Podkomisja ds. onkologii: czy KSO pozostanie obietnicą na papierze?

Przyszły rok będzie testem prawdy dla Krajowej Sieci Onkologicznej: albo system przejdzie z fazy planów i schematów do realnego pomiaru wyników leczenia, albo utraci impet. Wnioski z obrad podkomisji są jednoznaczne. Bez eDILO, mierzalnych wskaźników jakości i silnej roli koordynatorów nie będzie ani krótszej ścieżki pacjenta, ani równych standardów w całym kraju.

Czy KSO pozostanie obietnicą na papierze? Plan pracy podkomisji na I półrocze 2026 r. przyjęto bez sprzeciwu. Sednem obrad była informacja o stanie wdrożenia Krajowej Sieci Onkologicznej. Zespół Ministerstwa Zdrowia podkreślił, że kwalifikacja ośrodków do SOLO 1, SOLO 2 i SOLO 3 została przeprowadzona na 2 lata, a ponowna kwalifikacja nastąpi w lipcu 2026 r., już z uwzględnieniem wskaźników jakości. Wskazano również na powołanie 16 Wojewódzkich Ośrodków Monitorujących (WOM) oraz rolę Krajowego Ośrodka Monitorującego w Narodowym Instytucie Onkologii.

Jak informowali przedstawiciele MZ, w 2024 r. ośrodki sieciowe otrzymały znaczące wsparcie inwestycyjne w tym środki z Krajowego Planu Odbudowy na infrastrukturę i aparaturę, a równolegle opublikowano i wdrażano ścieżki pacjenta dla kluczowych nowotworów oraz uruchomiono Narodowy Portal Onkologiczny.

Przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia Agnieszka Molenda-Wiśniewska, dyrektor Departamentu Opieki Koordynowanej MZ, poinformowała o zakończeniu konsultacji nowelizacji ustawy o KSO i planie wejścia w życie eDILO w 2026 r. z okresem przejściowym:

Równolegle finalizowane są wskaźniki jakości opieki onkologicznej dla pięciu najważniejszych nowotworów m.in. piersi, jajnika, prostaty, płuca, które Minister Zdrowia ma wydać w formie rozporządzenia.

Ze strony płatnika Radosław Murawski, NFZ przypomniał, że w lipcu 2024 r. zakwalifikowano ponad 300 ośrodków: ok. 200 na poziomie SOLO 1, 74 na SOLO 2 i 27 na SOLO 3. 

NFZ zadeklarował bieżące rozliczanie świadczeń i zabezpieczenie środków na kolejne okresy.

Paulina Gadomska-Dzięcioł, Onkofundacja Alivia ostrzegła, że opóźnienie eDILO podważa sens sieci:

Zwróciła uwagę na kolejki do diagnostyki obrazowej i ryzyko powrotu limitów w ochronie zdrowia, co mogłoby uderzyć w onkologię, gdzie wielu chorych bywa diagnozowanych poza szybką ścieżką.

Ministerstwo potwierdziło, że nie planuje limitowania diagnostyki i leczenia w onkologii oraz że nowelizacja, wskaźniki i eDILO mają razem uruchomić realny monitoring w 2026/2027 r.

Przedstawicielka środowiska monitorującego w wystąpieniu opisującym obecną praktykę Wojewódzkich Ośrodków Monitorujących i Narodowego Instytutu Onkologii podkreśliła, że w ośrodkach wdrożono checklisty kompletności diagnostyki powiązane z wytycznymi. Potwierdziła, że konsylium musi wskazać kompletność diagnostyki; gdy jest niepełna, pacjent wraca do uzupełnienia badań. To ma ujednolicić standard postępowania przed decyzją terapeutyczną.

Prof. Mariusz Bidziński, konsultant krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej ocenił, że organizacja konsyliów i praca koordynatorów uległy wyraźnej poprawie, choć:

Zwrócił też uwagę na przeciążenie diagnostyki obrazowej opisami i konieczność trzymania się ścieżek, aby badania były adekwatne i na bieżąco opisywane.

W odpowiedzi na pytania posłów Dominika Janiszewska, Departament Lecznictwa MZ i Agnieszka Molenda-Wiśniewska, MZ zapowiedziały rozszerzenie szkoleń dla koordynatorów oraz system certyfikacji, który ma być odnotowywany w eDILO. Podkreślono, że dyrektorzy placówek są zobowiązani do zapewnienia roli koordynatora i umożliwiania szkolenia, a programy szkoleniowe będą wzmacniać kompetencje miękkie, w tym psychoonkologię.

W kontekście napięć budżetowych MZ i NFZ zaprzeczyły planom ograniczeń w onkologii.

Jednocześnie przyznano, że krytyczne będzie domknięcie prac legislacyjnych nad eDILO i wskaźnikami oraz praktyczne wdrożenie monitoringu jakości już w 2026 r.

Narracja z posiedzenia składa się w jednoznaczny wniosek: rok 2026 ma być rokiem wdrożeniowym, który przesądzi, czy Krajowa Sieć Onkologiczna przestanie być papierową mapą, a stanie się systemem rozliczanym z wyniku. Warunki powodzenia są trzy: eDILO od 2026 r. z pełną obligatoryjnością od 2027 r.; publikacja oraz egzekwowanie wskaźników jakości; wzmocnienie i ujednolicenie roli koordynatorów.

Bez tych filarów trudno będzie skrócić ścieżkę pacjenta, ujednolicić standardy między regionami i przełożyć środki z KPO na powtarzalną jakość leczenia.