Prof. Piotr Kaliciński o życiu po przeszczepie: „Zamiana jednej choroby śmiertelnej na inną”

Zawsze mówimy, że to jest zamiana jednej choroby śmiertelnej na inną - podkreśla, wyjaśniając, że transplantacja oznacza przewlekłe leczenie, stałe przyjmowanie leków immunosupresyjnych i wieloletnią kontrolę lekarską. 

Prof. Piotr Kaliciński: Myślę, że obecnie świadomość społeczna dotycząca transplantologii  jest na tyle dobra, że zdecydowana większość społeczeństwa akceptuje tę metodę leczenia i związane z nią nieodłącznie pobieranie narządów od osób zmarłych. Dylematy etyczne pozostaną zapewne u pewnego odsetka społeczeństwa, ale w środowisku medycznym obowiązują przede wszystkim procedury oparte na obowiązującym prawie i nauce.  Tak jest na przykład w przypadku rozpoznawania śmierci mózgu czy też możliwości zgłoszenia sprzeciwu na pobranie narządów, do czego ma prawo każda osoba. Bazując na tych procedurach działa cały system regulowany określonymi zasadami, a który jest realizowany przez państwową organizację jaką jest POLTRANSPLANT. To jest system, który obejmuje profesjonalnych koordynatorów transplantacyjnych, lekarzy z odpowiednią wiedzą i przeszkoleniem oraz procedury i badania, które są stosowane w codziennej praktyce. Im lepsza organizacja takiego systemu, tym większe możliwości pozyskiwania i przeszczepiania narządów. 

Reklama

P.K.: Zawsze mówimy, że przeszczepienie to jest zamiana jednej choroby, często śmiertelnej, na inną, która daje szansę na życie porównywalne z pewnymi niewielkimi ograniczeniami w stosunku do osób, które nie wymagają przeszczepienia. To jest w tym sensie „choroba”, ponieważ wymaga stałego przyjmowania leków, badań kontrolnych, a czasami także zabiegów diagnostycznych czy terapeutycznych. Pacjent po przeszczepieniu pozostaje więc pod opieką lekarza do końca życia, dopóki narząd funkcjonuje i dopóki sam pacjent żyje.

Reklama

P.K.: Zajmuję się przeszczepianiem narządów, nerek i wątroby, u dzieci. Często rodzicom wydaje się, że przeszczepienie narządu doprowadzi do wyzdrowienia z wszystkich chorób, czy wad wrodzonych jakie pacjent posiada. Nasi pacjenci kwalifikowani do przeszczepu często mają wiele wad lub chorób współistniejących, nie wszystkie obciążenia wynikają z niewydolności narządu, który jest zastępowany przeszczepem, który otrzymują. Oczywiście przeszczep może poprawić przebieg niektórych schorzeń, ale nie leczy wszystkich  obciążeń genetycznych, trwałych konsekwencji wcześniactwa, powikłań okołoporodowych, czy współistniejących chorób nabytych. Staramy się rodzicom tłumaczyć, że ich oczekiwania muszą być adekwatne do możliwości, jakie daje przeszczepienie, czego mogą się spodziewać po transplantacji.

Reklama

P.K.: Tak, ponieważ różne są wskazania do przeszczepienia i różny jest stan pacjentów w chwili operacji. Na przykład niemowlę z wcześniactwem, dysplazją oskrzelowo-płucną czy niedożywieniem będzie miało inny przebieg niż prawie dorosły nastolatek bez obciążeń, a jeszcze inne problemy mogą wystąpić w okresie okołooperacyjnym u dziecka np. z  z mukowiscydozą, albo pacjenta z pierwotnym nowotworem wątroby, który generalnie nie ma niewydolności wątroby i może być w ogólnie dobrym stanie zdrowia. Im pacjent jest w cięższym stanie, ma więcej dodatkowych obciążeń wielonarządowych jak np. pacjent z piorunującą niewydolnością wątroby, tym trudniejszy może być okres pooperacyjny. To naturalne w każdej operacji, choć oczywiście statystycznie mogą zdarzyć się różne powikłania u każdego pacjenta.

Reklama

Na przebieg rekonwalescencji wpływa też funkcjonowanie przeszczepionego narządu – czy od razu działa prawidłowo, czy wymaga czasu, czy konieczne są dodatkowe terapie, np. dializoterapia po przeszczepieniu nerki lub wątroby, przedłużona wentylacja czy inne zabiegi wspomagające, np. ECMO. Kiedy pacjent przejdzie okres pooperacyjny, ma szansę nadrobić zaległości związane z niedożywieniem, opóźnieniem rozwoju fizycznego i powrócić do normalnego życia społecznego, nauki  i codziennych aktywności. Warunkiem jest jednak stała opieka i współpraca z zespołem leczącym.

P.K.: Każda choroba przewlekła w pewnym sensie komplikuje przebieg po przeszczepieniu. Na przykład pacjent z cukrzycą przed transplantacją (poza przeszczepieniem trzustki), nadal będzie miał cukrzycę, która po operacji bywa trudniejsza do kontrolowania z powodu działania niektórych leków immunosupresyjnych. Często występują także zespoły współistniejących chorób, np. nieswoiste zapalenia jelit razem z przewlekłym zapaleniem wątroby czy problemami z drogami żółciowymi. Takie schorzenia nakładają się na siebie i w okresie remisji mogą nie dawać objawów, ale  mogą się zaostrzać, np. choroba Crohna, czy w przypadku niektórych chorób wątroby czy nerek nawrócić w przeszczepionym narządzie.

Innym przykładem może być nadciśnienie tętnicze obecne przed przeszczepieniem,  może być trudniejsze do kontrolowania po operacji, albo może się ono pojawić po transplantacji ponieważ niektóre leki immunosupresyjne mogą je nasilać. Jeśli pacjent miał niewydolność nerek lub uszkodzenie nerek przed przeszczepieniem serca lub wątroby, niektóre leki immunosupresyjne mogą pogłębiać ten problem, ale obecnie możemy w dużym stopniu indywidualizować leczenie immunosupresyjne i  dobrać leki z uwzględnieniem współistniejących chorób, aby do minimum ograniczyć ich aktywność. Każdy pacjent ma swoje indywidualne cechy, dlatego konieczne jest dostosowanie leczenia i kontrola współistniejących chorób w kontekście transplantacji.