Dlaczego immunoterapia raka nie działa? Naukowcy odkrywają brakujący element układanki

Naukowcy z Montreal Clinical Research Institute (IRCM) i Uniwersytetu w Montrealu odkryli, dlaczego immunoterapia raka nie jest skuteczna u wszystkich pacjentów. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Science Immunology” ujawnia, że kluczowe białko układu odpornościowego – SIRPα – może hamować odpowiedź immunologiczną nawet bez udziału dobrze znanego receptora CD47.

Zespół pod kierownictwem prof. André Veillette’a z IRCM badał, dlaczego nie wszyscy pacjenci reagują na blokery punktów kontrolnych – jedną z najważniejszych metod współczesnej immunoterapii. Leki te mają na celu „uwolnienie hamulców” układu odpornościowego, które chronią organizm przed autoagresją, ale jednocześnie utrudniają walkę z rakiem.

Badanie pokazało, że zrozumienie, jak te molekularne hamulce działają, jest kluczem do poprawy skuteczności immunoterapii nowotworów.

Naukowcy skupili się na dwóch cząsteczkach: SIRPα, występującej w makrofagach (komórkach odpornościowych niszczących patogeny i komórki nowotworowe), oraz CD47, obecnej na powierzchni wielu komórek, w tym rakowych. Kiedy SIRPα łączy się z CD47, wysyłany jest sygnał „nie jedz mnie”, który chroni komórki nowotworowe przed zniszczeniem.

Zespół badawczy odkrył, że blokowanie interakcji SIRPα–CD47 zmniejszało ten sygnał hamujący o około 50%. Jednak nawet po całkowitym wyłączeniu CD47, połowa aktywności SIRPα wciąż pozostawała. To oznacza, że SIRPα może blokować układ odpornościowy również przez inne szlaki, niezależnie od CD47.

Odkrycie to tłumaczy, dlaczego leki blokujące CD47 nie zawsze przynoszą oczekiwane efekty w leczeniu nowotworów. Skoro SIRPα ma inne mechanizmy tłumienia odporności, skupienie się tylko na jednym z nich nie wystarcza, by pobudzić układ odpornościowy do walki z rakiem.

To spostrzeżenie wskazuje nowy kierunek dla badań nad przeciwciałami monoklonalnymi – lekami, które precyzyjnie blokują konkretne cząsteczki na powierzchni komórek nowotworowych.

Autorzy badania zaznaczają, że kolejnym wyzwaniem jest przełożenie wyników badań na modelach zwierzęcych na biologię człowieka. To kluczowy etap, aby odkrycia laboratoryjne mogły prowadzić do skutecznych i bezpiecznych terapii klinicznych.

Badacze podkreślają, że głębsze zrozumienie molekularnych mechanizmów immunologicznych pozwoli opracować bardziej spersonalizowane, skuteczne i mniej toksyczne terapie nowotworowe.

Jak podsumowuje dr Veillette, badanie z Montrealu pokazuje, że układ odpornościowy jest „znacznie bardziej złożony, niż dotychczas sądzono” i wymaga nowego podejścia do projektowania leków immunoonkologicznych.