Marszałkowie chcą konsolidacji szpitali, ale są z tym problemy. Oczekują zmiany przepisów

Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej przedstawił obszerny katalog uwag i postulatów dotyczących konsolidacji podmiotów leczniczych. Dokument, skierowany do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, stanowi ważny głos samorządów województw w debacie nad reformą systemu ochrony zdrowia i przyszłością szpitalnictwa w Polsce.

Jak podkreśla Związek, łączenie szpitali może być skutecznym narzędziem poprawy efektywności systemu, racjonalizacji kosztów oraz lepszego dopasowania oferty świadczeń do realnych potrzeb pacjentów. Warunkiem powodzenia takich działań jest jednak stworzenie stabilnych ram prawnych, finansowych i organizacyjnych dla podmiotów decydujących się na konsolidację.

Jednym z kluczowych zagadnień poruszonych w stanowisku są przepisy art. 66 ustawy o działalności leczniczej. Zarząd ZWRP zwraca uwagę, że w przypadku konsolidacji opartej na zasadzie większości głosów w Radzie Przedstawicieli Podmiotów Tworzących brakuje jednoznacznych regulacji określających, w jakich obszarach funkcjonowania nowego podmiotu zasada ta powinna obowiązywać.

Wątpliwości budzi również procedura wpisu nowo powstałego podmiotu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, szczególnie w sytuacjach, gdy łączone jednostki tracą byt prawny. Zdaniem samorządów obecne przepisy nie zapewniają wystarczającej przejrzystości ani bezpieczeństwa prawnego.

Problematyczne pozostaje także łączenie podmiotów o odmiennym statusie – np. szpitali wojewódzkich, uniwersyteckich i miejskich. Związek Województw RP pyta, jaki poziom tzw. sieci szpitali powinien w takiej sytuacji uzyskać nowy podmiot oraz według jakich kryteriów miałaby być ustalana jego kwalifikacja: czy decydująca powinna być większość głosów, czy raczej przesłanki merytoryczne.

Szczególną uwagę poświęcono przypadkom, w których organami tworzącymi są jednocześnie samorząd województwa, miasto oraz uczelnia medyczna. Zarząd ZWRP wskazuje na konieczność jasnego określenia zasad ubiegania się o środki dedykowane konsolidacji, zwłaszcza gdy większościowy udział właścicielski należy do jednego z podmiotów.

Niejasne pozostają również reguły dostępu do konkursów Ministerstwa Zdrowia przeznaczonych dla szpitali klinicznych w sytuacji, gdy tylko jeden z konsolidowanych podmiotów posiada taki status. Samorządy postulują jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy decydujący jest większościowy udział głosów, czy sam fakt uczestnictwa uczelni medycznej w strukturze właścicielskiej.

W stanowisku wyraźnie wybrzmiewa problem łączenia podmiotów zadłużonych z jednostkami znajdującymi się w dobrej kondycji finansowej. Zdaniem Zarządu ZWRP brak systemowego wsparcia po przeprowadzeniu konsolidacji skutecznie zniechęca stabilne finansowo szpitale do udziału w takich procesach.

Samorządy postulują możliwość korzystania ze środków na oddłużenie – m.in. z Funduszu Medycznego czy instrumentów Banku Gospodarstwa Krajowego – już po konsolidacji, a nie wyłącznie jako warunku wstępnego. Pojawia się również propozycja stworzenia dedykowanego mechanizmu finansowego umożliwiającego częściowe lub całkowite umorzenie zadłużenia wnoszonego do nowego podmiotu.

Związek Województw RP zwraca także uwagę na potrzebę doprecyzowania zasad montażu finansowego inwestycji realizowanych z różnych źródeł – w tym z kilku resortów – na potrzeby infrastruktury skonsolidowanych podmiotów.

Istotnym problemem pozostaje kwestia podatku VAT przy wnoszeniu majątku do spółek powstałych w wyniku przekształceń. Zdaniem samorządów zwolnienie takich czynności z VAT znacząco ułatwiłoby i przyspieszyło proces konsolidacji.

Wśród propozycji systemowych znalazł się również postulat umożliwienia łączenia podmiotów działających w formie spółek kapitałowych poprzez tworzenie holdingów lub grup kapitałowych. Takie rozwiązanie – według ZWRP – pozwoliłoby osiągnąć efekty zbliżone do klasycznych fuzji, przy zachowaniu większej elastyczności organizacyjnej.

W dokumencie zwrócono uwagę na napięcia pomiędzy planowaną reformą szpitalnictwa a zasadami trwałości projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Choć nowe regulacje sprzyjają elastycznej restrukturyzacji oddziałów i konsolidacji, obowiązki wynikające z umów o dofinansowanie nadal ograniczają swobodę zmian.

Zarząd ZWRP apeluje o przygotowanie spójnych wytycznych Ministerstwa Zdrowia oraz instytucji zarządzających funduszami UE, które jasno określałyby bezpieczne scenariusze przekształceń i minimalizowały ryzyko zwrotu dotacji.

Kolejną barierą wskazaną przez samorządy są przepisy wynikające z zarządzeń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Obecna rozłączność trybów udzielania świadczeń – zdaniem ZWRP – utrudnia reorganizację szpitali posiadających oddziały o tym samym profilu w różnych lokalizacjach. Samorządy postulują zmiany umożliwiające różnicowanie profilu świadczeń w zależności od miejsca ich udzielania.

Zarząd Związku Województw RP postuluje również rozważenie tworzenia konsorcjów podmiotów leczniczych, które mogłyby współpracować w formule wzajemnego świadczenia usług, z wyłączeniem obowiązku stosowania procedur zamówień publicznych.