Paracetamol challenge, czyli dlaczego edukacja zdrowotna potrzebna jest na już

Leki, mimo swoich skutków ubocznych, zazwyczaj pomagają pacjentom, zamiast szkodzić. Inaczej jednak jest, jeśli świadomie nie stosuje się do zaleceń, na przykład tych dotyczących dawkowania. Problem ten zdaje się być szczególnie aktualny, jeśli chodzi o paracetamol, ostatnio szczególnie chętnie stosowany przez nastolatków.

Paracetamol challenge nie jest jednak nowością ani w Polsce, ani w Europie. Po raz pierwszy pojawił się w 2015 roku, w Wielkiej Brytanii. Wówczas swój udział w “zabawie” młodzież dokumentowała na Facebooku i Instagramie. Na kilka lat Internet o nim zapomniał. Dzisiaj jednak wraca, z tym że na innej platformie - TikToku. 

TikTok prawdopodobnie szybko zainteresował się tym problemem, ponieważ nie udało nam się znaleźć żadnych alarmujących filmów na tej platformie po wpisaniu “paracetamol challenge”. Natomiast, po wyszukaniu samej frazy “paracetamol”, można się natknąć na równie niepokojące obrazy.

Kilkunastolatkowie tworzą TikToki, w których mówią np. o tym, po ilu tabletkach paracetamol można przedawkować, a w rezultacie umrzeć. Inne filmy są o tym, jak połączenie paracetamolu i alkoholu oddziałuje na organizm. Wszystko “z przymrużeniem oka”. Ale czy aby na pewno?

Paracetamol jest najbezpieczniejszym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowy, jednak jeśli jest odpowiednio dawkowany. Zgodnie z zaleceniami, maksymalna dzienna dawka dla dorosłych oraz dzieci powyżej 12 roku życia to nie więcej niż 8 tabletek, które stanowią równowartością 4g tej substancji. Działanie przeciwgorączkowe paracetamolu utrzymuje się od 6 do 8 godzin, natomiast przeciwbólowe od 4 do 6. Dlatego maksymalnie należy zażywać 2 tabletki co 4 godziny. 

Inaczej sytuacja wygląda, jeśli chodzi o dzieci poniżej 12 roku życia. Dawkowanie paracetamolu w ich przypadku powinno być uzależnione od masy ciała. Standardowa dawka to 10 - 15 mg/kg masy ciała, którą również można powtarzać co 4 - 6 godziny. Maksymalna dawka dobowa to 60mg/kg masy ciała. 

Nie stosując się do zaleceń, paracetamol może wyrządzić niemało szkód w organizmie. Ból nadbrzusza, nudności, wymioty, jadłowstręt czy niepokój to tylko te łagodne objawy przedawkowania. W dalszej kolejności ofiarą pada wątroba, a w niektórych przypadkach przedawkowanie paracetamolu może doprowadzić nawet do śmierci.

Niebezpieczne jest także łączenie alkoholu z paracetamolem, który nasila aktywność enzymów wątrobowych. Dlatego też jednoczesne stosowanie obu substancji zwiększa niebezpieczeństwo uszkodzenia wątroby. 

W Internecie można znaleźć informacje, że połączenie alkoholu i paracetamolu może wpływać na zmianę percepcji rzeczywistości czy funkcje poznawcze. Dlatego też tak często i chętnie młode osoby sięgają po te dwie substancje. Nie ma jednak badań, które potwierdzałyby, że paracetamol potęguje odurzające działanie alkoholu. 

Pomimo tego, że paracetamol jest dosyć bezpiecznym lekiem, jest on też najczęściej przedawkowywanym nieopioidowym środkiem przeciwbólowym. W dodatku dostępny jest on bez recepty, a kupić go można praktycznie w każdym sklepie, w tym w sklepach monopolowych/całodobowych czy na stacjach paliw.

Jak dodaje URPL, w 2022 wpłynęły 4 takie zgłoszenia, w tym 2 dotyczące zażycia paracetamolu w połączeniu z tramadolem (lekiem przeciwbólowym dostępnym na receptę). W 2023 roku Urząd otrzymał 7 zgłoszeń dotyczących zatrucia paracetamolem. 4 z nich dotyczyły zatrucia samym paracetamolem, w jednym przypadku paracetamol był zażyty z innymi lekami dostępnymi na receptę, a w 2 przypadkach  zażyto preparat składający się z paracetamolu i kofeiny łącznie z innymi środkami przeciwbólowymi – ibuprofenem i ketoprofenem. 

Od początku 2024 roku do 29 lutego URPL odnotował już 3 przypadki zatrucia paracetamolem.

To, że taka “zabawa”, jak paracetamol challenge, w ogóle powstała, pokazuje, jak duże braki w wiedzy na temat zdrowia oraz oddziaływania substancji czynnych na organizm mają współcześni nastolatkowie. Prawda jest jednak taka, że w Polsce nie ma dobrej edukacji zdrowotnej. Nie jest ona realizowana w ramach zajęć z np. biologii czy chemii, ani nie istnieje osobny przedmiot, który skupiałby się na przekazywaniu wiedzy o zdrowiu. 

Zmiana w tym zakresie może nastąpić stosunkowo. W resorcie zdrowia trwają prace nad programem edukacji zdrowotnej. 

Polecamy także: