Rozszerzenie wiekowego widełek mammografii od listopada 2022 roku - bezpłatne badanie dla pań w wieku 45-74 lat

Od 1 listopada rozszerzony zostaje program profilaktyki raka piersi. Bezpłatną mammografię będą mogły wykonać kobiety w wieku 45-74 lat, a nie jak dotychczas panie między 50. A 69. rokiem życia.

Od listopada widełki wiekowe zostają rozszerzone i do bezpłatnej mammografii będą kwalifikowały się panie od 45. do 74. roku życia. Z programu skorzystają także pacjentki pięć lat po zakończeniu leczenia raka piersi, które do tej pory potrzebowały skierowania na badanie mammograficzne.

Bezpłatną mammografię w ramach programu profilaktycznego można wykonać raz na dwa lata lub co roku, jeśli lekarz podejmie taką decyzję. Wskazaniem do częstszego badania są na przykład mutacje genów BRCA1 lub BRCA. Do corocznej mammografii niezbędne jest pisemne potwierdzenie. Jeśli w mammografii zostaną wykryte niepokojące zmiany (według danych Narodowego Instytutu Onkologii dzieje się tak w 1 na 20 przypadków) – kobieta jest kierowana do drugiego etapu programu. Tam przeprowadza się pogłębione badania, takie jak np. USG piersi lub biopsja, mająca określić charakter wykrytej zmiany.

Jak podkreśla prof. Maria Litwiniuk, konsultant wojewódzka w dziedzinie onkologii klinicznej – w ostatnich latach wyniki leczenia raka piersi bardzo się poprawiły. Mimo to w dalszym ciągu z powodu tego nowotworu w Polsce umiera rocznie kilka tysięcy kobiet. Ekspertka zapewnia, że rak piersi wykryty w pierwszym stopniu zaawansowania jest wyleczalny u ponad 90 proc. chorych. Na wczesnym etapie nie daje jednak żadnych objawów, dlatego tak duże jest znaczenie samobadania i profilaktycznej mammografii.

Do kobiet, w których rodzinie występował już nowotwór piersi, skierowany jest też program opieki nad rodzinami genetycznie obciążonymi rakiem piersi, finansowany przez NFZ od września 2022 r.

Mammografia to rentgen piersi. Jest najlepszą metodą wykrywania raka piersi na wczesnym etapie. Mammografia jest zalecana jako badanie profilaktyczne w grupie kobiet po 40 roku życia. Każda pierś jest prześwietlana oddzielnie. W celu wykonania zdjęcia piersi zostaną uciśnięte między dwoma panelami. Może to powodować dyskomfort, ale trwa tylko chwilę (kilka sekund). Taka technika poprawia jakość obrazu i zmniejsza narażenie na promieniowanie rentgenowskie. Jeśli wynik jest prawidłowy, następne badanie zaleca się po 1-2 latach. W razie wykrycia nieprawidłowości kobieta jest kierowana na dalszą diagnostykę.

Sceptycy i przeciwnicy badania mammograficznego podważają często jego wynik i mówią, że jest niewiarygodny. Jednak mammografia, jak każde badanie obrazowe, ma pewne ograniczenia. Nie wszystkie nowotwory są w niej widoczne. Nawet jeśli wynik mammografii jest prawidłowy. Mammografię zaleca się kobietom po 4o. roku życia, gdyż u nich zmienia się proporcja tkanek gruczołowej i tłuszczowej na rzecz tej drugiej. Jeśli kobieta ma rozbudowaną tkankę gruczołową, czyli ma tzw. gęste piersi, zaleca się jej USG piersi. Ultrasonografia umożliwia wykrycie zmian znacząco mniejszych niż te, które udaje się wyczuć podczas samobadania, czyli zmian nawet poniżej średnicy 1 cm. W przypadkach młodych kobiet wykonanie ultrasonografii jest tym bardziej istotne, jako że kobiety, których piersi są zbudowanej z bardzo obfitej tkanki gruczołowej, są bardziej narażone na ryzyko rozwinięcia się raka tego gruczołu aniżeli kobiety, u których przeważa w piersiach tkanka tłuszczowa. U kobiet o wyjątkowo gęstej tkance gruczołowej sugeruje się wykonanie elastografii.

Rak piersi rzadko boli w początkowym okresie choroby! Objawem raka piersi może być wyczuwalny guz, ale są inne na które warto zwrócić uwagę. Należy zwrócić uwagę na wszelkie zmiany w wyglądzie piersi, np. zaciągnięcie skóry, zmiana wielkości lub kształtu piersi, wciągnięta brodawka sutkowa (jeśli wcześniej była skierowana na zewnątrz), wydzielina z brodawki (może być krwisto podbarwiona), odbarwienie lub świąd brodawki, niezwiązane z infekcją lub chorobami skóry, zaczerwienie i obrzęk skóry piersi (może przypominać skórkę pomarańczy), owrzodzenia skóry. Trzeba też regularnie badać miejsca pod pachami. Powiększenie węzłów chłonnych pod pachą (zwykle po jednej stronie) może być znakiem, że dzieje się coś niepokojącego w piersi. 

Onkolog kliniczny dr hab. n. med. Tadeusz Pieńkowski, profesor CMKP, kierownik Klinicznego Oddziału Chemioterapii w Radomskim Centrum Onkologii powiedział Politykazdrowotna.com, że dowody naukowe zebrane w ciągu kilkudziesięciu lat jednoznacznie wskazują na to, że osoby, u których dochodzi do rozpoznania raka w fazie bezobjawowej, a to jest możliwe jedynie w przypadku mammografii przesiewowej, mają znacznie lepsze rokowanie niż osoby, u których doszło do rozpoznania raka w fazie późniejszego rozwoju choroby. W pierwszym przypadku leczenie odbywa się z mniejszym zakresem zabiegu chirurgicznego i mniejszym okaleczeniem.