Hashimoto: objawy, diagnoza i leczenie

Choroba Hashimoto jest jedną z najczęściej diagnozowanych chorób autoimmunologicznych w Polsce. To przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy, w którym układ odpornościowy atakuje własne białka tarczycowe. Choć liczba zachorowań na nią rośnie we wszystkich grupach wiekowych, najczęściej rozpoznawana jest u kobiet w wieku 30-50 lat.

Istnieje niepotwierdzony mit, że wzrost zachorowalności związany jest z wybuchem w Czarnobylu. Nie ma żadnych dowodów na to, że wybuch elektrowni atomowej miał wpływ na zwiększoną zachorowalność na autoimmunizacyjne choroby tarczycy w Polsce. Wśród przyczyn powstawania choroby Hashimoto najczęściej wymienia się czynnik genetyczny oraz czynniki środowiskowe, którymi może być silny stres, ciężka choroba, ciąża, infekcje itp.

Choroba Hashimoto jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy w krajach, gdzie nie ma niedoboru jodu, do których obecnie należy też Polska. A niedoczynność tarczycy, która jest konsekwencją tej choroby, jest szczególnie częsta u kobiet po 60. roku życia, dotyczy do 10 proc. populacji kobiet.

Choroba Hashimoto to przewlekłe zapalenie tarczycy, które stopniowo niszczy tarczycę przez lata. Efektem tego procesu jest zmniejszenie produkcji hormonów tarczycy i rozwój niedoczynności tarczycy. Należy podkreślić, że choroba jest przewlekła i nieuleczalna. Ponadto choroba Hashimoto częściej stwierdzana jest u pacjentów z innymi chorobami autoimmunizacyjnymi, takimi jak cukrzyca typu 1, celiakia, reumatoidalne zapalenie stawów, bielactwo, a także niedokrwistość Addisona i Biermera. Dlatego to tak ważne, aby monitorować objawy i regularnie konsultować się z lekarzem w przypadku podejrzeń dotyczących tarczycy lub innych chorób autoimmunizacyjnych.

Podłożem wszystkich chorób autoimmunizacyjnych tarczycy jest nieprawidłowe pobudzenie układu immunologicznego przeciwko własnej tarczycy i powstanie autoprzeciwciał przeciwtarczycowych.

W początkowym stadium może nie dawać żadnych niepokojących symptomów. Wraz z rozwojem choroby chory doświadcza objawów charakterystycznych dla niedoczynności tarczycy, które łatwo pomylić z innymi chorobami, zignorować lub zrzucić na codzienny stres i zabieganie. Hashimoto daje objawy fizyczne, psychiczne i neurologiczne, a do najczęstszych należą:

• Zmęczenie, senność, trudności ze snem.

• Wypadanie włosów.

• Sucha, blada skóra, łamliwe paznokcie.

• Bóle mięśni.

• Niewłaściwy wskaźnik masy ciała (BMI) – nadwaga lub otyłość pomimo zdrowego stylu życia.

  Reklama

• Problemy z koncentracją i pamięcią.

• Zaburzenia miesiączkowania.

• Obniżenie nastroju.

• Depresja.

Rozpoznanie choroby Hashimoto nie jest łatwe – budzi pewne kontrowersje oraz wiele nieporozumień. Większość polskich ekspertów uznaje, że o rozpoznaniu decyduje stwierdzenie u chorego:

• podwyższonego stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych (przeciwko tyreoperoksydazie i/lub przeciwko tyreoglobulinie)
• oraz występowanie typowych objawów klinicznych (wole lub niedoczynność tarczycy). 

Charakterystyczny obraz USG (echostruktura miąższu tarczycy niejednorodna, o obniżonej echogeniczności) może pełnić funkcje pomocnicze w rozpoznaniu. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie powinno się rozpoznawać choroby Hashimoto jedynie na podstawie zwiększonego stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych albo obrazu USG.

Niektóre objawy niedoczynności tarczycy, jak np. ciągłe zmęczenie, obniżony nastrój i zaburzenia koncentracji są bardzo niespecyficzne, czyli występują często w ogólnej populacji i w przebiegu innych chorób. Nie zawsze te objawy są spowodowane tylko niedostateczną produkcją hormonów tarczycy i należy przeprowadzić szeroką diagnostykę w kierunku innych przyczyn.

Dlaczego diagnoza tej choroby uznawana jest za trudną, zapytaliśmy prof. Tomasza Bednarczuka, specjalistę chorób wewnętrznych i endokrynologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego:

Niestety, obecnie nie istnieje skuteczna metoda leczenia przewlekłego zapalenia autoimmunizacyjnego, która zahamowałaby proces niszczenia tarczycy. W związku z tym, leczenie choroby Hashimoto koncentruje się na terapii niedoczynności tarczycy, czyli na przyjmowaniu brakujących hormonów tarczycy. U podstawy choroby leży zaburzenie układu odpornościowego, dlatego musimy się starać przywrócić ten układ do „równowagi”. To co możemy zrobić, to prowadzić zdrowy styl życia. Trzeba wyjątkowo zwracać uwagę na dietę, stres i odpowiednią aktywność fizyczną.

Zdrowa dieta w tej chorobie oznacza zróżnicowaną, pełnowartościową dietę, w której unika się żywności bogatej w jod, a jednocześnie dba o odpowiednią podaż selenu i cynku. Dotychczasowe wyniki badań sugerują, że stosowanie preparatów selenu może zmniejszyć stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych, ale ich wpływ na zahamowanie przebiegu zapalenia nie został potwierdzony. U chorych z Hashimoto mogą współwystępować inne choroby autoimmunizacyjne, jak celiakia i wtedy dieta bezglutenowa jest podstawowym leczeniem.

Stres może wpływać na funkcjonowanie tarczycy, dlatego warto dbać o relaks i odpoczynek, ale tez odstresowujące formy ruchu. Osoby z Hashimoto powinny regularnie wykonywać ćwiczenia rozciągające. Pomagają one w zapobieganiu „zakwasom” i bólom mięśni towarzyszącym chorobie. Gimnastyka rozluźnia całe ciało i pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem. Joga jest wyjątkowo pomocna - oprócz rozciągania, uczy również głębokiego, relaksacyjnego oddechu. Dobrą formą ruchu jest aerial joga, czyli rodzaj jogi wykonywanej na szarfach zwisających z sufitu. Treningi z głową skierowaną w dół korzystnie wpływają na szyję i układ hormonalny. Jest to szczególnie zalecane przy problemach z tarczycą.

Każdy przypadek Hashimoto jest inny, dlatego ważne jest, aby dostosować aktywność fizyczną do swojego ogólnego stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb. Przy schorzeniach tarczycy trzeba rodzaj aktywności bardzo dokładnie dobierać, gdyż zbyt intensywne trenowanie może zaburzać funkcjonowanie tarczycy. Raczej skutkuje przetrenowaniem, złym samopoczuciem i obniżeniem sprawności. Lepiej wybrać trening typu cardio, np. jazdę na rowerze, lekki jogging czy pływanie.