Rola odżywiania w terapii onkologicznej: najważniejsze składniki, zapobieganie niedożywieniu, skutki nieodpowiedniego odżywienia - artykuł ND

64% europejskich pacjentów cierpiących na nowotwór doświadcza problemów z jedzeniem i odżywianiem w wyniku choroby lub procesu jej leczenia – pokazuje badanie Ipsos. Tymczasem właściwe odżywianie jest jednym z czynników, który mocno wpływa na rokowania i zwiększa szanse powodzenia terapii. Przyspiesza też rekonwalescencję.

Obecność guza nowotworowego w organizmie powoduje, że zmianie ulegają potrzeby żywieniowe pacjenta oraz możliwości przyjmowania pokarmów i przyswajania składników odżywczych. Tymczasem wielu pacjentów i osób opiekujących się chorym bagatelizuje rolę, jaką odgrywają zbilansowane posiłki. Szczególnie, gdy cierpiąca na chorobę nowotworową osoba nie ma apetytu, odmawia jedzenia albo ma trudności z żuciem lub połykaniem, wywołane chorobą lub powikłaniami terapii. 

Jak wynika z analiz, jednym z problemów, z którym zmagają się pacjenci onkologiczni jest niedożywienie. Według badania Ipsos Cancer Study, wskaźnik osób, które uważają, że rola odżywiania w trakcie choroby i w okresie rekonwalescencji jest ważna, wynosi 83% dla Europy, a dla Polski 93%. Jednak niewiele osób, bo tylko 1 na 3 badanych w Europie i tylko co czwarta w Polsce wie, że przy problemach z jedzeniem pomóc może żywność specjalnego przeznaczenia medycznego (inaczej żywność medyczna).

Wciąż pokutują mity dotyczące jedzenia w czasie terapii onkologicznej. Szkodliwe informacje z niesprawdzonych źródeł na temat "zakazanych" składników w pożywieniu sprawiają, że chorzy w trakcie leczenia unikają wielu pokarmów, które są im potrzebne, np. źródeł białka. To prowadzi do niedożywienia, a w konsekwencji do wyniszczenia organizmu. Badania z 2015 r. wykazały, że objawy niedożywienia lub wyniszczenia organizmu występowały u 30-85% pacjentów cierpiących na raka, a w 5-20% przypadków wyniszczenie było bezpośrednią przyczyną zgonu. W 2023 r. 64% przebadanych przez Ipsos Europejczyków, w tym 71% Polaków przyznało, że w trakcie choroby miewa problemy związane z jedzeniem i odżywianiem, co w konsekwencji może skutkować pogorszeniem stanu odżywienia. Czym to grozi? Może przyczynić się m.in. do częstszego występowania powikłań, zwiększenia ryzyka wystąpienia zakażeń i odleżyn, obniżenia jakości życia, zmniejszenia tolerancji stosowanej terapii, co może prowadzić do jej wydłużenia lub przerwania, wydłużenia czasu rehabilitacji. To także powód częstszej i przedłużającej się hospitalizacji. 

Najprostszym do zauważenia objawem jest utrata masy ciała. Według badania Ipsos, przeprowadzonego na zlecenie Nutricia, w Europie doświadcza jej 61% pacjentów onkologicznych, z czego więcej niż połowa (57%) traci na wadze ponad 10% masy swojego ciała. W Polsce jest takich osób najwięcej – 75%, przy czym 64% traci więcej niż 10% swojej dotychczasowej masy ciała.

W Polsce najczęstszym źródłem pozyskiwania informacji o żywieniu, a także o żywności medycznej są samodzielne poszukiwania (odpowiednio 49% i 41%), działania edukacyjne i informacyjne na ten temat są cały czas potrzebne. W badaniu Ipsos Cancer Studies znaczna większość pacjentów, którym lekarz zalecił spożywanie produktów do żywienia medycznego deklaruje, że odczuwa ich pozytywne działanie, takie jak: wsparcie podczas leczenia – 85%, odzyskanie energii – 83%, zmniejszenie obaw dotyczących jedzenia– 77% (wśród ankietowanych Polaków wartości we wszystkich tych trzech kategoriach przekraczają 90%). Mimo to, po żywność medyczną sięga zaledwie 32% respondentów z Polski.

na podst. mat. pras.