Ibuprofen i paracetamol mogą przyspieszać antybiotykooporność – ostrzegają naukowcy

Badacze z University of South Australia odkryli, że powszechnie stosowane leki przeciwbólowe – ibuprofen i paracetamol – mogą zwiększać odporność bakterii na antybiotyki. Co więcej, ich jednoczesne stosowanie jeszcze nasila ten efekt. To niepokojący sygnał, zwłaszcza w kontekście globalnego kryzysu antybiotykooporności, który – według WHO – już w 2019 roku odpowiadał za ponad 1,27 mln zgonów.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) od lat ostrzega, że oporność bakterii na antybiotyki stanowi jedno z największych zagrożeń zdrowotnych współczesności. Do tej pory winę przypisywano głównie nadużywaniu antybiotyków, zarówno w leczeniu ludzi, jak i w hodowli zwierząt. Teraz jednak okazuje się, że problem może być jeszcze bardziej złożony.

Zespół naukowców z University of South Australia w Adelajdzie przeanalizował wpływ dziewięciu popularnych leków na rozwój bakterii. Wśród nich znalazły się m.in.: ibuprofen, diklofenak, paracetamol, furosemid, metformina, atorwastatyna, tramadol, temazepam oraz pseudoefedryna. Badania prowadzono wśród seniorów z domów opieki, gdzie często stosuje się jednocześnie wiele preparatów – od leków przeciwbólowych, po nasenne czy obniżające ciśnienie.

Okazało się, że szczególnie ibuprofen i paracetamol zwiększały częstość mutacji powstających u bakterii Escherichia coli pod wpływem antybiotyku cyprofloksacyny. W efekcie mikroorganizmy stawały się wysoce oporne – nie tylko na cyprofloksacynę, ale także na inne leki z różnych klas.

Naukowcy zauważyli, że jednoczesne stosowanie ibuprofenu i paracetamolu dodatkowo potęgowało ten efekt.

Jak podkreśliła, bakterie wykazywały także „zwiększoną oporność na wiele innych antybiotyków z różnych klas”, co czyni problem jeszcze poważniejszym.

Zdaniem dr Venter wyniki są szczególnie istotne w kontekście osób starszych.

Autorzy badania podkreślają, że odkrycie nie oznacza rezygnacji ze stosowania ibuprofenu czy paracetamolu. Ich zdaniem konieczne jest jednak lepsze monitorowanie interakcji między różnymi lekami i większa ostrożność w przepisywaniu ich jednocześnie z antybiotykami.

Na co stosuje się ibuprofen?

Ibuprofen to lek z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Stosuje się go w leczeniu bólu (np. głowy, mięśni, stawów, zębów), gorączki oraz stanów zapalnych, m.in. przy chorobach reumatycznych.

Czy ibuprofen to to samo co paracetamol?

Nie. To dwa różne leki:

• Ibuprofen ma działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne.
• Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, ale nie ma właściwości przeciwzapalnych.

Dlaczego ibuprofen jest wycofany?

Ibuprofen nie został wycofany z obrotu. Nadal jest powszechnie stosowany i dostępny bez recepty. Mogą jednak pojawiać się ograniczenia dotyczące niektórych dawek czy preparatów, a badania – takie jak opisane w artykule – wskazują na potencjalne ryzyko przy równoczesnym stosowaniu z antybiotykami.

Kiedy nie wolno brać ibuprofenu?

Nie zaleca się stosowania ibuprofenu m.in. przy:

• chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
• ciężkich chorobach wątroby, nerek lub serca,
• uczuleniu na NLPZ,
• w trzecim trymestrze ciąży.

Czy ibuprofen i paracetamol mogą zwiększać antybiotykooporność?

Tak. Badania z University of South Australia wykazały, że oba leki mogą sprzyjać mutacjom bakterii E. coli pod wpływem antybiotyków, co prowadzi do szybszego rozwoju oporności.

Dlaczego jednoczesne stosowanie ibuprofenu i paracetamolu jest bardziej ryzykowne?

Badacze zauważyli, że przy łączeniu obu leków bakterie mutowały szybciej, stając się oporne nie tylko na cyprofloksacynę, ale też na antybiotyki z innych klas.

Kto jest najbardziej narażony na ryzyko związane z tym zjawiskiem?

Najbardziej zagrożeni są seniorzy, zwłaszcza mieszkańcy domów opieki, gdzie często stosuje się jednocześnie wiele różnych leków (tzw. polipragmazja).