Nowelizacja ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Koniec jawnej bazy pytań LEK i staż podyplomowy krótszy o połowę

Nowelizacja ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty ma zmienić sposób szkolenia przyszłych medyków. Zniknie jawna baza pytań LEK i LDEK, pojawi się nowy egzamin kompetencyjny, obowiązkowa część praktyczna egzaminu specjalizacyjnego, a staż podyplomowy zostanie skrócony o ponad połowę. Resort zdrowia przekonuje, że Polska ma już niemal 4 lekarzy na 1000 mieszkańców, dlatego dziś kluczowe staje się nie zwiększanie liczby absolwentów, lecz poprawa jakości kształcenia i lepsze rozmieszczenie kadry w regionach. Zmiany mają przyspieszyć wejście młodych lekarzy do zawodu, zwiększyć liczbę specjalistów i skrócić kolejki pacjentów do świadczeń.

Podniesienie jakości świadczeń zdrowotnych, zwiększenie praktycznego wymiaru kształcenia medycznego, usprawnienie szkolenia specjalizacyjnego oraz poprawa dostępności lekarzy dla pacjentów – to główne cele projektu nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji społecznych, o czym poinformowało na śniadaniu prasowym.

Resort podkreśla, że polski system ochrony zdrowia znajduje się dziś w zupełnie innym miejscu niż kilkanaście lat temu. W ciągu ostatniej dekady znacząco zwiększano limity przyjęć na kierunki lekarskie. Obecnie pierwszy rok medycyny w języku polskim rozpoczyna około 9 tys. studentów. Jeszcze kilkanaście lat temu było ich zaledwie od 3 do 4 tysięcy.

Według danych Ministerstwa Zdrowia na koniec 2024 roku w Polsce pracowało już niemal 4 lekarzy na 1000 mieszkańców, co odpowiada średniej unijnej. Prognozy wskazują na dalszy wzrost liczby lekarzy w kolejnych latach.

Jak podkreślała podczas śniadania prasowego wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, problemem staje się dziś nie sama liczba lekarzy, lecz sposób ich przygotowania do zawodu oraz nierównomierne rozmieszczenie kadry medycznej.

Wiceminister zwróciła uwagę, że według analiz za około pięć lat Polska osiągnie pełne zabezpieczenie potrzeb kadrowych lekarzy. W związku z tym konieczne staje się skupienie na jakości kształcenia oraz racjonalnym wykorzystaniu publicznych środków przeznaczanych na edukację medyczną.

Jedną z najbardziej przełomowych zmian ma być likwidacja jawnej bazy pytań wykorzystywanej podczas Lekarskiego Egzaminu Końcowego oraz Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego.

Ministerstwo Zdrowia uważa, że obecny model sprawdzania wiedzy nie daje pełnej gwarancji rzetelnej oceny kompetencji absolwentów kierunków medycznych.

Katarzyna Kęcka tłumaczyła:

Jeszcze ostrzej obecny system oceniał prof. dr hab. n. med. Mariusz Klencki, dyrektor Departamentu Rozwoju Kadr Medycznych Ministerstwa Zdrowia.

Resort argumentuje, że odejście od jawnej bazy pytań pozwoli skuteczniej oceniać zarówno wiedzę absolwentów, jak i jakość kształcenia prowadzoną przez uczelnie medyczne.

Jednym z nowych elementów systemu będzie Państwowy Egzamin Kompetencyjny, czyli PEK.

Ma on pojawić się po zakończeniu modułu podstawowego szkolenia specjalizacyjnego i stanowić dodatkowy etap weryfikacji umiejętności lekarza.

Jak wyjaśniał prof. Mariusz Klencki:

Zdanie egzaminu ma dawać lekarzowi uprawnienie do samodzielnego dyżurowania oraz wykonywania świadczeń zdrowotnych.

Nowelizacja przewiduje również przywrócenie obowiązkowej części ustnej Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego.

Jak podkreślała Katarzyna Kęcka:

Według prof. Klenckiego egzamin ustny ma sprawdzać rzeczywiste kompetencje kliniczne.

Najwięcej emocji budzi propozycja skrócenia stażu podyplomowego lekarzy z 13 do 6 miesięcy oraz lekarzy dentystów z 12 do 6 miesięcy.

Ministerstwo argumentuje, że współczesne studia medyczne wyglądają zupełnie inaczej niż jeszcze kilka lat temu. Od roku akademickiego 2024/2025 obowiązują nowe standardy kształcenia, które znacznie zwiększają udział zajęć praktycznych.

Prof. dr hab. n. med. Leszek Domański, rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, podkreślał:

Rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego argumentował:

Ministerstwo przypomina, że obowiązkowy staż podyplomowy nie jest wymagany przez Dyrektywę 2005/36/UE, a większość państw Unii Europejskiej, w tym Niemcy, Francja, Hiszpania i Włochy, zrezygnowała już z tego rozwiązania.

Podczas spotkania pojawił się również wątek kosztów obecnego modelu.

Prof. Mariusz Klencki podał konkretne dane:

Jednocześnie zaznaczył, że celem zmian nie jest oszczędzanie pieniędzy, lecz ich bardziej efektywne wykorzystanie na rozwój praktycznego kształcenia i szkolenia specjalizacyjnego.

Ministerstwo chce również zmienić zasady przyznawania miejsc rezydenckich.

Jak podkreśla Katarzyna Kęcka:

Nowy system ma opierać się na mapach potrzeb zdrowotnych. Wojewodowie będą przypisywali miejsca rezydenckie do konkretnych placówek tam, gdzie braki kadrowe są największe.

Projekt przewiduje wygaszenie procedury uproszczonej dla lekarzy spoza UE. Ostateczny termin składania wniosków wyznaczono na 31 grudnia 2026 roku.

Ministerstwo przypomina, że procedura została stworzona jako rozwiązanie tymczasowe podczas pandemii COVID-19 i po wybuchu wojny w Ukrainie.

Obecnie sytuacja kadrowa jest znacznie lepsza. Pod koniec 2025 roku specjalizację odbywało ponad 31,4 tysiąca lekarzy, czyli o blisko 8 tysięcy więcej niż w 2015 roku.

Od 2027 roku lekarze spoza UE będą mogli wykonywać zawód wyłącznie po przejściu pełnej procedury uznawania kwalifikacji obejmującej nostryfikację dyplomu lub Lekarski Egzamin Weryfikacyjny, egzamin językowy oraz LEK albo LDEK.

Projekt zakłada również realne egzekwowanie obowiązku ustawicznego kształcenia zawodowego.

Niedopełnienie obowiązku zdobywania punktów edukacyjnych może skutkować zawieszeniem prawa wykonywania zawodu.

Jak podkreślał prof. Mariusz Klencki:

Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że projekt nie powstał w gabinetach urzędników, lecz jest efektem wielomiesięcznych konsultacji z przedstawicielami samorządu lekarskiego, uczelni medycznych, konsultantami krajowymi, Porozumieniem Rezydentów, Parlamentem Studentów RP oraz dyrektorami szpitali.

Jak podsumował prof. Mariusz Klencki:

Projekt został skierowany do konsultacji społecznych, które potrwają 30 dni. Następnie trafi do dalszych prac legislacyjnych. Jeśli reforma wejdzie w życie w planowanym kształcie, będzie jedną z największych zmian w systemie kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów od wielu lat, wpływając zarówno na sposób zdobywania kwalifikacji przez młodych medyków, jak i na funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia w Polsce.