Kleszczowe mity: przebadanie kleszcza nie wystarczy, żeby potwierdzić lub wykluczyć zakażenie boreliozą

Pandemia fake newsów nie omija medycyny. Jednym z najnowszych "fakemedów" jest potrzeba badania wyciągniętego z ciała pacjenta kleszcza, co jest niezgodne z ustawą o diagnostyce laboratoryjnej, ale również według większości lekarzy - niepotrzebne. Wiele firm żeruje jednak na niewiedzy ludzi, oferując płatne badania kleszczy czy sprzedając szybkie testy do zbadania kleszcza samemu w domu.

Badanie kleszczy w medycznym laboratorium diagnostycznym jest niezgodne z przepisami ustawy o diagnostyce laboratoryjnej. Zgodnie z nimi czynności medycyny laboratoryjnej obejmują "badania laboratoryjne materiału biologicznego, w szczególności analityczne, mikrobiologiczne, immunologiczne, genetyczne, cytomorfologiczne i toksykologiczne". Ustawa określa również precyzyjnie, czym jest materiał biologiczny:

Kleszcz nie mieści się w tej definicji.

Dodaje, że do zakażenia krętkami Borrelia potrzeba minimum 24h. Dlatego też zalecaną procedurą po każdym ukąszeniu jest obserwacja. Niepokojącymi objawami, które mogą świadczyć o zakażeniu, są: ból głowy, podwyższona ciepłota ciała czy zmiany skórne. Typowym znakiem zakażenia jest pojawienie się czerwonego rumienia w miejscu ukłucia, który jednak nie występuje zawsze.

W niektórych rejonach Polski badanie kleszczy nie miałoby również sensu, ponieważ odsetek kleszczy, które są zakażone krętkami Borrelia jest bardzo duży. Mówimy tutaj o takich województwach, jak mazowieckie, lubelskie, podkarpackie czy warmińsko-mazurskie, gdzie wskaźnik ten sięga nawet 60-70 proc. całej populacji kleszczy. Dla porównania średnia dla Polski to 10-15 proc. 

Można uznać, że w przypadku tych 4 województw badanie kleszczy byłoby tym bardziej niepotrzebne, patrząc na wysoką liczbę zakażonych pajęczaków oraz fakt, że transmisja krętek Borrelia nie następuje zawsze przy ugryzieniu.

Pomimo tego, że ani nie ma takiej potrzeby, ani też podstawy prawnej, wiele prywatnych sieci laboratoriów, w tym tych dobrze znanych, takich jak ALAB czy Diagnostyka oferują badania kleszczy. Na polskim rynku funkcjonują również laboratoria, które zajmują się tylko badaniami kleszczy. Zachęcają oni pacjentów szybkim czasem diagnozy - do 24h oraz faktem, że nie musimy jechać do żadnej placówki, tylko możemy wysłać kleszcze do badania - pocztą.

Ceny takich badań zależą od wybranego pakietu. Zaczynają się od 127 zł, a dochodzą do nawet 450 zł. Nie są to małe kwoty za badanie, którego wynik tak naprawdę nie mówi nic o sytuacji pacjenta. Na co zresztą wskazują same laboratoria na swoich stronach. 

Alternatywą do badania w laboratorium jest szybki test do zrobienia w domu. Jest to test kasetkowy, który w swoim mechanizmie bardzo przypomina szybkie testy na COVID. Najpierw należy umieścić kleszcza w próbówce i dodać odczynnik. Potem rozgnieść kleszcza drewnianym patyczkiem aż do odbarwienia płynu. Następnie pipetą pobrać uzyskany płyn, nanieść 3 krople na kasetkę i poczekać 10 minut na wynik. Jak podaje producent "Test w ponad 95% skutecznie wykrywa krętki boreliozy u kleszcza". Jego koszt to 34,99 zł. Do tego musimy doliczyć 19 zł za przesyłkę, czyli razem wychodzi 53,99 zł. Nie jest to tak duża kwota jak w przypadku badania laboratoryjnego kleszcza, ale dalej można podważać sens inwestowania pieniędzy w taki test.