komentuje aktualnie procedowany projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty. Jego analiza podkreśla znaczenie regulacji prawnych dla bezpieczeństwa pacjentów oraz jakości szkoleń psychoterapeutów w Polsce.

Projekt ustawy powstał z potrzeby uregulowania działalności psychoterapeutów, którzy odpowiadają nie tylko za zdrowie psychiczne, ale nierzadko także za życie swoich pacjentów. Osoby zgłaszające się na psychoterapię często znajdują się w kryzysie, wymagającym profesjonalnej i bezpiecznej opieki. Dotychczas status psychoterapeuty uzyskiwała osoba, która ukończyła certyfikowane szkolenie w jednej z licznych szkół terapeutycznych – jednak poziom szkoleń bywał bardzo zróżnicowany, a nie wszystkie programy były oparte na aktualnej wiedzy naukowej.

Celem ustawy jest uznanie psychoterapeuty za zawód zaufania publicznego oraz wprowadzenie mechanizmów odpowiedzialności zawodowej i jednolitych standardów kwalifikacji. To kluczowe dla ochrony interesów pacjentów oraz samych specjalistów.

Dr hab. Gawęda wskazuje kilka obszarów, które wymagają dopracowania:

1. Podział na nurty terapeutyczne
   Projekt ustawy narzuca podział psychoterapeutów według uznanych nurtów terapeutycznych. Ekspert zauważa, że lepszym rozwiązaniem byłoby odniesienie się do wiedzy naukowej – czyli stosowania metod o udowodnionej skuteczności w danych przypadkach klinicznych. W ten sposób najważniejsze byłoby nie to, jaką szkołę reprezentuje psychoterapeuta, ale czy metody, które stosuje, są zgodne z aktualnym stanem wiedzy.

   Reklama

2. Wykształcenie bazowe psychoterapeuty
   Projekt ustawy sugeruje szerokie pojęcie wykształcenia bazowego i oddzielenie psychoterapii od świadczeń psychologicznych. W praktyce większość psychoterapeutów (70–80%) posiada wykształcenie psychologiczne. Zdaniem eksperta, brak okresu przejściowego oraz wyraźnych zapisów o szkoleniu w oparciu o najnowszą wiedzę naukową może ograniczać dostęp do skutecznych metod terapeutycznych i wpływać na bezpieczeństwo pacjentów.

3. Standardy szkoleń psychoterapeutycznych
   Obecnie wszystkie szkolenia odbywają się głównie w sektorze prywatnym, często z dala od ośrodków akademickich. Dr Gawęda podkreśla konieczność, aby szkolenia psychoterapeutyczne opierały się na najlepszych dostępnych dowodach naukowych, a nie tylko na standardach określonych przez konkretne nurty terapeutyczne.

   Reklama

4. Nieprecyzyjne argumenty w dyskusji o wykształceniu
   Autorzy projektu powołują się na badania sugerujące, że osoby z różnym wykształceniem osiągają podobne kompetencje terapeutyczne. Zdaniem dr. Gawędy, wyniki te zostały nadmiernie uogólnione i nie mogą stanowić podstawy do redefiniowania wykształcenia bazowego dla psychoterapeutów.

Ekspert podkreśla, że wraz ze wzrostem problemów psychicznych w społeczeństwie rośnie potrzeba profesjonalnej pomocy psychoterapeutycznej. Regulacje prawne są niezbędne, aby psychoterapia w Polsce była bezpieczna, oparta na wiedzy naukowej i dostępna dla pacjentów.

Dr hab. Łukasz Gawęda apeluje o uwzględnienie krytycznych głosów podczas prac nad ustawą. Obecny projekt może w znacznym stopniu ukształtować rozwój zawodu psychoterapeuty w Polsce na długie lata, dlatego tak ważne jest, aby powstała ustawa była zarówno praktyczna, jak i naukowo uzasadniona.