Język w zdrowiu. Ustawa przestanie stygmatyzować chorych

O tym, że język powinien być inkluzywny, czyli niedyskryminujący nikogo, włączający i równościowy mówi się ostatnio coraz częściej. Również w środowisku medycznym pojawiają się dyskusje na ten temat, a nawet podjęto pierwszy krok, żeby zwalczać określenia stygmatyzujące. Minister Zdrowia zaproponował zmiany w terminologii wykorzystywanej w przepisach ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

W Rządowym Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Minister Zdrowia zaproponował zmiany w terminologii, która, jak czytamy w uzasadnieniu, "jest archaiczna i może przyczynić się do stygmatyzacji osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi".

Zmiany dotyczą takich pojęć jak:

• osoba z zaburzeniami psychotycznymi (zamiast "osoby chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne)),
• osoba z niepełnosprawnością intelektualną (zamiast "osoba upośledzona umysłowo),
• osoba wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zaliczane są do zaburzeń psychicznych i wymagają świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia tej osoby w środowisku społecznym (zamiast "osoba wykazująca inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym).

Zmianie ma ulec również pojęcie "szpital psychiatryczny". Jeśli ustawa wejdzie w życie, "szpital psychiatryczny" będzie definiowany jako "szpital w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 633, 655, 974 i 1079), w którym są udzielane świadczenia zdrowotne z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień". 

W projekcie ministerialnym zdefiniowane zostały takiej pojęcia jak "psychoterapia" oraz "psychoterapeuta".

Psychoterapia z kolei została w nowelizacji ustawy zdefiniowana jako "metoda leczenia zaburzeń́ psychicznych i somatycznych, wymagająca od pacjenta współpracy i zaangażowania oraz chęci i umiejętności nawiązania szczególnej relacji interpersonalnej z psychoterapeutą, mającej na celu usunięcie zaburzeń́ zdrowia przez zmianę̨ sposobów przeżywania, poznawania i zachowania".

Poza aspektem językowo-terminologicznym, proponowane zmiany mają na celu również m.in. wykluczenie ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych, doprecyzowanie kwestii dotyczących stron postępowania sądowego w sprawach o przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi bez jej zgody do szpitala psychiatrycznego jak również jej wypisania, miejsca przeprowadzania rozprawy oraz inne drobne doprecyzowania przepisów ustawy.

Zdaje się, że potrzebę zmian w języku dostrzega również Okręgowa Rada Lekarska w Warszawie. Jej władze wystosowały w połowie listopada apel do ministra Adama Niedzielskiego w sprawie zmiany ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty umożliwiającej wprowadzenie do obiegu prawnego terminu „lekarka”.

Warszawska ORL wskazuje również, że ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej pozwala osobie posiadającej prawo wykonywania zawodu posługiwać się tytułem zawodowym "pielęgniarz" lub "pielęgniarka", "położny" lub "położna". 

Źródło: RCL/ Puls