Jak rozpoznać przemoc w związku i gdzie szukać pomocy?

Przemoc rozumiana jest jako działania mające na celu wymuszenie określonych zachowań u jej ofiar, nakłonienie ich do zrobienia tego, na co się nie godzą. Przemoc narusza wolność osobistą, a akty przemocy są narzędziem wywierania wpływu. Ten rodzaj kontroli daje sprawcy poczucie bezpieczeństwa siły i władzy. Zachowania przemocowe służą umocnieniu nierówności w relacji, takiego ułożenia sił pomiędzy dwojgiem ludzi, które daje władzę jednej osobie, a drugą stawia w roli podporządkowanej. Spirala przemocy nakręca się, bo ofiara nie może się obronić. Zazwyczaj jest słabsza i niekiedy zależna od partnera - mówi Marta Libera-Grabowska, z Centrum CBT.

Reklama

Wtedy wyładowuje frustrację na bliskiej osobie. Ma wtedy miejsce przeniesienie agresji i nadmiar emocji odreagowywany jest w domu. Często bywa, że sprawca nie potrafi znieść nieprzyjemnych uczuć i ich wyregulować. Złość, jaką czuje podczas konfliktu z partnerką jest tak silna, że nie jest w stanie jej kontrolować. Narastanie gniewu u przemocowca ma związek ze sposobem widzenia świata przez oprawcę. Traktuje on świat i innych ludzi jako zagrożenie, jest nastawiony na walkę. Bywa, że neutralne zachowania czy uwagi interpretuje jako atak na niego. Może też postrzegać innych ludzi jako głupszych, mieć skłonność do przypisywania im złych intencji. Na przykład, gdy żona wyrazi niezadowolenie z tego, że mąż wrócił później do domu, on w sposób automatyczny zinterpretuje to jako atak. Pomyśli, że ona się czepia, chce go ograniczać. Ta interpretacja wzbudzi w nim agresję i impuls do zastosowania przemocy - mówi Marta Libera-Grabowska.

Reklama

To, że ktoś ucieka się do stosowania przemocy często wynika, ze wzorców, jakie mógł wynieść z domu czy środowiska, w którym stosowano przemoc. Może też sam być ofiarą przemocy. Mówiąc o środowisku, nie mam na myśli konkretnej grupy społecznej, bo trzeba pamiętać, że występowanie przemocy nie zależy od wyznania, kultury, wykształcenia czy poziomu intelektualnego - podsumowuje psychoterapeutka.

Przemoc ekonomiczna polega na ograniczaniu i dozowaniu środków finansowych przez męża czy partnera. I paradoksalnie wcale nie musi się to dziać w relacjach, w których dochód małżonek jest głównym źródłem finansowania w rodzinie. Na przykład może tak się zdarzyć, że partner uznaje, iż to on chciałby kontrolować wydatki rodzinne, odcina żonę od tej sfery, stopniowo przejmuje kontrolę. Samodzielnie podejmuje decyzje finansowe, robi żonie przelewy na wydatki, ale też złości się gdy partnerka przekracza ustalony budżet i karze ją, ograniczając dozowanie środków finansowych doprowadzając do sytuacji, kiedy nie ma ona pieniędzy na podstawowe potrzeby. Takie zachowania ugruntowują relację jako niesymetryczną, nierówną, pokazują kto ma władzą - tłumaczy Marta Libera-Grabowska.

Reklama

Milczenie, ignorowanie to też przemoc, rodzaj kary. Sprawienie, że partnerka czuje strach, niemoc wynikającą z braku możliwości porozumienia się. Jedną z form przemocy jest też gaslighting polegający na manipulowaniu partnerką w taki sposób, że przestaje ona wierzyć w to, co widzi i słyszy, na wmawianiu jej tego, czego nie zrobiła lub nie powiedziała. Bywa, że agresor ucieka się także do izolacji swojej ofiary, odcinania jej od kontaktów społecznych - mówi psychoterapeutka.

Reklama

Są to też formy współżycia, które realizują tylko biologiczną funkcję aktu seksualnego, pomijając tę psychologiczną i społeczną. Kiedy brakuje bliskości, zaufania, poczucia bezpieczeństwa, satysfakcji. W przemocy seksualnej jednak nie chodzi przede wszystkim o seks, ale raczej o podkreślenie relacji opierającej się na przewadze jednego z partnerów, tego który jest silniejszy, trzyma władzę w związku - dodaje Marta Libera-Grabowska. 

Reklama

Mogą być widoczne po krótszym czasie znajomości lub nasilać się w reakcji na kryzys czy zewnętrzne trudności. W związkach zdarzają różne konflikty, wybuchy, kłótnie. Partnerzy odczuwają smutek, złość czy lęk w odpowiedzi na to zrobi lub powie druga osoba. Jednak konflikty służą wzrostowi, gdy wyciąga się z nich wnioski i rozmawia o nich. Sygnałem ostrzegawczym, że coś jest nie w porządku są takie zachowania partnera, które budzą lęk, niepewność, rodzą poczucie winy 

Kiedy kobieta boryka się z tym sama, a wszelkie próby wpłynięcia na zachowanie drugiej osoby, takie jak rozmowa i komunikaty o uczuciach, nie działają, a partner jawnie unika konfrontacji. Może to być widoczny brak chęci do rozwiązywania konfliktów przez partnera, oskarżanie, przypisywanie winy partnerce za kłótnie oraz za inne trudności i niepowodzenia. Alarmująca jest też krytyka, wyśmiewanie, umniejszenie wartości, zasług, karanie milczeniem, ograniczanie wolności. 

Oczywiście w relacji małżeńskiej lub partnerskiej rodzą się różne oczekiwania wobec drugiej osoby, a niektóre zachowania czy słowa będą ranić. To, jak rozwiązuje się konflikty jest kluczowe. Dobrze odpowiedzieć sobie na pytanie czy zachowanie partnera budzi lęk, czy reaguje on na komunikaty, które dają to zrozumienie, że to, co robi nie jest okej. Czy zostawia on przestrzeń na odmienne zdanie i dąży do porozumienia. Jeśli tak się nie dzieje, wówczas dobrze jak najwcześniej zacząć stawiać granice, dbać o swoje potrzeby wychodząc z założenia, że dwie osoby w relacji są równe sobie, a związek jest sztuką kompromisów. Jeśli to nie działa, warto poszukać wsparcia na zewnątrz, zgłosić się z partnerem ma terapię par, warsztaty komunikacji bez przemocy lub indywidualnie na terapię, także grupową dla ofiar przemocy 

Być może trzeba taki związek zakończyć, bo koszty, jakie ponosi kobieta lub cała rodzina, są zbyt wysokie i może dojść do tragedii. Jest to często najważniejszy krok, aby zacząć budować życie na nowo. Gdy dochodzi do aktów agresji, przemocy fizycznej, należy działać od razu, przede wszystkim zadzwonić na policję, założyć niebieską kartą, szukać wsparcia u bliskich, przyjaciół, rodziny i u specjalistów. Agresor musi poczuć, że na to zachowanie nie ma przyzwolenia, a partnerka na siłę, zasoby, żeby się bronić.

Wstydzą się tego, co dzieje się u nich w domu, partnera i jego zachowań, swojej bezradności. Ofiary mają tendencję do szukania winy w sobie, wybielania oprawcy. Ważne, aby w rozmowie z taką osobą pamiętać o tym, co ona może czuć. Należy jej przede wszystkim wysłuchać, wzmocnić to, że w ogóle otworzyła temat, zaufała. Pomoże jej świadomość, że ma w nas słuchacza, który jest po jej stronie, przede wszystkim nie dokonuje żadnych ocen, nie zarzuca radami 

Warto pokazać postawę wspierającą, bo to może dla niej oznaczać, że inne osoby też ją zrozumieją, że nie jest sama, a przede wszystkim nie jest winna, ponieważ winę ponosi zawsze sprawca przemocy. Przyniesie to efekt uwalniający i właśnie kierunkujący na szukanie rozwiązań i pomocy. W sytuacji, gdy jesteśmy świadkiem przemocy, kluczowa jest szybka interwencja, przede wszystkim telefon na policję.

Warto poszukać grup wsparcia dla ofiar przemocy, gdzie można spotkać osoby w podobnej sytuacji, dzielić się doświadczeniami, budować relacje - podsumowuje Marta Libera-Grabowska.