Czy w Polsce dyskryminuje się pielęgniarzy i położnych?

Pielęgniarstwo i położnictwo to jedyne zawody medyczne tak silnie sfeminizowane. Dlatego też w Polsce kulturowo utarło się, że to kobiety je wykonują. Wśród przedstawicieli tej profesji jest jednak spora grupa mężczyzn, którzy często określani są pielęgniarkami, pomimo męskiego odpowiednika tego zawodu - pielęgniarz.

O większości zawodów medycznych mówi się w rodzaju męskim pomimo tego, że wykonują je również kobiety. Zazwyczaj słyszymy “lekarz”, rzadziej “lekarka”, “ratownik medyczny”, rzadziej “ratowniczka medyczna” czy “diagnosta laboratoryjny” zamiast “diagnostka laboratoryjna”. Dyskusja o feminatywach w branży medycznej toczy się już od jakiegoś czasu z kilku względów.

Jednym z nich są kwestie prawne. Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty nie dopuszcza stosowania żeńskich nazw tych zawodów. Oznacza to, że kobieta, która kończy studia medyczne, uzyskuje dyplom lekarza, a nie lekarki. 

Przez to, że w ustawie nie występuje taki tytuł jak “lekarka”, kobieta pracująca w tym zawodzie nie może posługiwać się nim w żadnych dokumentach służbowych. Również na pieczątce musi pozostać lekarzem.

O feminatywach w zawodach medycznych zaczęto również mówić z powodu ogólnopolskiej dyskusji o używaniu żeńskich form zawodów. Coraz więcej kobiet pracujących w branży medycznej chce być po prostu tytułowanych lekarkami, diagnostkami, ratowniczkami.

Na fali tej dyskusji Okręgowa Rada Lekarska wystosowała pod koniec listopada apel do ministra Adama Niedzielskiego o wprowadzenie do ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty terminu “lekarka”. 

Chociaż w ustawie o zawodzie lekarza i lekarza dentysty jedyną prawnie dopuszczalną formą jest ta męska, inaczej sytuacja wygląda w przypadku pielęgniarstwa i położnictwa. Ustawa regulująca te zawody dopuszcza stosowanie form męskich, czyli “pielęgniarz” czy “położny”. Mają więc one takie samo umocowanie prawne, jak formy żeńskie, które słyszymy o wiele częściej mówiąc o tych profesjach. 

Bowiem określenie “pielęgniarka” bardzo mocno zakorzeniło się w świadomości społecznej, szczególnie w Polsce. Zdecydowana większość Polaków utożsamia osoby pracujące w tej branży z kobietami. Wynika to zarówno z uwarunkowań historycznych, jak i kulturowych. A język tylko ten stereotyp utrzymuje. 

I tak, jak w przypadku lekarzy, możemy mówić o dyskryminacji językowej (zarówno prawnej, ale też zwyczajowej), tak w przypadku pielęgniarstwa mamy do czynienia tylko z tą drugą. Zdaje się, że większości pielęgniarzy to jednak nie przeszkadza.

Według najnowszych danych GUS, w 2020 roku w Polsce mieszkało 300,5 tys. osób z prawem do wykonywania zawodu pielęgniarki lub pielęgniarza. Zaledwie 7,6 tys. z nich to byli mężczyźni. Liczba panów w tym zawodzie z roku na rok rośnie. Zmiana ta nie idzie jednak w tym samym tempie, co zmiana mentalności. 

Pomimo pewnych postępów, Polsce daleko jeszcze do myślenia o pielęgniarzach, jako o osobach wykonujących swój zawód tak samo, jak pielęgniarki. Natomiast w niektórych krajach nie jest to problemem. 

Kwestia nazewnictwa, jak już wspomniano, nie jest jednak dla pielęgniarzy najważniejsza.